АҚШ-Ресей-Қытай қарым-қатынасы қандай бағытта өрбімек?

Қазіргі уақытта АҚШ-Ресей-Қытай үш жақты қарым-қатынасында жаңа тенденциялар байқалуда. Өткен аптада болған Қытай-Америка диалогы сарапшыларды осындай пайымға жетелеп отыр.
Егемен Қазақстан
17.04.2017 2545
2

Бүгінде Құ­рама Штат­тар президенті лауазы­мында отырған кезде Трамп­тың по­пулистік ұран­дарын Қытай-Америка стра­тегия­лық диа­ло­гының безбенделген тезистері ал­мас­тырды. Соның нәти­жесінде Си Цзиньпин мен Д.Трамптың кездесуі барысында та­раптарға бүтіндей бір сезімтал мәселелер бойынша уағдаласудың сәті түсті.

Соның ішінде Вашингтон «бір Қытай» қағидатын ұстану жөнінде уәде берді. Қытайдың жетекші газет­терінің жазуларынша, Си мен Трамптың кездесуінің қорытындысы АҚШ пен Қытай басшы­ларының жаңа форматтағы мемлекетаралық келіс­сөздер өткізуі үшін қажетті іргетас қалаған.

Сонымен бірге, екі ел президент­тері ыстық нүк­телердегі ахуалдарды талқы­лауға айрықша тоқталған. Сарап­шылардың пікірінше, америкалықтарға Қытай тарабын ҚХДР-ды сабырға шақыру қажет­тігіне сендірудің орайы келген. Соның нәтижесінде Трамп келесі аптада-ақ Пхеньянның кезекті бомба сынауына жол бермеуі үшін Солтүстік Корея аумағына ескер­ту ретінде соққы жасауға дайын екендігін мәлімдеді.

Қытай баспасөзі бұл жа­ңа­­лықты сақтықпен қа­был алды. Америкалық авиа­т­а­сығыш­тардың Қытай аума­ғына жақын болуы Пе­кинге ұнамайды. «Жэнь­мин жиабо», «Глобал таймс», Синьхуа сияқты шешуші басы­лым­дарда Корей түбегіне қа­тыс­ты америкалық жоспарды сынаған мақалалар жарияланды.

Екінші жағынан АҚШ-тың Сириядағы белсенді іс-қи­мыл­дары іс жүзінде Бей­­жіңнің ешқандай реакция­сын туғыз­ған жоқ. Тіпті, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Си­рия проблемасы бо­йынша дау­ыс бе­рудің өзі ҚХР пози­циясының өзгергенін көр­сетіп берді. Бұрын барлық дауыс беруде Қытай Ресеймен бірге қарсы дауыс беретін. Осы жолы, өткен аптада Сирия бойынша қарарға дауыс беру кезінде ҚХР қа­лыс қалып, сол арқылы бүтін­дей алғанда америкалық көзқарасты қолдайтынын көр­­­сетті. Бұл сәтті Мәскеу мей­лінше теріс райда қабыл­дады.

Бірнеше күннен кейін амери­калық әскерилер тағы бір зымы­рандық соққы жасады. Бұл жо­лы Ауғанстан территориясы бойынша. БАҚ-тың хабарлауына қарағанда, АҚШ ДАИШ тер­рорлық ұйымының және оның Ауғанстандағы мүшелерінің тер­­риториясына ядролық емес «аса ірі бомба» тастаған.

РБК газеті ММХҚИ Талдау орталы­ғының дирек­торы А.Ка­зан­цевтің пікірін келтірген, ол бол­са Ресей үшін АҚШ-тың зы­мырандық соққысы маңызды емес, өйткені, Вашингтон өз жау­ап­­кершілігі аймағында іс-әрекет жасауда дегенді айтады. «Өз рейтингін сақтау үшін Трамп­­қа жеңіс қажет, сондықтан да ауған­дық бағыт таңдап алынып отыр», деп мәлімдеді Казанцев.

АҚШ-тың осындай әскери операциялар жүргізу жоспарында қауырт белсенділікке көшуіне байланысты сарапшыларда Корей түбегінде соғыстың басталып кетуі жөнінде елеу­лі қауіптер пайда бола бастады.

Сирия мен Ауғанстанға жасал­ған зымырандық соқ­қылар Ресей-Америка қарым-қатынастарына белгілі бір шие­леніс әсерлерін енгізді. Осылайша бір апта бойы америкалық баспасөз Трамп­тың Ресейге қатысты пози­циясының өзгергені туралы жаза бастады. АҚШ Кон­гресінде Ресейге қатысты жаңа санкциялар жобасы ұсынылды. Мамандардың пайымдауынша, бұл шаралар пакеті таяу уақыттарда қабылдануы мүмкін.

Осындай жағдайда, АҚШ мем­лекеттік хатшысы Р.Тил­лерсонның Ресейге сапары ай­тарлықтай күрделі формада өтті. Кейбір дерек көздердің ха­бар­лауынша, Тиллерсон мен Лав­ровқа ешқандай нақты уағда­ластықтарға қол жеткізудің сәті түспеген. Әрине, кездесу тараптардың ұстанымдарын жақсырақ түсінуге көмектесті. Деген­мен, Ресей тарабының Си­риядағы химиялық шабуыл­ды егжей-тегжейлі анық­тайтын арнайы топ құру тура­лы ұсынысы жауапсыз қал­ды.

Сонымен бірге, Ре­сей сыртқы саясат ведом­ство­сының басшысы С.Лавров «АҚШ-тың Шай­рат әуе­жайына жасаған зымы­рандық шабуылының мейлін­ше арандатушылық рөлге ие екендігін атап көрсеткім келеді», деп мәлімдеді.

Жоғарыда айтылғандар көрсетіп отырғандай, АҚШ-Ре­сей-Қытай үш жақты қа­рым-қа­тынастарында белгілі бір өзгерістер орын алуда. Дәстүрлі Сирия проблемасына енді КХДР мен Ауғанстан төңірегіндегі ахуал қосылып отыр.

Қалыстасқан жағдайға қарағанда, Солтүс­тік Ко­рея проблемасы таяу уа­қыттарда неғұр­лым кө­кей­кесті мәселелердің біріне айналмақ. ҚХР СІМ басшысы Ван И-дің мәлім­деуінше, Солтүстік Корея төңі­регіндегі жанжалдың кез келген сәтте тұтанып кетуі мүмкін. Қытай тарабы жағдайды ушықтырмау үшін қажетті деген барлық күш-жігерді шұғыл түрде жұмсау керектігін ұсынуда. Қытай маман­дарының айтуынша, ҚХДР төңі­регіндегі жанжал бастала қалған жағ­дайда, онда жеңімпаздар болмайды. Оның үстіне өткен аптада Корей халық армиясының бас штабы Вашингтон тарапынан арандатушылық әрекеттер бола қалған жағ­дайда АҚШ-қа алдын ала соққы жасауға дайын екен­діктерін мәлімдеген болатын.

Солтүстіккореялық зы­мы­рандардың Оңтүстік Корея, Жапония немесе АҚШ-қа жете­ріне не­ме­се жетпесіне қарамас­тан, Пхеньянның зымыран­дық соққы жасауға дайын­ды­ғының өзі бүкіл адамзат алдында зор қауіп-қатер туындатады. Мұн­­дай жағдайда әлем жаңа бір аса ірі соғыс табал­дырығында тұр деуге болады. Бұл ретте көп мә­селе бүгінде басталып кеткен АҚШ, Қытай және Ресей ара­сындағы стратегиялық саудаға байланыс­ты болмақ.

Руслан Ізімов


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сапалы өнімге сұраныс жоғары

25.09.2018

Тиісті шаралар қолданылды

25.09.2018

Қостанай облысында мекемелер мен тұрғындарды көмірмен жабдықтау аяқталып қалды

25.09.2018

Алтай – брендтік атау

25.09.2018

Азиядағы өзара сенім шаралары жөніндегі кеңестегі төрағалық Тәжікстанға өтті

25.09.2018

Әдебиеттің кемел тұлғасы

25.09.2018

Қазақстан Дамуға жәрдемдесу комитетінің отырысына қатысты

25.09.2018

Оңтүстік Кореяның «дәнекерлік дипломатиясы»

25.09.2018

Мектептегі ас мәзіріне мән берсек...

25.09.2018

«Тәтті» үшін тартыс

25.09.2018

Ресми бөлім (25.09.2015)

24.09.2018

Солтүстік Қазақстанда лифтілер жүйесі жаңартуды қажет етеді

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу