Баға қайда барады?

Еліміздің Статистика комитеті азық-түлік бағаларының жыл ішіндегі өз­герісі туралы нақты статистикалық деректерді жариялады.
Егемен Қазақстан
10.03.2017 311
2

Әдетте «жауырды жаба то­қитын» жұмсақтығымен танылған Ста­тис­тика комитеті бұл жолы ащы шын­дық­ты мо-й­ындауға мәжбүр болған сы­ңай­лы. Рес­ми цифрлардан анық белгілі бол­ға­нын­дай, елімізде өткен жылдың ақпан айы мен биылғы жылдың ақпан айының ара­лығында азық-түлік бағасы негізінен 10 пайызға, жекелеген азық-түлік түрлері бой­ынша 30 пайызға дейін қымбаттапты. Мә­селен, өткен жылдың ақпан айынан бе­рі кофе мен шайдың бағасы 29,3 па­й­ыз­ға өссе, жарма өнімдерінің бағасы 26,2 пайызға қымбаттаған. Ең өкініштісі, көп балалы отбасылардың тіршілік тірегі – нан бағасы 13,1 пайызға қымбаттап, кә­­дімгі бірінші сортты бидай ұнынан пі­сі­р­ілген бір бөлке нанның бағасы 125 тең­геден асып жығылыпты.

Жақында Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрайымы Дариға Назарбаева еліміздегі азық-тү­лік және дәрі-дәрмек бағасының не­гіз­­сіз қымбаттауына тосқауыл қою қа­жет­­­тігін атап көрсетті. Аграрлық сек­тор­­ға мемлекет тарапынан үнемі аса қо­­­­мақты қаржылық қолдау көр­се­тіліп ке­­­­ле жатқанына қарамастан, ауыл­­ша­руа­шы­­­лық өнімдерінің бағасы үс­ті-үстіне қым­­­баттауда. Құйылған қар­жы­ның еш­бір қайтарымы жоқ. Фар­м­а­цев­тика са­ла­­сындағы жағдай да осындай, деген өкі­­нішін білдірді сенатор.

Иә, елімізде нарықтық қатынастардың жұ­мыс істей бастағанына ширек ғасырдан асса да, өркениетті экономикалық заң­ды­лықтар жұмыс істемейді. Барлық дең­­­гейдегі сауда орындары алыпсатар дел­далдардың иелігіне берілген. Бә­се­ке­лестік ортаның қалыптасуына жасан­ды кедергілер жол бермейді. Тауар өн­ді­р­у­ші тұтынушының сұранысынан да, өз тауарының базардағы нарқынан да бей­хабар. Экономиканың тынысын тарыл­татын «жабайы капитализмнің» осын­дай келеңсіздіктері үстемдік құрып тұр­ған­да, еш­қашан баға арзандамайды. «Ашын­ға­н­­нан шығады ащы дауысың» де­гендей, мұн­­дай үзілді-кесілді тұжырым жа­сау­ы­мызға еліміздің экономикасындағы бар­лық қатынастарды «ашса алақанында, жұ­мса жұдырығында» ұстап отырған лоббистердің жымысқылығы себеп болып отыр. Жақында газетімізде жарық көрген бір мақалада тежеусіз кеткен бағаны бағындырудың бір жолы ретінде «өнім өндірушілердің өз тауарларын тұ­ты­нушыға тікелей жеткізуі үшін жан-жа­қ­ты жағдай жасалуы керектігі» ту­ра­­лы мәселе көтерілді. Әрине, ауыл ша­руа­шы­лығындағы егіншілер, бағбандар, мал өсі­ру­шілер өз өнімдерін тұтынушыға тікелей са­татын болса, баға да әділетті, сапа да жо­ғары болар еді. Әттең, оған әртүрлі дең­гей­дегі лауазымды қызметтерде отырған лоббистер жол бермейді. Бірер мысал…

Осыдан тура 10-15 жыл бұрын да нақ осы мәселе күн тәртібіне өткір қойы­лып, ауыл шаруашылығындағы тауар өн­ді­рушілердің өз өнімдерін қаладағы тұ­тынушыға ешбір делдалсыз тікелей өт­кізуі үшін жағдай жасау қолға алынды. Осы міндетті жүзеге асыру мақсатында бар­лық облыс орталықтарында, оның ішін­де Астана қаласында «Шапағат», «Әсем» сияқты коммуналдық сауда орталықтары ашылды. Алғашқы ке­зең­де шындығында да, ауылдан келген қарапайым тауар өндірушілер осы ком­муналдық орталықтардан сауда сө­релері мен орындарды арзан бағаға жал­ға алып, өз тауарларын өткізе бастады. Өздері белгілеген бағаға өнімдерін са­тып, ауылдық тауар өндірушілер мәз болса, арзан әрі сапалы азық-түлік тау­­а­рларына қолы жеткен қалалық тұ­ты­нушылар да риза болды. Бірақ бұл «батпан құйрықтың» өмірі ұзаққа бар­ма­­ды. Бәсекелестік ортада бағаның уыс­­тарынан шығып кететінін түсінген алып­­­сатарлар жергілікті биліктегі «кры­ша­ларына» шағымданды. Олар әр­түрлі кедергілерді ойлап тауып, ауыл­дық тауар өндірушілердің өз өнім­де­рін тұ­ты­ну­шыға тікелей сататын мүм­кін­діктерін ше­к­теді. Қазір бұл ком­мун­алдық сау­да орталықтарының аты да, заты да өз­герген.

Екінші бір мысал. Осыдан біраз жыл бұрын ел Үкіметі «2009-2015 жылда­ры Қазақстан Республикасындағы м­ұ­най өңдеу зауыттарын дамытудың кешенді жос­парын» қабылдаған болатын. Қы­руар қаржы бөлініп, нақты зерттеулер нә­тижесінде белгіленген бұл жоспар бойын­ша, 2015 жылы елімізде мұнай өңдеу кө­лемі 18 млн тоннаға жеткізіліп, «Еуро-4» және «Еуро-5» стандартына сәйкес ке­летін сапалы бензинмен еліміздің сұ­ранысын толық қанағаттандыратын бол­ған. Міне, қазір 2017 жылдың алғашқы тоқ­саны да аяқталып қалды, «баяғы жарт­ас – бір жартас». Еліміздегі жанар-жа­ғар­май тапшылығы да жойылар емес, ша­рықтаған бағасы да тоқтар емес. Осы рет­те көптен бері талас тудырып келе жат­қан төртінші мұнай өңдеу зауытын сал­маған күннің өзінде, осы аталмыш жос­парды жүзеге асыруға не кедергі болды? Жауап – біреу. Елімізде «жаңбырдан кейін­гі саңырауқұлақтай» қаптаған жа­нар-жағармай стансаларының мол табы­сы­нан «жонып жеп» отырған билік тар­мақ­тарындағы «көкелер» бұл жоспарды жү­зеге асыруға мүдделі емес. Ендеше, қол­дан жасалған қымбатшылықты ауыз­дық­таудың да ауылы алыстау сияқты…

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.11.2018

Аустрияның Санкт-Пёлтен қаласында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

12.11.2018

Алматыда Батырхан Шүкенов атындағы музыкалық байқау өтеді

12.11.2018

Атырау облысында жыл соңына дейін 30 әлеуметтік нысан іске қосылады

12.11.2018

«Түркілердің атасына» көрсетілген құрмет

12.11.2018

Өскемен қаласының көшелеріне Әміре Қашаубаев пен Қалихан Ысқақтың аты беріледі

12.11.2018

Румынияда қазақ киносының фестивалі өтті

12.11.2018

Атырау облысында 1720 кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын көтереді

12.11.2018

Атырауда «1st Grand Ball Atyrau» қайырымдылық балы өтті

12.11.2018

Парижде үш жылға созылған төрелік дау Қазақстанның пайдасына шешілді

12.11.2018

Ақтөбелік қыз Димаш Құдайбергеннің Лондондағы концертіне қатысады

12.11.2018

Ыстамбұлда Д.Кәлетаев шетелдік қазақ ұйымдарының басшыларымен кездесу өткізді

12.11.2018

Ақтөбе мен Челябі ынтымақтастық туралы келісімге келді

12.11.2018

Алматы әкімі қаланың қыс маусымына дайындығын тексерді

12.11.2018

Парижде Трамп, Путин, Макрон және Меркель бірқатар мәселелерді талқылады

12.11.2018

Қазақстан Ауғанстан жөніндегі отырысқа қатысты

12.11.2018

Америкалықтар Қостанай облысына инвестиция салғысы келеді

12.11.2018

Қазақстандық ару Miss Asia Global титулын жеңіп алды

12.11.2018

«Астана LRT» ЖШС орталық кассасы бүгіннен бастап жаңа мекен-жай бойынша жұмыс істейді

12.11.2018

Денис Никиша шорт-тректен әлем кубогінде үздік төрттікке енді

12.11.2018

Калифорниядағы орман өрті: Парадайс қаласы жанып кетті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Сайын БОРБАСОВ, саяси ғылымдар докторы

Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу