Алтын үзік ақ орда Балқашта бой көтерді

Ұлыстың ұлы күні — Наурыз мерекесі қарсаңында Балқашта 24 қанатты хан ордасы тігілді. Кешегі Доспанбет жарулардың «Еңсесі биік боз орда» дегені осы үйдей-ақ болар! Көшпелілердің ең қасиетті сәулетті құрылысын заман талабына сай «Алтын үзік» деп атап, алып киіз үйді жасақтаған «Қазақмыс Смэлтинг», диаметрі 11 метр, ал биіктігі 2 қабатты үймен тең 6 метрлік киіз үй. Тез жығылып, шапшаң тігіледі деуіміз өтірік болар, қолайлы құрама үйді кранның көмегімен тұрғызып, екі күн тіккен.
Егемен Қазақстан
18.03.2017 2364
2

Ал, оны тұрғызу үшін Ал­матыдан арнайы мамандар ша­қырылған. Торкөз кере­ге­сінің биіктігінің өзі екі жарым метр болады. 250 сидам уық алып шаңыраққа бекіп, қаусырма күмбезі анадайдан көзге түседі. Мамандар бірінші күні көшпенділер баспанасының қаңқасын тұрғызса, екінші күні ішін әрлеуге кірісіпті. Тұскиіз іліп, басқұр, иін бау, жел бау, шашақ секілді жабдықтарды орнатқан. Негізінен ең алып киіз үй «Алтын Орда» деп аталып, 30 қанатты болып келеді екен. Дала салты бойынша онда дәрежесі артық далай хан төлеңгіт-уәзірлерімен ресми кеңес құратын болған. Ал, бүгінгі Балқашта бой көтерген мұндай боз ордада ханның отбасы тұрған. Одан сәл кішірек, Қазтуған жыраудың «Ақ ала ордам қонған жұрт» дегені сегіз қанатты дәулетті бай-бағландардың үйі. Қараша мен отаудың мағынасы белгілі.
−Алты қанатты үйдің құр сүйегін 15 минутта құрасың. Ал 8 қанатты жарты сағатта тұрғызуға болады. 12 қанаттыны 2-3 сағатта, 24 қанаттыға ішіндегі жабдықтауына мән беретін болсақ, 1-2 күн уақыт кетеді. Қазақы үйді құрғаннан кейін, уықтарға тізбе кетеді. Жан-жағын шайқалмасын деп тізбелеп тартады. Және ішінде жел бау болады, – дейді киіз үй құрастырушы Жұмахан Ұлышай.
Алып киіз үйде Наурыз мере­кесіне дейін түрлі көрмелер өтп­ек. Қала тұрғындары, киіз үй жаб­дық­тарымен бірге ертеде қолданылған тұрмыстық бұйымдарды өз көзімен көріп, олардың қандай мақсатқа қолданылғанын біле алады.
Хан ордасының іші ұлттық қолөнер бұйымдарымен сәнді жасанған. Далалықтардың ақшаңқан боз үйінің босағасынан 22 наурызға дейін кісі арылмақ емес. Таңғы тоғыздан кешкі алтыға дейін қасты орданың еңселі есігі қонақтарға айқара ашық.Үйдің оң жағында ер жігіттің бес қаруы сай тұрса, оның қасында ат-әбзелдері тегіс қойылған.Үйдің төріне қасқыр ішік, домбыра ілінген. Ал, сол жақ қапталында жүк жиналған әбдіре, көрпе-жастық, кебеже, қазан-ошақтың асай-мүсейі, күбі-сабамен сәнді безендірілген.

Мирас АСАН,
«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу