Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы

Байқоңыр дейтін қаладан ара-тұра Алматыға келіп тұратын Сағира апа жолдан қажып келсе де тосын бір әңгіме бастады.
Егемен Қазақстан
07.04.2017 4982
2

– Жастық шақта көрген қиыншылық өтеді де, кетеді. Құдай қартайғанда қиыншылық бермесін. Шаш ағарғанда, әсіресе, бала-шағаның жамандығын көрсетпесін. Осы күні балалары жақсы болып өскен дос-жарандарымыздың абыройы жақсы. Баяғыда арақ ішіп жүргендері де, басқасы да ұмыт қалды. Баласы жамандар көпшілікке бара алмай, ағайынмен араласа алмай, жүздері төмен болып жүр. Қай қылығымыздан осындай болдық, қай жерде қандай қателік жібердік пұшайман болып жүр. Ал ұл-қызы мейірімді болып өскендер қазір курорттардан шықпайды, санаторийлерде демалады. Туған күндеріне балалары алтын-күмістерін сыйлап, шуба кигізіп, жұрттың алдында жоғары көтеріп отыр. Іштен шыққан балаң жақсы болып өссе баяғының бәрі де ұмыт болады екен, – деді қайталап.

Пайғамбардың жасынан асқанда жүріп өткен жолынан пайым алып отырған Сағира апаның сөзі туралы түнімен ойланып шықтым. Шынында да, өзімнің азды-көпті өмірімдегі адамдардың тағдырына шолу жасадым. Жақсыдан туған жамандарды, жаманнан туған жақсылардың тізбегі көз алдыма келді. Тіпті, жақсыдан туған жақсыларды да еске алдым. Бүкіл өмірін көк бөтелкеге байлап беріп, түбіне арақ жеткен адамдардан иманды бала қалғанын, халыққа ғұмырын арнаған жандардан бір аяқ асқа алғысыз ұрпақ туылғанына да мысалдар табыла берді.

Сонда тәрбие санадан ба, ата-анадан ба? Тәрбие адамға тегінен беріле ме? Әлде ұлағатты дейтін отбасыларға оспадарсыз ұл, әдепсіз қыз сыйлаған жазмыштың өз дегені бар ма?

Мына өмірдің миллион мысалынан тұратын беттерін қанша ақтарсақ да, осы сұрақтың нақты бір ғана жауабы жоқ.

Дүниеге қорғанышсыз болып келген әр пенде сәби күнінде ата-анасының қамқорлығына өлшеусіз мұқтаж болса, қартайғанда өзі балаға айналып перзентінің мейіріміне зәру болып қалатыны Ай туғандай ақиқат.

Бірде ендігі қызығым да, қалған өмірім де – балаларым деп отырған көршім қатты күйінді. Жесір келіншек таңның атысы, күннің батысы тапқан-таянғанын ұл-қызының аузына тосып, ешкімнен кем қылмай, күндерін сарп етіп келе жатқан жан болатын.

«Е, Құдайым бала бер! Бала берсең – сана бер! Сана бермесең ала бер!» деуші еді бұрынғылар. Рас екен ғой, рас. Санасыз, тасмейір екеуіңе кеткен жастық шағым-ай, қор болған өмірім-ай, – деп зарлағанда жүрегің езіледі. «Балаң жақсы болса, Жердің үсті жақсы. Балаң жаман болса, Жердің асты жақсы», деген осындайда еске түседі екен.

Шынында да, бір өзі мықшыңдап тамағын тасып, жұмысын ел қатарлы істеп жатқан көршімнің бір рет болса да қисық қылығын, оғаш жүрісін байқамаған едік. Мінезі де бірқалыпты, көрші-қолаңға  жұғымды болатын. Бірақ, баласы да, қызы да тілазар, саусақтарының ұшын қимылдатпайтын. 26 жасында жесір қалған аналарына бір рет қолғабыс жасамақ түгілі, сәл ренжісе қырық сөз қайтарып,  көңілін жер бауырлатып тастайтын еді. Титтейінен әкеден жетім қалған балаларын аяп, мәпелеумен өткен өмірінің осындай өтемі – көңіліне жиналған бүкіл қаяуды қозғады ма, көршім сол күнге дейін ішіне жасырып келген шерін ақтара жылады... Өксіп-өксіп өз өмірін қарғап жатқан жанның жанайқайы төбе құйқамызды шымырлатты.

Дегенмен, мына өмірде бұл мысалға  мүлде керағар оқиғалар да болып жатады. Баланың қандай болып өспегі тәрбиеден дейін десең, бір биеден ала да туғанын, құла да туғанын көріп жүрген жоқпыз ба?    

«Күндіз «Еуразия» сауда орта­лы­­­ғынан сыныпта бірге оқыған қыз­ды көрдім. Сонда өзінің бутигі бар екен. Мектеп бітіргелі бірінші рет жо­лықтыруым. Біз мектепте оқы­ған жылдары жағдайлары өте ауыр тұ­ра­тын. Әкесі ішімдікке салынып кет­кен адам еді. Біздің сыныпта ыл­ғи жақ­сы отбасының балалары оқи­тын. Ата-аналары жақсы жерде жұ­мыс жа­сайтын, көпшілігі зиялы адам­дар бол­ды. Біз осы Гүлназдың әке­сі­нің қы­лығын көріп есейдік. Оған аяу­шы­лық­пен қарайтынбыз. Сол адамның қаталдығын, еренсіздігін көріп, өмірде ондай адамдардың барын ұғындық. Қашан көрсем, әкесіне:  «Папа, үйге жүріңізші»деп сүйрелеп жүретін. Бірақ ешқашан әкесі жайлы жаман айтқанын көрмеппін.

Ақыры, біз мектепті бітіретін жылы ата-анасы ажырасып кетті. Өзі, бауыры анасы үшеуі бұрынғы үйлерінде қалды. Ал әкесін Тараздағы туыстары алып кеткен-ді. Екеуміз сөйлесіп тұрсақ әкесі хабарласты ақша сұрап, қызы «Жарайды папа, ақша жіберемін, тек күн суытты ғой. Көшеде ішіп жүріп, тоңып қалмаңыз», деп шырылдайды. Аяп кеттім.

Әкелері өмірі ішуден қолы тимей, бұларға дұрыстап қарамаса да, әкесі үшін баласы шырылдаған балапан тәрізді. Білгенім, әкесі әлі күнге дейін Таразда туыстарының қолында. Ал қызы ешқашан әке мейірімін көрмесе де, оған деген перзенттік парызын жоғалтпапты. Сыныптасымды аяп, бір жағынан таңғалдым. Аяғаным – біздің сыныптағы ең жағдайы төмен отбасы болатын. Біз қалағанымызды алып, жүргенде оның асханаға баруға ақшасы болмай отыратын. Сол бір сәттің аянышты кездері көз алдыма келді. Қайран қалғаным, біреулер мейіріміне бөлеп отырған ата-аналарынан безініп жатады. Ал бұл болса, тым болмаса, мектеппен қоштасу кешіне бір көйлек сатып бере алмаған әкеден айналып тұр. Ұяда көрмеген жылылықты, қайдан алды? Не деген төзімділік? Ол қандай болса да менің әкем, мен оны жақсы көремін дегеннен танбаған қызға таңқалумен мектеп бітірген едік.

Қазір жағдайлары жақсарыпты, анасы баяғыдай осындағы бір мектепте химия пәнінің мұғалімі екен. Бауыры университет бітіріпті. Өзі шешесіне көмектесемін деп, оқу оқи алмағанын айтты. Осы оқиғадан түсінгенім, біреулерге ақылды бала береді. Бірақ кейбір ата-ана оның қадірін түсінбейді», – дейді әлеуметтік желідегі досым әрі әріптесім Ләйлім Марат.

Ал бұған енді не уәж айтамыз?! Бі­реу­лер бұл оқиғаны сараптап, анасы ақыл­ды болған ғой десіп жатты. Бала­ла­рының бүкіл балалық шағының ойранын шығарып,  аналарының тағдырын те­пкілеген әкеге деген мүлде кегі жоқ қыз­дың бұл қылығы Алланың мадағына лай­ық. «Әке-шешең жынды болса – байл­ап бақ» деген тәмсілдің бүгінгі мысалы ғой бұл.

Сондықтан да бақытқа бастайтын есік біреу ғана емес. Тағдырымыздың тармақтары сияқты, бақыттың да жұмақтай бөлмелері бар. Ал оның бір кілті – балаңның қолында, мейірімнің уысында.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Б.Сағынтаев энергия үнемдеу жобалары бойынша инвесторлармен жұмысты жандандыруды тапсырды

19.11.2018

Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

19.11.2018

Үкіметте «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының іске асырылу барысы қаралды

19.11.2018

Жыл басынан бері қазақстандық және шетел әуе тасымалдаушылары 13 жаңа бағытты ашты

19.11.2018

QazaqGeography съезі ұйымның жаңа кеңсесінде өтті

19.11.2018

Қазақстандық делегация Дүниежүзілік төзімділік саммитіне қатысты

19.11.2018

Дін саласының жағдайы туралы баяндаманың қорытындысы жарияланды

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Bakytgul Salykhova (07.04.2017 17:46:43)

Қандай әдемі жазылған. Әр отбасының тағдыры жеке зерттеуді қажет ететін болар. Өкініштісі, балам үшін деп жасаған бар жақсылықтың бәрі жақсылық бола бермейтінінде.

Пікір қосу