Алматы – тоқ қала!..

Алматыда туған, тұрған, бі­лім қуған, қызмет істеген, қазір тұрып жатқан, алыста-а-а-н елегі­зіп қаланы сағынып жүрген... бар­­ша­ңыз – осындағы кеңестік асхана­лардан жеген сірке суының өткір иісі мұрын қабатын лағман тағамының қышқылтым дәмін ұмыта қоймаған шығарсыздар-ау!
Егемен Қазақстан
27.03.2017 286
2

Тәуелсіздік орнаған соң Алма­тыда сол лағманның көк-сөкке пышақтың қырындай етіп жұқалап ет туралған – гуй-ру, бұршақтай ша­шып салынған еті бар суй-ру лағманы (қыт. – ламянь – 拉面) пайда болғанын, оның тез-ақ арада Қытайдан қалай «ауып» келгенін білмей қалдық! 

Десе де... Қытайдағы жеген лағ­ман­ның дәмі әлі де аузымнан кетер емес. Тамақты мұндай дәмді пісірер ме еді?! Бірге түстеніп жол бастап жүрген қандасым Жарқын сондай күннің бірінде маған Алматыға барса, аш қалатынын айтып салды! Дереу жауап қаттым: «Оның рас, бұрын­дары Алматыда тамақтану қиын еді. Қазір шүкір, аттап бассаң алдыңнан түрлі-түрлі асхана шығады, ең жоғы – 100 метр сайын түріктің «Дөнерін» кездестіресің, сендердің осы лағмандарың да аста-төк толып тұр!»

«Жо-жоқ, сіз түсінбедіңіз», дейді шетелдік бауырым. «Сіздің асханада гуй-ру де, компот та, қуырдақ та, котлет те бір қазанда піседі емес пе?!» «Иә...», дедім де, ойланып қалдым. Қытайда асхана баспалдағын аттасаңыз, алдыңыздан шыққан қызметші сіздің мұсылман-қазақ екеніңізді аңғарып, жолыңызды инабатпен бөгейді. «Шошына ма, ауыздарына ұшық шығып қала ма?» дей ме екен, бұл жерде мұсылмандар асының жасалмайтынын ескертеді. Яғни, мұсылман мен қытайдың тамағы бір қазанда пісірілмейді! Егер «аузыма да, асқазаныма да сенімдімін» десеңіз, төр – сіздікі!

Қытайда ұйғыр, дүңген, қазақ асха­налары бөлек жайласқан! Жарқынның меңзегені сол. «Енді Алматыға жол түскенде тамақты қай­дан ішесіңдер?» «Жерұйықтан!» О-о, Алматыда «Жерұйықты» кім білмейді!? Ұлттық асқа әуес жан аттың басын сонда бұрады. Мәскеуден келген әріптесім «ет жеймін» деген соң сонда бардық. Екі адамға бір табақ ет әкелінді, екі тілім қазысы бар, сүт қатқан күрең шай, лимон, құрт, жент... әрине, бауырсақ – бәріне 100 АҚШ долларын төлеуіміз керек! Шоршып түстім. Шетелге іссапарға келген деген аты бар емес пе, қонағым мені ұялтпай ақшаны өзі төледі. Жарайды, бұл әңгіме «өз арамызда» қалсын-шы!..

Халықаралық мәні зор «Универ­сиада-2017» өтердің алдында шетелдік меймандар мен қала тұрғындарын ас-сумен қамтамасыз етудің жоба­сын ұсынған Алматы қалалық кәсіп­керлік пен индустриялық-иннова­ция­лық даму басқармасы БАҚ арқы­­­лы «Универсиада ұсынады» деген атаумен қаладағы қоғамдық тамақ­­тандыру мекемелерінің тізімін мекенжайымен жариялады. Олар: Бочонок, Entrecote Garden, Пруссия, Favor Loft, Карлов мост, Дом, Grudo steakhouse, Mad Murphys, Бармаглот, Гранат, Рататуй, Вечное небо, Korean house, Пинта, Дублин, Вахтангури, Гиннес паб, Union Esperanza, Оранже­вый верблюд, Базилик, Мастер Жигу­лев, Hemingway... Таңырқайтын түгі де жоқ, Алматының бүгінгі асхана мәзірін жасайтын көш бастаушылар легі осылар!

Жоғарыда аты аталған басқарма таяуда Медеу шатқалында шығыс тағамын даярлайтын «Tengri Cafe» мейрамханасының ашылғаны, ал «Qazaq Restaurant»-тың (ол да Ме­деу­де!) 90 адамды бір мезетте қазақша тамақтандыратыны туралы қуана құлақтандырды. Мен сонда Жарқын мен Әси секілді Универсиада тамашалауға келген он-сан қандаста­рым­­ның қайдан ас ішкенін білмей аң-таң отырдым. Медеу, сірә да, алыс – «Жерұйыққа» барған шығар?! Мейлі ғой, меймандарымыз бір амалын табар, ал 2 миллионнан астам халқы бар Ал­матының күнделікті қызметтегі жұрты – негізінен қазақтар, тамақты күнделікті қайдан ішеді деп ойлайсыз сіз?

Бұл арада «Қағанат» тамақтандыру желісінің орны бөлек. Бірақ, өте-мөте жетімсіз! Қазір Алматыда біз қаласақ та, қаламасақ та Қытайдың өтімді тауары секілді тамағының да дәуірі мен дәурені жүріп тұр. Тек олардың дені қаптаған «Узбечка» немесе «Paradise» асханаларында дайындалады. Бұл екі мейрамхана желісі атауының орнын ауыстырып оқысаңыз да қателеспейсіз... бірақ, беретін негізгі тағамы – гуй-ру мен суй-ру лямань!

Солай, оу-у... түс мезгілі таяп қапты, бүгін қайда барасыз? Қайда барсаңыз да, асыңыз дәмді болсын! Біздің Алматыда, сіздің Алматыда, әйтеуір... аш қалмайсыз!


Талғат СҮЙІНБАЙ, 

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу