Баға қайда барады?

Еліміздің Статистика комитеті азық-түлік бағаларының жыл ішіндегі өз­герісі туралы нақты статистикалық деректерді жариялады.
Егемен Қазақстан
10.03.2017 315
2

Әдетте «жауырды жаба то­қитын» жұмсақтығымен танылған Ста­тис­тика комитеті бұл жолы ащы шын­дық­ты мо-й­ындауға мәжбүр болған сы­ңай­лы. Рес­ми цифрлардан анық белгілі бол­ға­нын­дай, елімізде өткен жылдың ақпан айы мен биылғы жылдың ақпан айының ара­лығында азық-түлік бағасы негізінен 10 пайызға, жекелеген азық-түлік түрлері бой­ынша 30 пайызға дейін қымбаттапты. Мә­селен, өткен жылдың ақпан айынан бе­рі кофе мен шайдың бағасы 29,3 па­й­ыз­ға өссе, жарма өнімдерінің бағасы 26,2 пайызға қымбаттаған. Ең өкініштісі, көп балалы отбасылардың тіршілік тірегі – нан бағасы 13,1 пайызға қымбаттап, кә­­дімгі бірінші сортты бидай ұнынан пі­сі­р­ілген бір бөлке нанның бағасы 125 тең­геден асып жығылыпты.

Жақында Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрайымы Дариға Назарбаева еліміздегі азық-тү­лік және дәрі-дәрмек бағасының не­гіз­­сіз қымбаттауына тосқауыл қою қа­жет­­­тігін атап көрсетті. Аграрлық сек­тор­­ға мемлекет тарапынан үнемі аса қо­­­­мақты қаржылық қолдау көр­се­тіліп ке­­­­ле жатқанына қарамастан, ауыл­­ша­руа­шы­­­лық өнімдерінің бағасы үс­ті-үстіне қым­­­баттауда. Құйылған қар­жы­ның еш­бір қайтарымы жоқ. Фар­м­а­цев­тика са­ла­­сындағы жағдай да осындай, деген өкі­­нішін білдірді сенатор.

Иә, елімізде нарықтық қатынастардың жұ­мыс істей бастағанына ширек ғасырдан асса да, өркениетті экономикалық заң­ды­лықтар жұмыс істемейді. Барлық дең­­­гейдегі сауда орындары алыпсатар дел­далдардың иелігіне берілген. Бә­се­ке­лестік ортаның қалыптасуына жасан­ды кедергілер жол бермейді. Тауар өн­ді­р­у­ші тұтынушының сұранысынан да, өз тауарының базардағы нарқынан да бей­хабар. Экономиканың тынысын тарыл­татын «жабайы капитализмнің» осын­дай келеңсіздіктері үстемдік құрып тұр­ған­да, еш­қашан баға арзандамайды. «Ашын­ға­н­­нан шығады ащы дауысың» де­гендей, мұн­­дай үзілді-кесілді тұжырым жа­сау­ы­мызға еліміздің экономикасындағы бар­лық қатынастарды «ашса алақанында, жұ­мса жұдырығында» ұстап отырған лоббистердің жымысқылығы себеп болып отыр. Жақында газетімізде жарық көрген бір мақалада тежеусіз кеткен бағаны бағындырудың бір жолы ретінде «өнім өндірушілердің өз тауарларын тұ­ты­нушыға тікелей жеткізуі үшін жан-жа­қ­ты жағдай жасалуы керектігі» ту­ра­­лы мәселе көтерілді. Әрине, ауыл ша­руа­шы­лығындағы егіншілер, бағбандар, мал өсі­ру­шілер өз өнімдерін тұтынушыға тікелей са­татын болса, баға да әділетті, сапа да жо­ғары болар еді. Әттең, оған әртүрлі дең­гей­дегі лауазымды қызметтерде отырған лоббистер жол бермейді. Бірер мысал…

Осыдан тура 10-15 жыл бұрын да нақ осы мәселе күн тәртібіне өткір қойы­лып, ауыл шаруашылығындағы тауар өн­ді­рушілердің өз өнімдерін қаладағы тұ­тынушыға ешбір делдалсыз тікелей өт­кізуі үшін жағдай жасау қолға алынды. Осы міндетті жүзеге асыру мақсатында бар­лық облыс орталықтарында, оның ішін­де Астана қаласында «Шапағат», «Әсем» сияқты коммуналдық сауда орталықтары ашылды. Алғашқы ке­зең­де шындығында да, ауылдан келген қарапайым тауар өндірушілер осы ком­муналдық орталықтардан сауда сө­релері мен орындарды арзан бағаға жал­ға алып, өз тауарларын өткізе бастады. Өздері белгілеген бағаға өнімдерін са­тып, ауылдық тауар өндірушілер мәз болса, арзан әрі сапалы азық-түлік тау­­а­рларына қолы жеткен қалалық тұ­ты­нушылар да риза болды. Бірақ бұл «батпан құйрықтың» өмірі ұзаққа бар­ма­­ды. Бәсекелестік ортада бағаның уыс­­тарынан шығып кететінін түсінген алып­­­сатарлар жергілікті биліктегі «кры­ша­ларына» шағымданды. Олар әр­түрлі кедергілерді ойлап тауып, ауыл­дық тауар өндірушілердің өз өнім­де­рін тұ­ты­ну­шыға тікелей сататын мүм­кін­діктерін ше­к­теді. Қазір бұл ком­мун­алдық сау­да орталықтарының аты да, заты да өз­герген.

Екінші бір мысал. Осыдан біраз жыл бұрын ел Үкіметі «2009-2015 жылда­ры Қазақстан Республикасындағы м­ұ­най өңдеу зауыттарын дамытудың кешенді жос­парын» қабылдаған болатын. Қы­руар қаржы бөлініп, нақты зерттеулер нә­тижесінде белгіленген бұл жоспар бойын­ша, 2015 жылы елімізде мұнай өңдеу кө­лемі 18 млн тоннаға жеткізіліп, «Еуро-4» және «Еуро-5» стандартына сәйкес ке­летін сапалы бензинмен еліміздің сұ­ранысын толық қанағаттандыратын бол­ған. Міне, қазір 2017 жылдың алғашқы тоқ­саны да аяқталып қалды, «баяғы жарт­ас – бір жартас». Еліміздегі жанар-жа­ғар­май тапшылығы да жойылар емес, ша­рықтаған бағасы да тоқтар емес. Осы рет­те көптен бері талас тудырып келе жат­қан төртінші мұнай өңдеу зауытын сал­маған күннің өзінде, осы аталмыш жос­парды жүзеге асыруға не кедергі болды? Жауап – біреу. Елімізде «жаңбырдан кейін­гі саңырауқұлақтай» қаптаған жа­нар-жағармай стансаларының мол табы­сы­нан «жонып жеп» отырған билік тар­мақ­тарындағы «көкелер» бұл жоспарды жү­зеге асыруға мүдделі емес. Ендеше, қол­дан жасалған қымбатшылықты ауыз­дық­таудың да ауылы алыстау сияқты…

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

19.01.2019

Маңғыстаулық жас кәсіпкерлер бас қосты

19.01.2019

Оралда өзен аңғарына 6 тонна сиыр терісін төккендер анықталды

19.01.2019

Түркістанда Мәжілістің Әлеуметтік – мәдени даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу