Бала әке мен шешенің сөзін таңдап тыңдайды

Әдетте бала тәрбиесі жіті зерделеген ғалымдар арасында пікірқайшылықтар өте көп болады. Бірі дұрыс деп тапқан тәсілді екіншісі (көбінде ұлттық ерекшеліктерге сүйене отырып) қатеге шығарады. Мүмкін ол да дұрыс шығар.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 3539
2

Ал, «ата-ананың отбасы тәрбиесіндегі көзқарастары бір келкі болғанда ғана баланы ойдағыдай тәрбиелеуге болады» деген тұжырымға келгенде көп ғалымның пікірлері бір жерден шығады екен. Тіпті мұны балаға дұрыс тәрбие берем деген ата-анаға айналып өте алмас қағида санайды. Мұндай болмағанда бала, «әкемнің айтқанын тыңдасам анамды ренжітіп алам ба, анамның айтқанын орындасам әкемнің ашуын тудырып алам ба?» деген үнемі екіұдай күймен ержетеді екен. Баланың басындағы мұндай күй оның үйрену нәтижесін нашар қылып қана қоймай, тәртіпсіздікке төте жол ашады. Қалай?

«Екі қарға таласса бір қарғаға жем түседі» дегендей бала белгілі бір істе ата-анасының ұқсамаған көзқарасын байқаса бірден өз қалауын іске асыра алады. Тіпті есіріп сала береді. Бұл баланың алдындағы ата-ананың ең оңай жеңілісі. Мысалы, анасы баласына тамақтан бұрын пчения секілді ұсақ-түйек жемейсің десе, әкесі азырақ жесе оқасы жоқ – деді делік. Бала не істейді? Ол мұндайда шешесінің сөзін елемейді. Әкесі қолдайтынын білген бала әрине жегісі келіп тұрған дәмді жемектіктерге ауыз салады. Және әкесінің «азырақ» дегені де жайында қалады, ол сол мүмкіндікті жақсылап тұрып пайдаланды. Анасының сөзін тыңдамауға бойы үйренді. Ал енді белгілі бір істе баланың қалауына анасының пікірі дұрыс келіп қалса «анам рұқсат еткен» деп табандап тұрып алады да, әкесінің сөзі жайында қалады. Оған да бойы үйренеді. Бұл бала ата-ананың сөзін өз қалауына сәйкес келгені үшін ғана тыңдайтын болады деген сөз. Өсе келе екеуінікі сәйкес келмесе екеуінің сөзін де сөз екен демейтіні анық көрініп тұр. Осылайша ата-ананың пікірі бірдей болмаған жағдайда бала ырықты орынға шығады да, басқару қиынға соғады. Екеуі былай тұрсын, біреуі сөз ұқтыруға зар болады. 

Көп ата-аналар баласының ойдағыдай тәрбиеленгенін көксейді, сол үшін тер төгеді, уақыт бөледі, қиналады, уайымдайды. Өкінерлігі, екі жақтың ой-пікірі ұқсамауынан еңбектің көбі селге кетеді немесе кері нәтиже көрсетеді. Не істеу керек?

Жоғарыдағы мысалға байланысты айтсақ, ата-ана ұқсамаған көзқарастарын бірден баланың алдында шығармай алдын ала келісіп алғаны дұрыс. «Тамақтан бұрын ұсақ жемектіктерді жесе тамаққа тәбеті тартпай қояды, тамақ ішпесе денсаулығына зиян» деген ойын анасы айтсын, «баланың қарны тез ашады, ұсақ-түйектердің де өзіндік қуаты бар, тәбеті тартып тұрғанда аздап жесін» деген көзқарасын әкесі айтсын, осыдан ортақ келісім шығады. Не жемейтін, не аздап жейтін, иә тамақты ертерек берейік дейтін белгілі бір тұжырымға келеді. Анығында осы үш тұжырымның да қатесі жоқ. Қателік ата-ананың бала алдында өз ойларын жөнге санап, ақыры екеуі де балаларына сөз өткізе алмайтын ырықсыз күйге түсіп қалулары. Бұдан сақ болған жөн. Тамақтың алдында копчения жеу, жемеу деген секілді кішкентай тартыстың өзінен қаншама үлкен қиындықтар балалап шығатынын аңғару қиын емес.


Ұларбек НҰРҒАЛЫМҰЛЫ

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.02.2019

Бірге барайық: Интеллектуал дос тапқыңыз келе ме?

15.02.2019

Назгүлдің фото нысанасында – бейкүнә сәбилер қасіреті

15.02.2019

Е.Біртанов медицина саласындағы сапасыз қызметтерді атады

15.02.2019

Смартфоныңыз денсаулығыңыздың көмекшісіне айналады

15.02.2019

Мұхтар Тайжан ауылшарушылығы жерлерін жалға беру туралы пікір білдірді

15.02.2019

Өскемен көшелері  жаңғырып жатыр

15.02.2019

Батырхан Шүкеновтің естелік медалін анасына табыстау рәсімі өтті

15.02.2019

Бердібек Сапарбаев халық алдында есеп берді

15.02.2019

Абайдың латын графикасындағы кітаптары көрмеге қойылды

15.02.2019

Тағам өндірушілерінің І халықаралық форумы өтті

15.02.2019

Адамзат тарихында ең қымбатқа бағаланған картина

15.02.2019

Әлемге әйгілі болған қазақ қызы алдағы уақытта Америкаға аттанады  

15.02.2019

Дипломатиялық қатынастар орнату туралы бірлескен коммюникеге қол қойылды

15.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

15.02.2019

Қолжетімді баспанамен қамтуда қозғалыс бар

15.02.2019

Астана әкімі Бақыт Сұлтанов көпбалалы аналармен кездесті

15.02.2019

Семейде өлкетану оқулары өтті

15.02.2019

Испанияда кезектен тыс сайлау болады

15.02.2019

Киногерлер Шәкен Аймановтың ескерткішіне гүл шоқтарын қойды

15.02.2019

Зауыттар көбейсе, жұмыссыздық азаяр еді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу