Ас атасының сұрауы қиын болады...

Егемен Қазақстан
09.01.2017 187
3

suleymen-aga-2

Тау мен далада тамырдағы қан бүлкіліндей болып толассыз аққан судың мол шағында атам қазақ «Судың да сұрауы бар» депті. Ол кез­де ол сөзге кім көп мән бере қой­ды дейсің? Тау мен тасты қақ жарған өзен мен бұлақ азаймастай көрінген. Қазір ғой сол тартылған бұлақты, азайған өзенді, кенересі ке­мі­ген көлді көргенде, «Е, сұраусыз ештеңе жоқ екен ғой, құйсаң аға береді дейтін, сүзілмейтін су да тапшы бола бастады», деп жүргеніміз. Енді ғана қадірін біліп, қайтпек керек деп біз ғана емес, төрткүл дүние су мәселесін жаппай қозғап жатыр. Бұл сусыз өмірдің болмайтынын дәйектейді.

Адамзат қорексіз өмір сүре алмайды. Одан өзгенің бәрі алдамшы, бір жалт еткенде ол көздің құрты бол­ғанмен, кейін жұртқа қалдырып кетеді. Сол қоректі заттардың ішін­дегі ұлысы ас атасы нан болып есеп­теледі. Оның қасиеті де, қадірі де бөлек. Өзге тағам бір­де жағып, бірде жақ­паса, бабалары­мыз «Нан адамды бұз­байды» деген екен. Бұл да айдай ақиқат. Нанның құдіреті туралы айтылатын қағидалы әңгімелердің астарында үлкен мән-мағына, ойыңа түйіп, санаңда ұстайтын тағылым-таным өте мол. Бір аңызда егіс басында жүрген диқанның төбесіне оқ жылан қадала берген көрінеді. Жалпақ кетпенін төбесіне қойса, оны да тесіп өтіп кетіпті. Ес таппаған жұрт жеті шелпек пісіріп, оны диқанның төбесіне қойғанда оқ жылан тайқып кетіпті. Бұл да ас атасы нанның қаси­етін ұқтырса керек. Осы ас атасының қадіріне, әсіресе, қала­да тұратын сәулетті үйлердің тұр­ғындары жетіп жүрміз бе? Бұл сұрақтың жауабын іздеу барысында әлгі зәулім үйлердің ауласындағы қоқыс төгетін жәшіктерді төңірек­те­генімізде ас атасының түр-түрін көрдік. Туралған нанды былай қойып, «Нанның қоқымын басуға болмайды!» деп отыра қалып қоқымды теретін қайран әжелеріміздің обал-сауапты алға оздырған кісілігі бізге жұ­ғысты болмағаны ма? Әлде бұл сон­дай ата мен әженің заманға қа­рай «жаңарып» кетуінен бе екен? Тұр­ғын­дармен тілдессең, «беретін мал жоқ, қаңғыбастар алар, ит пен мысық жейтін шығар», деп алақандарын жая­ды. Үнемдеп алып, ысырапшылыққа жол бермеу туралы ой айтсаң, оған да келтіретін дәлелдері, дәйектері, уәж­дері, үйіп-төгер сылтаулары жетіп- артылады. Қазаққа тәңірім жермен бірге бай­лықты да берген. Қазіргі шалқыған дәу­­лет те сол байлықтың бақ, бақыт бо­­лып оралуының бір көрінісі десек жа­­ра­сар. Бірақ анау қилы замандарда сол байлық барымтада кетіп, небір қа­сіретті ұлтымыз бен жұртымыз кө­ру­­дей-ақ көрді. Қайталап айтайық, қа­­зіргі тірлік жақсы. Дегенмен, бес сау­­сақ­тың бірдей еместігі секілді, ха­­лықтың бәрінің төрт құбыласы тү­гел дей алмасақ керек. Бір үзім нан­ның қадірін біліп отырғандар жоқ емес, бар. Ол қалада да, ауылда да кез­­деседі. Нанның ысырапшылығы бар­­лардан шығып жатыр. Олар тоқ­ты­қ­тың аштығы деген сөзді естен шы­ғармаған жөн. Тіпті кейбір кер ауыз­дар нанды шөптен шыққан дейді. Шөп топырақтан өседі, адам да то­пы­рақтан жаралған демейтін бе еді? Дәулеттілерден қалған қоқыстағы нанды қалай қорғаймыз? Қазір сол қоқыс жанына пластик ыдыстарды бөлек жия­тын арнайы тор жәшіктер орнатып, сыртына ескертпелер жазып қойды. Ал нан қалдықтарын салатын арнайы орын белгілеп, жинап алу жағын ой­ластырсақ, қалай болар екен? Бұған қоса, ас атасының қадір-қасиетін ұқ­ты­ратын түрлі іс-шараларды қолға алып, ұлттық ұғымдарымызды қаулап өсіп келе жатқан ұрпақтың бойына сі­ңірсек деген ойды да ортаға сала кетсек дейміз. Көптеген шетелдік дас­тарқанына нан қоймайды. Ал біз нансыз тамақ ішпейміз. Енде­ше, сол нанның қасиетін ұғып, ысы­рап­­шылыққа жол бермесек екен. Ысы­рап­шыл­ықты жоюдың жолын жұрт болып ой­ластырсақ та артық болмас еді. Бұл арада нанды қымбаттату арқылы осы­ны дұрыс жолға қоямыз дейтін сәу­е­- ­гейлер де табылып қалуы мүмкін. Біз кейбір азаматтардың нан қасиетін тү­сінбеуінің кесірі өзгелерге, әсіресе кем тірлікте күн кешіп жатқан отбасы­ларына тимеуін қалар едік. Нанды нө­пір еткендер үнемшілдікті үйреніп, асып бара жатса, тұрмысы төмен от­ба­сыларын қамқорлықтарына алып, қа­райласса, халықтық іс қалыпқа тү­сері хақ. Мейірім мен шапағаттың ал­тын ұясы қазақ жұртында болғаны арғы-бергі тарихты шын көңілмен парақтаған жанның санасына сәуле болып құйылары сөзсіз.

Сүлеймен МӘМЕТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу