Құдықтың лас суын қашанғы іше береді?

Шымкенттің миллионды қала атанып, орталық аудан­дарының келбеті заман талабына сай өзгеріп жатқаны қуантады. Алайда, шаһардың шекарасы осы мұнтаздай аумақ­пен шекте­ліп қалмайтыны анық. 2015 жылы Бас жоспары бекітілген Шымкентке ен­ші­лес жатқан аудандардан 41 ел­ді мекен қосылған болатын. Қала­ның барлық аумағы бұрын 40 мың гектарды құраса, жаңа өз­геріске сәйкес жердің көлемі 117 мың гектарға жетті.

Егемен Қазақстан
12.02.2019 1046
2

Шаһарға қосылған ауыл тұрғын­дарының басындағы әлеуметтік түйт­кілдің түйіні әлі күнге дейін тар­қаты­лар емес. Әкімдікке қарасты бас­қар­малардың есігін тоздырған аға­йын­ның айтатыны – газ, су, жарық, жол, қоғамдық көлік мәселесі. Еститін­дері нақты атқарылған жұмыстан гөрі цифрға құрылған есептер ғана. Халық алдындағы есеп біткенше үйді аралап, «шешеміз» деп үйіп-төгіп уәде беретін шенділерге тұрғындар сенуден қалған. 

Міне, сондай ауылдың бірі Абай ауданына қарасты Қызылжар тұрғын алабы. Онда әлі күнге ауыз су жү­йесі тар­тылмаған. Құдық суына күндері қарап отырған жұрт қарашаның соңынан наурыз­дың ортасына дейін жерасты суының қатуы мен тартылуы салдарынан оның өзін таппай отыр. Жуырда ғана Абай ауданы әкімінің есепті кездесуінде қызылжарлық тұрғын Мұрат­бек Сатыбалдыұлы ауылдағы құдық суларының ластанып жатқандығын айтып, дабыл қақты. 

«Анығында, Қызылжар тұр­ғын алабында 4 балабақша, 1 мектеп бар. Одан шығатын әжетхана мен шайынды суы арнайы тазалау жабдықтары жоқ үлкен шұңқырға құйылып жатыр. Ойпаңнан басқа бағытқа ағып кете алмаған су жер астына сіңіп кетуде. Демек, жер­асты сулары ластануда. 500-ге тарта шаңырақ сол шұңқырдан 50-100 метр қашықтықтағы құдықтан су ішіп отыр», дейді ауыл тұрғыны. 

Ал аудан басшысы мәсе­ленің мән-жайын анық­тап, рет­ке келтіруге уәде берді. Алай­да, әкімнің жауабына қана­­ға­т­­­танбаған ауыл тұр­ғын­­дары жылдам­датып ауыз су жүйесін тартып, су тазалау жаб­дық­тарын орнатып беруін сұрады. 

Сонымен Қызылжарға қашан таза ауыз су құбыры тар­ты­лады деген сұ­рақ­қа аудан әкімі­нің жауабы төмен­дегідей. 

«Қызылжар, Тәуелсіздікке 20 жыл, Жаңаталап, Игілік, Көкбұлақ тұрғын алаптарын ауыз сумен қамтамасыз ету үшін су құбырын тарту бойынша 448 млн 852 мың теңгеге жобалық құжат­тары дайындалып, сараптама қо­ры­тындысы алынды. Құрылыс жұ­­мыс­тарын бастауға бюджеттен қар­жы бөлу үшін қалалық экономика және бюджетті жоспарлау бас­қар­масына ұсыныс жолданды. Атал­ған 5 тұрғын алабының ішкі ауыз су жүйелерін тартуға «Улмад» ЖШС тарапынан жобалық-сметалық құжаттары дайындалып, сараптама қоры­тындысы алынды. Құрылыс жұ­мыс­тарын жүргізуге бюджет­тен қар­жы қарастыруға ұсы­ныс дайындалуда», дейді аудан әкімі.

Демек, қызылжарлық­тар осы қыста да амалдың жоқ­тығынан қар ерітіп, Бадам өзенінің суын тұндырып ішу­ге мәж­бүр. Сайрам ауданы­нан қосылған ел­ді мекен тұр­ғындары тіпті кір-қоңын жуу үшін лай аралас суды пайдаланып отыр. Ал Бадам өзені жағалауындағы зауыт­тардың сарқынды сулары өзенге құ­йы­­ла­тынын ескерсек, ойыңды үрей билей­ді. 

Ауыл ақсақалдары Қызыл­жар қала­ның санатында бол­ғанымен, әкім­дік көп мойын бұра бермейді дейді. «Әйтпесе іргедегі Игілік ауылы мен Құс фаб­рикасында таза ауыз су бар. Ал мұнда жоқ. Қалалық энергетика және коммуналдық шаруашылық бас­­қар­масының жаттанды жауабы су ж­ү­йес­ін тартуға жобалық-сметалық құ­жа­ттар әзірленіп жатыр дегеннен ас­пайды», деп кейістік танытты. 

Қалаға қосылған елді ме­кен­дерде тіршілік нәрінен тап­шы­лық көрген тек қызыл­жар­лықтар ғана емес. Ынты­мақ-2, Солтүстік-саяжай хал­қы да ауыз судың азабын тартып отыр. Тіпті бұл ауылдарда инф­­­ра­­құрылым мәселесі де кү­­йіп тұрған тақырыптардың бірі... 

Келер жылы Шымқала ТМД елдерінің мәдени астанасы мәртебесін алады. Қала мә­де­ниеті қалыптасуы үшін алды­мен тұр­ғын­дар­дың әлеу­мет­­тік проблема­сы шешілуі қа­жет. Әйтпесе жарығы мен газы жиі сөніп, қоғам­дық көлі­гі бір тоқтап, бір қаты­найтын елді ме­кен­дерде әлеуметтік тең­сіз­дік салтанат құрып, түрлі қыл­мыс­тың өрши түс­пе­сіне кім кепіл?.. 

Нұршат ТӨКЕН,

«Egemen Qazaqstan»

ШЫМКЕНТ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

23.02.2019

Мақсат - әр тұрғынға отыз шаршы метр баспана беру

23.02.2019

Қызылорда облысы Полиция департаментінің жеке құрамы үшін гарнизондық жиын өтті

23.02.2019

Лондонда қазақстандық боксшы қарсыласын нокаутқа түсірді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу