Батырға бағышталған шара

Биыл қазақтың хас батыры Қаракерей Қабанбайдың туғанына – 325 жыл. Осыған орай елордада тарихи-мәдени қордың ұйымдастыруымен ғылыми-танымдық мәжіліс өтті. Жиында қор төрағасы Камал Әбдірахман, жазушы Тұрсын Жұртбай, ақын Несіпбек Айтұлы сияқты зиялы қауым өкілдері тағылымды ой-пікірін ортаға салды.
Егемен Қазақстан
27.03.2017 1467
2

«Елдің есінде ерен ерлігімен, жаужүрек батырлығымен қалған ерен тұлғалардың бірі – Қабанбай. Ол кісі туралы ауыз­ша және архивтік деректер бір­шама мол сақталған. Ауызша де­ректерге мифтен аулақ, талай ға­сырлардың қойнауынан келе жатқан тарихи аңыз-әңгімелерді, Үмбетей, Бұхар сияқты жы­ра­у­­-

лардың шығармаларын жа­т­­­қызуға болады. Себебі олар Қабанбайдың замандасы болғандықтан, көргендерін жаз­ған адамдар. Міне, бұларды нақ­ты ауызша тарихи дерекке жатқызамыз. Бұлардың бәрі қа­зіргі уақытта қағаз бе­тіне түс­кен. Сонымен бірге архив­тік де­ректер бар. Архивтік дерек­тер­дің көбісін біз негізінен Ре­сей Федерациясынан алдық. Олар­дың ішінде, көне актілер архиві, Ресейдің сыртқы істер архиві, Омбыдағы мемлекеттік архив бар. Осылардың арасы­нан Қабанбайға қатысты мағ­лұ­мат­тарды жинақтадық. Біз қанша жер­ден зерттедік дегенмен, батыр жайлы ақпараттар толас­тар емес. Оның ерлігі жайлы соңғы кезде Қытай архивтерінен біршама деректер табылуда. Өйткені,  ХVIII ғасырда қазақ-қытай ара­сында тікелей қатынастар бас­тал­ған. Табылған деректерді сол жақтағы қазақ азаматтары және Елбасының тапсырмасымен жазушы Қой­шы­ғара Салғарин де барып, бір­талайын елге әкелді. Сол де­рек­тердің ішінде Қабанбайға қа­тысты мәліметтер де біршама кез­деседі. Олардың барлығы бү­гінде ел игілігіне айналып отыр. Менің ойымша, болашақта бұ­ны еліміздің тарихшылары қолғ­а алып, әскери  тұлғаларға бай­ланысты еңбектер, деректер ғылыми негізде жазылса нұр үстіне нұр болар еді. Қа­зақстанның қай облысына бар­са­ңыз, Қабанбай жайлы аңыз-әң­гімелер болады. Оны бүкіл қазақ мойындаған. Сарышуаш айтады: «Абылай сынды төреңіз, қасыңа әкеп тақ құрған» деп. Яғни бұл кісі хандарға сүйеніш болған. Үнемі жақсы атақ алған адам. Жаманатты болғанын еш­қан­дай ауызша деректерден ке­з­дестірмейміз», дейді тарих ғылымдарының кандидаты, профессор Мұхтарбек Кәрім.

Жиын барысында Тұрсын Жұртбай «Қаракерей Қа­банбай­дың арғы аталары Байжігіттердің XVI-XVII ғасырдағы көші-қон­ кеңістігі» тақырыбында баян­дама жасады. Халықаралық «Қа­ракерей Қабанбай батыр» та­ри­хи-мәдени қорының төра­ғ­а­сы Камал Әбдірахманның айтуынша, мамыр айында батырға арналып ас берілмек.

Рауан ҚАЙДАР, «Егемен Қазақстан» 

КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу