Баға қайда барады?

Еліміздің Статистика комитеті азық-түлік бағаларының жыл ішіндегі өз­герісі туралы нақты статистикалық деректерді жариялады.
Егемен Қазақстан
10.03.2017 316
2

Әдетте «жауырды жаба то­қитын» жұмсақтығымен танылған Ста­тис­тика комитеті бұл жолы ащы шын­дық­ты мо-й­ындауға мәжбүр болған сы­ңай­лы. Рес­ми цифрлардан анық белгілі бол­ға­нын­дай, елімізде өткен жылдың ақпан айы мен биылғы жылдың ақпан айының ара­лығында азық-түлік бағасы негізінен 10 пайызға, жекелеген азық-түлік түрлері бой­ынша 30 пайызға дейін қымбаттапты. Мә­селен, өткен жылдың ақпан айынан бе­рі кофе мен шайдың бағасы 29,3 па­й­ыз­ға өссе, жарма өнімдерінің бағасы 26,2 пайызға қымбаттаған. Ең өкініштісі, көп балалы отбасылардың тіршілік тірегі – нан бағасы 13,1 пайызға қымбаттап, кә­­дімгі бірінші сортты бидай ұнынан пі­сі­р­ілген бір бөлке нанның бағасы 125 тең­геден асып жығылыпты.

Жақында Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрайымы Дариға Назарбаева еліміздегі азық-тү­лік және дәрі-дәрмек бағасының не­гіз­­сіз қымбаттауына тосқауыл қою қа­жет­­­тігін атап көрсетті. Аграрлық сек­тор­­ға мемлекет тарапынан үнемі аса қо­­­­мақты қаржылық қолдау көр­се­тіліп ке­­­­ле жатқанына қарамастан, ауыл­­ша­руа­шы­­­лық өнімдерінің бағасы үс­ті-үстіне қым­­­баттауда. Құйылған қар­жы­ның еш­бір қайтарымы жоқ. Фар­м­а­цев­тика са­ла­­сындағы жағдай да осындай, деген өкі­­нішін білдірді сенатор.

Иә, елімізде нарықтық қатынастардың жұ­мыс істей бастағанына ширек ғасырдан асса да, өркениетті экономикалық заң­ды­лықтар жұмыс істемейді. Барлық дең­­­гейдегі сауда орындары алыпсатар дел­далдардың иелігіне берілген. Бә­се­ке­лестік ортаның қалыптасуына жасан­ды кедергілер жол бермейді. Тауар өн­ді­р­у­ші тұтынушының сұранысынан да, өз тауарының базардағы нарқынан да бей­хабар. Экономиканың тынысын тарыл­татын «жабайы капитализмнің» осын­дай келеңсіздіктері үстемдік құрып тұр­ған­да, еш­қашан баға арзандамайды. «Ашын­ға­н­­нан шығады ащы дауысың» де­гендей, мұн­­дай үзілді-кесілді тұжырым жа­сау­ы­мызға еліміздің экономикасындағы бар­лық қатынастарды «ашса алақанында, жұ­мса жұдырығында» ұстап отырған лоббистердің жымысқылығы себеп болып отыр. Жақында газетімізде жарық көрген бір мақалада тежеусіз кеткен бағаны бағындырудың бір жолы ретінде «өнім өндірушілердің өз тауарларын тұ­ты­нушыға тікелей жеткізуі үшін жан-жа­қ­ты жағдай жасалуы керектігі» ту­ра­­лы мәселе көтерілді. Әрине, ауыл ша­руа­шы­лығындағы егіншілер, бағбандар, мал өсі­ру­шілер өз өнімдерін тұтынушыға тікелей са­татын болса, баға да әділетті, сапа да жо­ғары болар еді. Әттең, оған әртүрлі дең­гей­дегі лауазымды қызметтерде отырған лоббистер жол бермейді. Бірер мысал…

Осыдан тура 10-15 жыл бұрын да нақ осы мәселе күн тәртібіне өткір қойы­лып, ауыл шаруашылығындағы тауар өн­ді­рушілердің өз өнімдерін қаладағы тұ­тынушыға ешбір делдалсыз тікелей өт­кізуі үшін жағдай жасау қолға алынды. Осы міндетті жүзеге асыру мақсатында бар­лық облыс орталықтарында, оның ішін­де Астана қаласында «Шапағат», «Әсем» сияқты коммуналдық сауда орталықтары ашылды. Алғашқы ке­зең­де шындығында да, ауылдан келген қарапайым тауар өндірушілер осы ком­муналдық орталықтардан сауда сө­релері мен орындарды арзан бағаға жал­ға алып, өз тауарларын өткізе бастады. Өздері белгілеген бағаға өнімдерін са­тып, ауылдық тауар өндірушілер мәз болса, арзан әрі сапалы азық-түлік тау­­а­рларына қолы жеткен қалалық тұ­ты­нушылар да риза болды. Бірақ бұл «батпан құйрықтың» өмірі ұзаққа бар­ма­­ды. Бәсекелестік ортада бағаның уыс­­тарынан шығып кететінін түсінген алып­­­сатарлар жергілікті биліктегі «кры­ша­ларына» шағымданды. Олар әр­түрлі кедергілерді ойлап тауып, ауыл­дық тауар өндірушілердің өз өнім­де­рін тұ­ты­ну­шыға тікелей сататын мүм­кін­діктерін ше­к­теді. Қазір бұл ком­мун­алдық сау­да орталықтарының аты да, заты да өз­герген.

Екінші бір мысал. Осыдан біраз жыл бұрын ел Үкіметі «2009-2015 жылда­ры Қазақстан Республикасындағы м­ұ­най өңдеу зауыттарын дамытудың кешенді жос­парын» қабылдаған болатын. Қы­руар қаржы бөлініп, нақты зерттеулер нә­тижесінде белгіленген бұл жоспар бойын­ша, 2015 жылы елімізде мұнай өңдеу кө­лемі 18 млн тоннаға жеткізіліп, «Еуро-4» және «Еуро-5» стандартына сәйкес ке­летін сапалы бензинмен еліміздің сұ­ранысын толық қанағаттандыратын бол­ған. Міне, қазір 2017 жылдың алғашқы тоқ­саны да аяқталып қалды, «баяғы жарт­ас – бір жартас». Еліміздегі жанар-жа­ғар­май тапшылығы да жойылар емес, ша­рықтаған бағасы да тоқтар емес. Осы рет­те көптен бері талас тудырып келе жат­қан төртінші мұнай өңдеу зауытын сал­маған күннің өзінде, осы аталмыш жос­парды жүзеге асыруға не кедергі болды? Жауап – біреу. Елімізде «жаңбырдан кейін­гі саңырауқұлақтай» қаптаған жа­нар-жағармай стансаларының мол табы­сы­нан «жонып жеп» отырған билік тар­мақ­тарындағы «көкелер» бұл жоспарды жү­зеге асыруға мүдделі емес. Ендеше, қол­дан жасалған қымбатшылықты ауыз­дық­таудың да ауылы алыстау сияқты…

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.03.2019

Әсет Исекешев Елбасы Қорының Атқарушы директоры болып тағайындалды

25.03.2019

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасының бұрынғы президенті Абдулла Гүлмен телефон арқылы сөйлесті

25.03.2019

Ғ. Қойшыбаев Сыртқы істер министрінің орынбасары қызметінен босатылды

25.03.2019

Nur-sultan – жаңа дәуір символы

25.03.2019

Қызылордада жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық олимпиада басталды

25.03.2019

Таразда Астана атауын ауыстыруға байланысты акция өтті

25.03.2019

Елбасы Кеңсесінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары тағайындалды

25.03.2019

Илон Маск: Марста қалашық салына бастағанын көргім келеді

25.03.2019

«Алтын адам» Татарстан төрінде

25.03.2019

Атырауда «Елордамыз – Нұр-Сұлтан» атты мерекелік концерт өтті

25.03.2019

Мұғалжар ауданында аз қамтылған отбасыларға қаржылай сертификаттар берілді

25.03.2019

Ж. Қасымбек Батыс Қазақстан облысының көктемгі су тасқыны кезеңіне әзірлігін тексерді

25.03.2019

Дархан Кәлетаев Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметіне тағайындалды

25.03.2019

Жалғыз райхан жәудіреп жазға қалды

25.03.2019

26 наурызда еліміздің бірқатар аймағында дауылды ескерту жарияланды

25.03.2019

Жастар жылы жөніндегі жол картасын іске асыру туралы баспасөз конференциясы өтеді

25.03.2019

Абдуллах Гүл: Нұрсұлтан Назарбаев – тұтас түркі әлемінің ақсақалы

25.03.2019

Тұңғыш Президенттің тарихтағы рөлі жоғары

25.03.2019

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұстанымдары (видео)

25.03.2019

Жеңіс Қасымбеков Ақмола облысының көктемгі су тасқынына дайындығын тексерді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу