Аңқасы да, қаңқасы да кеппейді

Президенттің биылғы Қазақстан халқына Жолдауында жерді пайдалану тиімділігін көтеру мәселесі – агроөнеркәсіп кеше­нін дамытудың ажырамас бір тармағы ретінде айтылды. Әрі бұл міндетті іске асырудың бас­ты жолдарының бірі суармалы ал­қаптардың көлемін кеңей­ту екендігі көрсетілді.
Егемен Қазақстан
27.03.2017 3232
2

Міне, Мем­лекет басшысының Жол­дауын­да Үкімет пен әкімдерге бер­ген басты тапсырмасының бірі осын­дай. Бүгінгі күні Прези­дент тапсырмасының орындалуы қандай деңгейде? Біз бұл сауал­ға еліміздегі аграрлық өн­ді­рі­сі біршама жақсы дамыған өңір­­лер­дің бірі Ақтөбе облысы мы­салын­да жауап іздегенді жөн көрдік. 

Суландырылатын алқаптар көлемі­нің өсуіне қажетті негізгі фак­тор су қоймалары екені белгілі. Егер бұл гидроинженерлік жүйелер аң­қа­сы мен қаңқасы қатар кеуіп бос тұрса суармалы жердің көлемін көтеру жөніндегі мәселелер әншейін құр, бос сөз күйінде қалып қоймақ. Сон­дық­тан бүгінгі күні бұларды қай­та құрылымдау, сонымен бірге, қосым­ша су қоймаларын салу қай кез­дегі­ден де қажеттірек. Өңірде Пре­зи­­дент тапсырмасын орындау дәл осы мәселеден бастау алып отыр. Мұны айтқанда біз бұл іс бұ­рын жүр­гізілмеген екен деген ой­ды мең­зеу­ден аулақпыз. Әрине жүргі­зілген. Алайда, кейінгі кезде бұған мүлдем жаңаша көзқарас, соны серпін берілген. 

Облыста аталған саладағы бас­ты нысан – Сазды су қоймасы. Қазір жергілікті атқарушы органдар тара­пынан оны қайта жаңғырту мен қайта құрылымдауға баса назар ауда­­ры­лып келеді. «Қазақ СуШар» РММ Ақтөбе филиалының басшысы Бекзат Нәметовтің мәлімдеуінше, аталған гидроинженерлік құрылым­ның кейбір қондырғылары мен жаб­дықтары табаны күректей қырық тоғыз жыл бойы үздіксіз пайдалануда болып келіпті. Әйтсе де, қазіргі күнге дейін соның бәрі толықтай қа­л­­пы­на келтіріліпті. Басты мәселе түп­кі нәтижеге қол жеткізу емес пе? Осы тұрғыдан қарастырғанда қай­та құ­ры­лымдау ісінің нәтижелі бол­­ға­нын аңғару қиын емес. Ай­талық, бұған дейін Сазды су қоймасының сыйымдылығы 6 мил­лион текше метр болса, күрделі жөн­деу жұмыстарынан кейін бұл көр­сеткіш 7,5 миллион текше метрге дейін жеткізіліпті. Со­ны­мен бір­ге, қой­ма­ның суару қабі­леті 400 гектар­дан 1000 гектарға дейін ұлғайтылмақ.

Бүгінгі күні аталған су қоймасын үйінділер мен шөгінділерден тазарту жұмыстары одан әрі жалғасуда. Гид­ро­нысанға су есептегіш құрал­дар ор­нату жұмыстарына да ерекше мән берілген. Бейнелеп айтқанда, су қой­масы дегеніңіз ішкі және сыртқы жаб­дық­тары, жарықтандыру жүйесі бір-бірі­мен тығыз ұштасып, үндесіп жат­­қан тұтас бір автономия іспеттес. Мұ­н­дай жағдайда күзет бекеттерін құру мен бейнебақылаулар ор­нату мәсе­лесін де назардан тыс қал­дыруға бол­май­ды. Қазір Сазды су қоймасында жүргізіліп жатқан жұмыстардың елеу­лі бір бөлігін осындай қосымша құры­лымдық жүйелер құрайды. Сон­дай-ақ, тоғандардың жоталарына дабыл бағамдарын орнату мен оны ас­фальттау ісі де айрықша нысанның мәртебесін көтере түспек. Сазды су қоймасын қай­та құрылымдауға жергілікті бюд­жет­тен 132 миллион теңгеге жуық қара­жат бөлінген. Оның негізгі бөлігі құры­лыс-мон­таж жұмыстарына жұм­сал­мақ. Өт­кен жылы аталған сома­ның 30 мил­лион теңгелік мөлшері игеріл­­ген. Ал биылғы жылы қойманы қай­та жаб­дықтауға бөлінген қомақты қара­­жатты түгелге дерлік игеру көз­­делген. Тұтастай алғанда, облыс әкім­­дігі тара­пы­нан аймақтағы жұ­мыс істеп тұрған су қой­мала­ры­ның екін­ші тынысын ашу шаралары бел­гі­­лен­ген. Бұл үшін бірінші кезекте олар­дың техникалық жағ­дайын одан әрі жақсартуға көңіл бөлінген. 


Мемлекет басшысы өз Жол­дау­ында агроөнеркәсіп кешенін да­мыту жаңа мемлекеттік бағ­дар­ламалар аясында іске асы­ры­латынын атап көрсеткені белгілі. Бұл бағытта белгіленген өңірлік бағ­дарлама 2017-2021 жылдар ара­лығын қамтиды. Соған сәйкес об­лыста көрсетілген кезеңде 10 жа­ңа су қоймасының құрылымын жо­балау қарастырылмақ. Аймақта суармалы жерлер көлемін көтеру жөніндегі үлкен істің басы осы гид­роинженерлік жүйелер құ­ры­лысынан бастау алатыны анық. Облыс аумағында, жоғарыда ай­тылғандай, 10 жаңа су қоймасы са­лынған кезде 600 миллион текше метр­ге дейін қар суын жинақтай алады екен. Алдын ала жасалған зерт­теулер мен болжамдар осындай есептер жасауға мүмкіндік береді.

Ақтөбе республикамыздағы ең үлкен, әйтсе де жартылай шө­лейтті облыстардың бірі. Мұн­да жерді тиімді пайдаланып, ба­бын таба білсе бұл жағдай ауыл­шаруашылық өнімдерінің ар­туына оң әсерін тигізбек. Облыста суар­малы алқаптар көлемін ұлғайту мә­се­лесіне жан-жақты көңіл бөлініп отыр­ғаны да сондықтан. Аталған жа­уапты міндетті екі кезең бой­ынша іске асыру жөнінде нақты бағ­дарлама қабылданған. Оның бірінші кезеңінде алқаптар аумағы бұған дейінгі 18 700 гектардан 40 мың гектарға дейін ұлғаймақ. Ал екінші кезеңде оның көлемі алдымен 70 мың, содан кейін 80 мың гектарды құрайды деп кү­тілуде.


Бұған жеткізетін жолдың басы жоғарыда айтып өткеніміздей, он саусақтай он жаңа су қоймасын салу болмақ.


Темір ҚҰСАЙЫН, "Егемен Қазақстан"

Ақтөбе облысы




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу