Алтын байрақты Астана

Байқар болсақ, «астана» деген сөз қазақта ежелден бар. Мұның өзі халқымыздың бағзы замандардан бері іргелі ел, тегеурінді бел болғандығын айғақтап көрсеткендей. «Тауға да керек астана, тасқа да керек астана» деп қазақтың аяулы ақыны Төлеген Айбергенов жырлағандай, ұйысқан ұлыс, еншілескен ел болған соң астаналы жерге, асқаралы белеске елордасы да тігілмей тұрмасы анық. Бұл ақиқатты қазақ тарихының қатпарлы шежіресінен көреміз.
Егемен Қазақстан
06.07.2017 261
2

Арғы дәуірлерде ата-бабаларымыз құрған қай мемлекеттің астанасы болсын қазақ үшін қастерлі әрі қымбат. Нақ соның дәлеліндей, Алтын Орданың астанасы – Сарайшық, Ақ Орданың астанасы – Сығанақ, Қазақ хандығының астаналары – Сайрам мен Түркістан, Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының әуелгі астаналары Орынбор мен Ақмешіт атаулары бүгінгі гүл жайнап құлпырған бостан елордамыздың көшелерін көркейтіп тұрғаны қандай ғанибет. 

Астана – мемлекеттіліктің, елдіктің атрибуты. Осы тұрғыдан келгенде, қазақ­тың соңғы ханы Кенесары ақ киіз­ге көтерілген, сонау Алаша хан зама­нынан бері бағаналы орда, басты жұрт саналған Ұлытау да қазақтың бұрынғы бір астанасы, мәңгілік құрмет тұтылар қасиетті төрқазығы десек, қате айтпаспыз. Сол сияқты, қала тұрғы­зылмаса да, Абылай ханның ордасы тігілген, хан ставкасы орныққан, жарты ғасырға жуық уақыт бойы хандық билік жүзеге асырылған киелі Көкшетау –Бурабайды да елдігіміздің астана жұрты, байрақты байтағы деп бағалағанымыз орынды болмақ. 

Елдің астанасы, бас қаласы ұғы­мы оның перзенттерін қашан да тебірен­діріп толқытады. Кезінде әсем Алматыға қаншама ән-күй, өлең-жыр арналмады десеңізші. Майданнан оралған Қасым ақын алтын үйек астанасына сағынышын өлеңмен мөлдіретіп: «Күлкі-жасы аралас, Ақын да бір жас бала. Тербет өзің, мауқың бас, Алтын бесік – Астана. Жүрмін жортып қызықтап, Көше қоймай баспаған. Сыбырлайды жапырақ, Жалт қарайды тас маған», – деп емірене толғанып, сүйікті астанасының ай маңдайын ең бір әдемі жыр жақұтымен безендіреді.  

Бас қала ретіндегі миссиясын абы­роймен ардақтаған Алматы, Елба­сымыз дәл анықтап айтқанындай, тәуел­сіздіктің бесігі болса, бүгінгі жауһар қала, жасампаз Астана тәу етер Тәуел­сіздігіміздің дүр гауһарлары жар­қырап тізілген алтын тәжіне айналғандығы әлем мойындағаны ақиқат. Бұрынғы про­винциялық қала Ақмоланың елорда ретінде таңдалуы мейлі тарихи, мейлі географиялық, мейлі экономикалық немесе демографиялық тұрғыдан да өзін ақтайтын болып шықты.  
Бүгінгі елордамыздың бір сәт бұрын­ғы тағылымды тарихына көз жүгірт­кен артық та болмас. Сарыар­қаның сайын сақарасындағы Ақмола – Қараөткел, Есіл – Нұра атырабы ықылым замандардан бері тоғыз жолдың торабы, түрлі өркениеттер мен мәдениеттердің табысып тоғысқан тарауы болған. Тарихтың атасы сана­латын Геродот өз еңбектерінде Жал­пақ жапан дала арқылы өтетін мар­шрут­тарды, солардың бойымен осы жерлерден жүретін керуендерді атайды. Оның бұл айтқандары кейін Ұлы Жібек жолы ретінде белгілі болып, жер-жаһанға танылады. Міне, осы Сарыарқа төсіндегі Ұлы Дала арқылы өткен керуен жолдары қалалардағы қолөнер мен ұсақ кәсіпшіліктің дамуына, сау­даның өркендеуіне әсер еткен. Қазіргі Астанадан бес шақырымдай жерден ортағасырлық Бозоқ қаласының жұрты табылды. Бұл ежелгі қаланы тәуелсіз Қазақстан елордасының бұдан мың жыл бұрынғы ізашары деп айтуға әбден болатын сияқты. 

Ал енді осыдан екі жүз жыл шамасы бұрында, он тоғызыншы ғасырдың отызыншы жылдарында осынау дала­дағы аттас мекеннің орнында Ақмола қаласы бой көтеріп, патша өкіметінің әскери, экономикалық һәм сауда-сатттық мүддесіне қызмет етті. Осы арада бекініс орнап, отарлау саясатын іске асырды. Ақмола бекінісін қазақ халқына азаттық көксеген көкжал Кенесары ханның сарбаздары атойлап шабуылдап алғаны да тәуелсіздік жолындағы ерлік күрестің бір өршіл де жарқын парағы болып табылады. Сонда Хан Кене азат еткен Ақмола бекінісінің орнында бүгінгі тәуелсіз еліміздің төрқаласы жасанып бой түзеуі де керемет ырым, жақсылықтың, жарқын болашақтың нышаны емес пе?!

Қазақстанның инновациялық дамуы­ның, өнер-мәдениетінің көшбас­шысы, алтын байрақты Астанамыз жасай берсін. Астана тойы құтты бол­сын, ағайын!..

Қорғанбек АМАНЖОЛ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

19.11.2018

Теміртауда Президенттік пән олимпиадасы өтті

19.11.2018

Бітіруші түлектер мансап орталықтары арқылы жұмысқа орналасады

19.11.2018

Павлодар облысында кәсіпкер әйелдер 113 жоба жүзеге асырған

19.11.2018

Солтүстік Қазақстан облысының әкімі күнгейліктерді теріскейге шақырды

19.11.2018

Петропавлда жаңа шіркеу ашылды

19.11.2018

Қостанайда жол қозғалысы ережесінің бір күнде 375 рет бұзылғаны анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда 1 миллион тоннаға жуық майлы дақыл жиналды

19.11.2018

«Ко­рей хал­қының дәс­түрлі маскалары» көр­ме­сі ашы­лды

19.11.2018

Қасқырдан құтқарып қалды

19.11.2018

Алматыда инклюзивті білім берудің үздік оқытушылары анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда спорт кешеніне Батыр Баянның есімі берілді

19.11.2018

Батыс Қазақстанда жаңа портал жұмысын бастады

19.11.2018

Жолдау бәсекеге қабілеттілікті арттырады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу