«Ахиллестің өкшесі»

Егемен Қазақстан
05.01.2017 188
3

sungat-aga-2

Бұл сөз көзі ашық, көкірегі ояу оқырман қауым үшін түсінікті болар.

Білмейтіндер болса, тағы бір еске салып өтейік, ертедегі грек аңыздарында теңіз құдайы Фетид пен жұмыр басты  Пелеяның ортасынан туған Ахиллеске де, анасы адамзат болғандықтан, оған тән осалдықтар мен қауіп-қатерлер жұғысты болады. Баласының болашақ тағдырына алаңдаған анасы оны адамға тән осалдықтардан арылту үшін қасиетті Стикс өзенінің суына малып алады. Сөйтіп ол, аңыздарда айтылатындай, атса оқ өтпейтін, шапса қылыш кеспейтін нағыз батыр болып шығады. Бірақ, бір өкініштісі, анасы өзенге малған кезде оны өкшесінен ұстап тұрады да өкшесіне қасиетті су тимей қалған екен. Ахиллестің осы осал тұсын білетін троялық батыр Парис оны аңдып жүріп, ақыры өкшесінен атып өлтіреді. Бұл аңыз кез келген құбылыс пен жан иесінің бір осал тұсы болады, егер сол осал тұсына абай болмаса, түбі соның себебінен қатерге тап болады деген мағынада әлем халықтарының арасында кеңінен тараған. Сол секілді қазіргі адамзат қа­у­ымының осал тұстары аз емес. Соның ең қатерлілерінің бірі ретінде су тапшылығының проблемасы жылдан-жылға алдыңғы қатарға қарай шығып келеді. Су Жер шарының 70 пайыздан астамын алып жатса, соның 3 пайызы ғана ішуге жарамды таза су деп есептеледі. Бұл таза судың басым көпшілігі мұз күйінде Антарктида секілді халық қолы жете бермейтін жерлерде сақталған және негізінен жауын-шашын күйінде мұхиттарға жауады. Тек 1 пайызына ғана адам қолы жетімді. Бүкіл әлемде 1,4 миллиардтан астам адам таза суға зар болып, қолына түскен суды ішуде. 2025 жылға таман мұндай адамдардың үлесі әлем халқының 40 пайызын құрайды деген болжам бар. Ал енді бір сарапшылар 2025 жылы қолжетімді таза су таусылады деп байбалам салуда. Сөйтіп, жылдан-жылға асқына түскен су проб­лемасын «Ахиллестің өкшесіне» баласақ мұның түк артықшылығы жоқ. Адамзатқа ортақ осы проблемадан біздің Қазақстан да тыс тұрған жоқ. Біз құрлықтың ортасында орналасқан елміз. Ылғал, жауын-шашын тудырушы әлемдік мұхиттардан тым жырақта жатырмыз. Сондықтан да бізде атам замандардан бері құрғақшылық жиі орын алып келеді. Міне, осы бір жағдай біздің тағдырымызды, халықтық болмысымызды, тұрмыс-салтымыз бен кәсібімізді айқындауға үлкен ықпал етті. Мәселен, ата-бабаларымыз неліктен мал шаруашылығын таңдап алған? Себебі, даламыз кең болғанымен бізде су көздері тапшы. Көл мен өзенді былай қой­ғанда, көлшіктер мен баяу аққан бұ­лақтардың өзі ондаған, жүздеген ш­а­қырымдарды кесіп өткенде барып бір кездеседі. Жаздың аптап ыстықтарында бұлардың кейбіреуі сарқылып қалады. Сондықтан, малына су іздеген қазақ жаз шыға тау саясындағы салқын жайлауға көшеді. Онда бір бұлақтың басында бірнеше үй отырады. Жан-жақпен хабар алысу үшін басты көлігі ретінде жылқыны таңдаған. Келген қонақты ақпарат көзіне балап, аса құрметтеген. Жалпы судың тапшылығынан біздің жер атауларымыздың өзі жақсы хабар береді. Кең-байтақ даламыздың үштен екісін алып жатқан шетсіз-шексіз үлкен кеңістік Сарыарқа деп аталады. Малға жайлы құт мекеннің өзін ата-бабаларымыз Бетпақдала деп атаса, оның үлкен бір бөлігін Мойынқұм деп белгілеген. Әзірге климаттың жаһандық жылынуы біздің оң жамбасымызға дөп келіп тұр. Күннің қызуымен мұхиттар, те­ңіздер бетінен көтерілген ылғалды құтырынған боран мен жел бізге қар, жауын-шашын күйінде жеткізуде. Асан қайғы бабамыз «Ерейменнің жері емес, желі құт екен» деп тегін айтпаған. Біздің байтақ даламыз үшін жел пайдасы үлкен. Жазық далаларда орналасқан қалалардың экологиялық жағдайын сауықтыруға жел өлшеусіз қызмет етуде. Су тапшылығының алдын алу мә­се­лесінде Қазақстан қимылсыз емес. Халықты ауыз сумен қамтуға ерте бастан кірісті. Жер асты суларына жүйелі зерттеулер жүргізілуде. Ауыл шаруашылығына ылғал үнемдегіш технологиялар енгізілуде. Бірақ су қоймаларын реттеу мәселесіне асығар емеспіз. Қазақстан үшін «Ахиллестің өкшесі» су қоймаларының проблемасынан басталуы мүмкін. Осыны Су ресурстары комитетінің қаперіне саламыз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу