Әлем тәжірибесі – Астанада

Дүние жүзінде электр қуаты көз­де­рінің балама түрлерін пайдалануға деген бетбұрыс әлдеқашан белең алған. Бұл ең алдымен, планетамыздағы бар­­ған сайын күрделеніп бара жатқан эко­­логиялық апат қаупін азайтуға ба­ғытталған игілікті іс.
Егемен Қазақстан
06.06.2017 294
2

Техногендік ғасырдағы күннен күнге ғарыштап өсіп бара жатқан энергетикалық сұ­ранысты қанағаттандыру үшін кө­мір­сутегі шикізатын көптеп пайдалану ауаны ластап, қоршаған ортаның те­пе-теңдігін бұзды. Атмосферадағы «пар­никтік әсердің» үлесі еселеп артты. Ол өз кезегінде жердің үстіңгі қа­ба­тын қыздыра бастады. Соның салда­ры­нан жаһандық жылыну жылдам қауіпті деңгейге жетіп қалды. Оның алдын алудың бір ғана тиімді жо­лы – жаңғыртылған энергетикалық көз­дер­ді (ЖЭК) ашу. Яғни, адамзаттың бо­лашақтағы энергетикалық сұра­ны­сын көмірсутегі шикізатының есебінен емес, қоршаған ортаға зиянсыз табиғи қу­ат көздерін пайдалану арқылы қа­на­ғаттандыру.

Міне, саналы адамзатты толғандырған осы бір толғақты проблема енді санау­лы күндерден кейін Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесінің шеңберінде талқыға түспек. Өйткені қазақстандық көрменің жаһанды жалт қаратқан бас тақырыбы – «Болашақтың энергиясы». Қазірдің өзінде белгілі болып отырғанындай, ЭКСПО-2017-нің ая­сында талқыланатын «жасыл» энергетика мәселесі тек дамыған елдерді ғана емес, сонымен бірге дамушы елдерді де қы­зықтыратын толғақты тақырып екенін танытты. Оны ЭКСПО-2017 көрмесіне қа­ты­суға құлшыныс танытқан 115 мемле­кет пен 22 жаһандық компаниялардың мыса­лынан айқын көруге болады. Төрткүл дү­ниеге ЖЭК тәжірибесін таратуда «Бо­ла­шақтың энергиясына» қатысты көрмеге әке­лінген технологиялар мен осы салада көш бастап келе жатқан мемлекеттердің павильондарындағы озық жәдігерлердің қосар үлесі өлшеусіз.

«Жасыл» энергетика саласында көш­басшы ретінде танылған Германияның ЭКСПО-2017 көрмесі қалашығындағы ең үлкен павильонды иеленуі де тегін емес. 2016 жылы Германияда жаңғырмалы энер­гетикалық көздерден алынатын электр қуаты елдегі өндірілетін барлық энергияның 33 пайызын құрады. Бұл ел 2050 жылы толығымен ЖЭК-ке кө­шуді жоспарлап отыр. ЭКСПО-2017 көрмесіндегі Германия павильонының ұраны – «Энергия әлемді өзгерте алады». Неміс павильонында баламалы энергияны игеру мақсатындағы 35 жоба ұсынылады. Бұл озық технологиялардың тиімділігін көрмеге келген кез келген адам өзі тексеріп көре алады. Келушілердің қолына smart-stick кілті беріледі. Осы кілт арқылы павильонды тамашалаушылар «ақылды үйдің» ішіне кіріп, интерактивті элементтерді қосып, жәдігерлермен жан-жақты танысады. Электронды кілтті қалаған ті­лі­ңізде сөйлетуге болады. Онда қазақ, не­міс, ағыл­шын және орыс тілдерінің бағ­дар­ла­ма­сы орнатылған. Екінші бөлімде баламалы энергия қуатымен жүретін электромоби­льдер мен мотоцикльдердің неше түрі қойылған.

ЭКСПО-2017 көрмесінің басты ұраны – «Болашақтың энергиясын» дәріптеудегі Францияның жетістіктері де дүние жүзін тәнті етіп отыр. Францияда бейбіт атомның дамығаны соншалық, елде тұтынатын барлық электр энергиясының 72,3 пайызын атом электр стансалары (АЭС) өндіріп отыр. Атомдық энергетика үлесі бойынша әлемде бірінші орынды иеленетін бұл ел электр энергиясын экспорттау жағынан да көшбасшылар қатарында.  Француз павильонының аумағы – 1084 шаршы метр. Бұл – көрме қалашығындағы ең үлкен үш павильонның бірі. Павильонның іші «Экоқала», «Қайта жаңғыртылған энергия» және «Экологиялық көлік» атты үш бөлімнен тұрады. Бірінші қабатта орналасқан бірінші бөлмеде «жасыл» энергетика саласындағы озық үлгілер паш етіледі.

Күн сәулесін электр қуатына айналдырып, ел игілігіне жаратуда Нидерландтан  асқан мемлекет жоқ. Бүгінгі таңда әлемдегі күн энергиясын игеру саласындағы бар­лық жетістіктердің жартысынан астамына голландиялық технологиялардың ар­қасында қол жеткізілді. «Шағын ел – шексіз мүмкіндік» ұранымен ашылған Ни­дерланд Корольдігінің павильонында ЖЭК арқылы электр энергиясын өндіру мақсатындағы шағын ғана мемлекеттің қол жеткізген орасан жетістіктері кеңінен таныстырылмақ.

Нақ қазіргі кезеңде жаңғырмалы энер­гетикалық көздерді игеру саласына Қы­тай Халық Республикасы түбегейлі бет­бұрыс жасап отыр. Өздеріңіз ойлап қараңыз, Қытай ЖЭК саласын дамытуға ел бюджетінен 2,5 триллион юань қаржы жұ­мсайды. Сондықтан қазір  ЖЭК саласын дамыту бағытында Қытай дүние жүзінде бірінші орынға шықты. Алып көршіміз ЭКСПО-2017 көрмесінде осы салада жеткен жетістіктерін бар әлемге таныстырмақ. Сондықтан да ЭКСПО-2017 көрмесіндегі ең үлкен павильон да ҚХР-ға тиесілі.

Энергетикалық әлеуетке тәуелді адам­зат­тың болашағы баламалы қуат көздеріне бай­ланысты екендігі талас тудырмайтын ақиқатқа айналды. Қазақстанның бұл саладағы бүгінгі жетістігі еліміздегі бар­лық өндірілген электр энергиясының 1 пайызын ғана құрайды. Еліміз 2020 жы­лы ЖЭК арқылы алынатын энергетика үле­сін 3 пайызға, 2030 жылы 10 пайызға жет­кі­з­бек. Бұл ретте  ЭКСПО-2017 көрмесі ая­сындағы жаһандық тәжірибе тұғыр болмақ.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Бокстан ел чемпионатының алғашқы жүлдегерлері анықталды

16.11.2018

Спортшы қыздарымыз әлемдік сында үздік үштікке енді

16.11.2018

Қазақстан - Өзбекстан: тауар айналымын 5 млрд АҚШ долларына жеткізу көзделуде

16.11.2018

Елорда жастары «Жастар жылынан» не күтеді?

16.11.2018

Павлодарда тоғызқұмалақтан «Сарыарқа самалы» газетінің жүлдесі үшін турнир өтті

16.11.2018

Айдос Тұрысбек: Самал Еслямова «Хабар» арнасының фильміне түсіп жатыр

16.11.2018

Батыс Қазақстанда тағы 50 кәсіпорын жалақы өсірді

16.11.2018

«Өрнек». Бір өлеңнің сыры. Ерлан Жүніс (видео)

16.11.2018

Кәсіп­кер­лерді заңсыз тексеру азайды - Бас прокурор

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Режиссер Рүстем Есдәулетов атындағы фестивальдің жеңімпаздары марапатталды

16.11.2018

Майқайың кентінде сатылатын жеке меншік 110 үй бар

16.11.2018

Әбіш Кекіл­бай­ұлының немересі халықаралық жарыс­та бірінші орын алды

16.11.2018

Жастар жылынан не күтесіз? Сауалдамадаға қатысқандар пікірі

16.11.2018

Тозған жерді тыңайтудың тиімді тәсілі

16.11.2018

Қазақтың қара есептері

16.11.2018

Диқандар неге басқа дақылды таңдауда?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу