Батырға бағышталған шара

Биыл қазақтың хас батыры Қаракерей Қабанбайдың туғанына – 325 жыл. Осыған орай елордада тарихи-мәдени қордың ұйымдастыруымен ғылыми-танымдық мәжіліс өтті. Жиында қор төрағасы Камал Әбдірахман, жазушы Тұрсын Жұртбай, ақын Несіпбек Айтұлы сияқты зиялы қауым өкілдері тағылымды ой-пікірін ортаға салды.
Егемен Қазақстан
27.03.2017 2100
2

«Елдің есінде ерен ерлігімен, жаужүрек батырлығымен қалған ерен тұлғалардың бірі – Қабанбай. Ол кісі туралы ауыз­ша және архивтік деректер бір­шама мол сақталған. Ауызша де­ректерге мифтен аулақ, талай ға­сырлардың қойнауынан келе жатқан тарихи аңыз-әңгімелерді, Үмбетей, Бұхар сияқты жы­ра­у­­-

лардың шығармаларын жа­т­­­қызуға болады. Себебі олар Қабанбайдың замандасы болғандықтан, көргендерін жаз­ған адамдар. Міне, бұларды нақ­ты ауызша тарихи дерекке жатқызамыз. Бұлардың бәрі қа­зіргі уақытта қағаз бе­тіне түс­кен. Сонымен бірге архив­тік де­ректер бар. Архивтік дерек­тер­дің көбісін біз негізінен Ре­сей Федерациясынан алдық. Олар­дың ішінде, көне актілер архиві, Ресейдің сыртқы істер архиві, Омбыдағы мемлекеттік архив бар. Осылардың арасы­нан Қабанбайға қатысты мағ­лұ­мат­тарды жинақтадық. Біз қанша жер­ден зерттедік дегенмен, батыр жайлы ақпараттар толас­тар емес. Оның ерлігі жайлы соңғы кезде Қытай архивтерінен біршама деректер табылуда. Өйткені,  ХVIII ғасырда қазақ-қытай ара­сында тікелей қатынастар бас­тал­ған. Табылған деректерді сол жақтағы қазақ азаматтары және Елбасының тапсырмасымен жазушы Қой­шы­ғара Салғарин де барып, бір­талайын елге әкелді. Сол де­рек­тердің ішінде Қабанбайға қа­тысты мәліметтер де біршама кез­деседі. Олардың барлығы бү­гінде ел игілігіне айналып отыр. Менің ойымша, болашақта бұ­ны еліміздің тарихшылары қолғ­а алып, әскери  тұлғаларға бай­ланысты еңбектер, деректер ғылыми негізде жазылса нұр үстіне нұр болар еді. Қа­зақстанның қай облысына бар­са­ңыз, Қабанбай жайлы аңыз-әң­гімелер болады. Оны бүкіл қазақ мойындаған. Сарышуаш айтады: «Абылай сынды төреңіз, қасыңа әкеп тақ құрған» деп. Яғни бұл кісі хандарға сүйеніш болған. Үнемі жақсы атақ алған адам. Жаманатты болғанын еш­қан­дай ауызша деректерден ке­з­дестірмейміз», дейді тарих ғылымдарының кандидаты, профессор Мұхтарбек Кәрім.

Жиын барысында Тұрсын Жұртбай «Қаракерей Қа­банбай­дың арғы аталары Байжігіттердің XVI-XVII ғасырдағы көші-қон­ кеңістігі» тақырыбында баян­дама жасады. Халықаралық «Қа­ракерей Қабанбай батыр» та­ри­хи-мәдени қорының төра­ғ­а­сы Камал Әбдірахманның айтуынша, мамыр айында батырға арналып ас берілмек.

Рауан ҚАЙДАР, «Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

18.02.2019

Әсем Орынбай: Стенд атудан Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын иеленгім келеді

18.02.2019

Осы аптада қандай мәдени және спорттық іс-шаралар өтеді?

18.02.2019

Кәсіпкерлікті дамыту бойынша қабылданған шаралар талқыланды

18.02.2019

Қостанайлық кәсіпкер ханым араб миллионер әйелге сәукеле сыйлады

18.02.2019

Түркістанда газдандыру жұмысы күшейтілді

18.02.2019

«Болашақ» бағдарламасының түлегi Тимирязев ауданының әкiмi болып тағайындалды

18.02.2019

Жұмыс істемейтін аналар үшін берілетін мемлекеттік жәрдемақы қанша?

18.02.2019

Тілекенова мен Абитова көркем гимнастикадан халықаралық сында жүлдегер атанды

18.02.2019

Нысана көздеуден Қазақстан командасы Нью-Делидегі әлем кубогіне аттанды

18.02.2019

Баланың төлемақысы қанша?

18.02.2019

Нұрсұлтан Назарбаев: Жастық шағыңды босқа өткізбе

18.02.2019

Қанша ақша сыртқа кетті?

18.02.2019

Үкімет «Ақжолдың» кәсіпкерлікке қатысты сауалына жауап берді

18.02.2019

Мәжілісте мемлекеттік жастар саясатын іске асыру барысы туралы талқыланды

18.02.2019

Құмшық ата жерасты мешіті мен Жәудір ана мешіт-медресесі қайта қалпына келтірілетін болады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу