Алтын үзік ақ орда Балқашта бой көтерді

Ұлыстың ұлы күні — Наурыз мерекесі қарсаңында Балқашта 24 қанатты хан ордасы тігілді. Кешегі Доспанбет жарулардың «Еңсесі биік боз орда» дегені осы үйдей-ақ болар! Көшпелілердің ең қасиетті сәулетті құрылысын заман талабына сай «Алтын үзік» деп атап, алып киіз үйді жасақтаған «Қазақмыс Смэлтинг», диаметрі 11 метр, ал биіктігі 2 қабатты үймен тең 6 метрлік киіз үй. Тез жығылып, шапшаң тігіледі деуіміз өтірік болар, қолайлы құрама үйді кранның көмегімен тұрғызып, екі күн тіккен.
Егемен Қазақстан
18.03.2017 2724
2

Ал, оны тұрғызу үшін Ал­матыдан арнайы мамандар ша­қырылған. Торкөз кере­ге­сінің биіктігінің өзі екі жарым метр болады. 250 сидам уық алып шаңыраққа бекіп, қаусырма күмбезі анадайдан көзге түседі. Мамандар бірінші күні көшпенділер баспанасының қаңқасын тұрғызса, екінші күні ішін әрлеуге кірісіпті. Тұскиіз іліп, басқұр, иін бау, жел бау, шашақ секілді жабдықтарды орнатқан. Негізінен ең алып киіз үй «Алтын Орда» деп аталып, 30 қанатты болып келеді екен. Дала салты бойынша онда дәрежесі артық далай хан төлеңгіт-уәзірлерімен ресми кеңес құратын болған. Ал, бүгінгі Балқашта бой көтерген мұндай боз ордада ханның отбасы тұрған. Одан сәл кішірек, Қазтуған жыраудың «Ақ ала ордам қонған жұрт» дегені сегіз қанатты дәулетті бай-бағландардың үйі. Қараша мен отаудың мағынасы белгілі.
−Алты қанатты үйдің құр сүйегін 15 минутта құрасың. Ал 8 қанатты жарты сағатта тұрғызуға болады. 12 қанаттыны 2-3 сағатта, 24 қанаттыға ішіндегі жабдықтауына мән беретін болсақ, 1-2 күн уақыт кетеді. Қазақы үйді құрғаннан кейін, уықтарға тізбе кетеді. Жан-жағын шайқалмасын деп тізбелеп тартады. Және ішінде жел бау болады, – дейді киіз үй құрастырушы Жұмахан Ұлышай.
Алып киіз үйде Наурыз мере­кесіне дейін түрлі көрмелер өтп­ек. Қала тұрғындары, киіз үй жаб­дық­тарымен бірге ертеде қолданылған тұрмыстық бұйымдарды өз көзімен көріп, олардың қандай мақсатқа қолданылғанын біле алады.
Хан ордасының іші ұлттық қолөнер бұйымдарымен сәнді жасанған. Далалықтардың ақшаңқан боз үйінің босағасынан 22 наурызға дейін кісі арылмақ емес. Таңғы тоғыздан кешкі алтыға дейін қасты орданың еңселі есігі қонақтарға айқара ашық.Үйдің оң жағында ер жігіттің бес қаруы сай тұрса, оның қасында ат-әбзелдері тегіс қойылған.Үйдің төріне қасқыр ішік, домбыра ілінген. Ал, сол жақ қапталында жүк жиналған әбдіре, көрпе-жастық, кебеже, қазан-ошақтың асай-мүсейі, күбі-сабамен сәнді безендірілген.

Мирас АСАН,
«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

Алматыда көп балалы аналар баспана кезегін күтіп жүр

23.01.2019

«Сервистік әкімдік» Open space режимінде жұмыс істейді

23.01.2019

Ресей 2020 жылғы Олимпиада ойындарына қатыспауы мүмкін

23.01.2019

Қытайдың ІЖӨ-нің өсу қарқыны ең төменгі деңгейге жетті

23.01.2019

Жас мамандарға пайдалы ақпарат (видео)

23.01.2019

Бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионатының қожайыны анықталды

23.01.2019

Футбол күнтізбесі жарияланды

23.01.2019

«Иван Ярыгин» турниріне қатысады

23.01.2019

Данияр Елеусінов шаршы алаңға наурызда шығады

23.01.2019

Маңғыстауда арнайы мониторинг тобының алғашқы отырысы өтті

23.01.2019

«Ойыншық» сабындар

23.01.2019

Мұстафа рухын іздеген қазақтар

23.01.2019

Тұранның тұғырлы тұлғасы

23.01.2019

Инновациялық идеяларды тиімді пайдаланса...

23.01.2019

Ғылым деңгейі неге төмен?

23.01.2019

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

23.01.2019

Қайырымдылық байқауына іріктеу жалғасып жатыр

23.01.2019

Г.Әбдіқалықова Армения елшісімен кездесті

23.01.2019

Бес әлеуметтік бастама: Атқарар іс аз емес

23.01.2019

Ауылда отырып, аукционда жеңген фермер

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу