Бұл – Қазақстанның әлемдік беделі артқанының нәтижесі

Қазақстан ширек ғасыр ішінде әлемге танымал мемлекетке айнала алды. Бұл – зор жетістік. Әлемдік қоғамдастық елімізді бейбітсүйгіш саясаты арқылы таныды. Тәуелсіздігімізді әлемдік қоғамдастық алдында толыққанды баянды ете алдық. 2017 жылдың 3 қаңтарында Қазақстан әлемдегі ең беделді халықаралық ұйым – Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің бірінші жиналысына тұрақты емес мүше ретінде қатысты.
Егемен Қазақстан
16.01.2017 4290
2

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне 15 мемлекет қана мүше болады. Олардың бесеуі – АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания, Франция тұрақты мүшелері болса, 10 мемлекет 2 жылға тұрақты емес мүшесі болып кіреді. Қазақстан – Орталық Азия мемлекеттерінің арасынан бұл ұйымға алғашқы мүше болған ел. Қауіпсіздік Кеңесіне мүше болу үшін БҰҰ Бас Ассамблеясында әлем мемлекеттері дауыс береді. Әлемдегі 193 тәуелсіз мемлекеттің үштен екісі, яғни ең кем дегенде 129 ел өз дауысын берген үміткер ғана Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайлана алады.

2016 жылдың 28 маусымында Бас Ассамблея өткізген құпия дауыс беруде Қазақстан 193 дауыстың 138-іне ие болып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайланды. Азия-Тынық мұхиты мемлекеттері тобынан сайланған Қазақстанның өкілеттілігі 2018 жылдың 31 желтоқсанына дейін созылады. Тұрақты емес мүше мемлекеттер әлемнің бес аймағынан ірік­теледі. Аймақтар қатарына Аф­рика, Азия-Тынық мұхиты, Латын Аме­ри­касы, Шығыс Еуропа, Батыс Еуропа мем­лекеттерінің топтары кіреді.

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне кірген 10 тұрақты емес мүше мемлекеттер ұйымның тұрақты 5 мүшесімен бір­лесе отырып, әлемдік өзекжарды мәсе­лелерді талқылауға және шешімдер қа­был­дауға қатысады. Ең басты мәселе – халықаралық бейбітшілік пен қауіп­сіздікті сақтау болса, сонымен қатар, жаһандық қауіптер мен қатерлерге қарсы әлемдік қоғамдастықты жұ­мылдыру мәселесі де күн тәртібінде тұрады.

Қазақстан БҰҰ-ның тұрақты емес мүшесі бола салысымен әлемдегі бейбітшілікті нығайтуға бағытталған өз тұжырымдамасын ұсынды. Бұл құжат – Елбасының БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жолдаған «Қауіпсіз, әділ және өркендеген әлем құру үшін жаһандық әріптестікті нығайту жөніндегі Қазақстанның тұжырымдамалық көзқарасы» атты Саяси үндеуі.

Қазақстан Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі ретінде халық­аралық шиеленісті мәселелерге байла­нысты «вето жасау» құқығына ие емес. Бұл құқық тек тұрақты мүшелерге ғана тән. Соған қарамастан, Қазақстан БҰҰ-ның ең басты органы болып та­былатын Қауіпсіздік Кеңесінің мінберін өзінің әлемдік мәселелерге көзқарасын ашық білдіру үшін пайдалана алады. Жаһандық мәселелердің шешу түйіндерін көрсете отырып, өзін Жер жаһанға таныстыра түседі.

Қазақстан өзінің сыртқы сая­са­тындағы әлемдік қатынастарда әді­леттілік қағидаттары сақталуын қа­лай­ды. Бұл дегеніміз, әлемдік басым державалар өздерінің мүдделерін орындау жолында әлсіз, дамушы мемлекеттердің мүдделерін аяққа таптамауы. Өкінішке қарай, әділеттілік пен теңдік ХХІ ға­сыр­да өте көп бұзылуда. Ирак, Ливия, Сирия, Ауғанстан, Иемен мемле­кет­тері әлемдік державалардың зорлық­шыл саясатының құрбаны болуда. Неоим­периалистік саясат әлі де жалғасуда.

Тіптен, АҚШ-Ресей, АҚШ-Қытай теке­тірестері әлемді шошытарлық дәре­жеге келді. Қауіпті шеңберден шықсақ, әлемдік соғыс қаупі де күшейе түспек. Қазақстан басшысы БҰҰ Қауіп­сіздік Кеңесіне жолдаған Саяси үндеу­інде осы мәселелерге байланысты алаң­даушылық білдірді. Қауіпсіздік Кеңе­сінің мүшелерін әлемдік бейбітшілік жолындағы белсенді күресті күшейте түсуге шақырды.

«Біз ғаламшарды ядролық қару­дан құтқару бойынша әлем қоғамда­с­тығының күш-жігерін жұмылдыруды ядролық қаруды таратпау режимін жүйелі түрде бекемдеу мен нығайту, сондай-ақ, Қауіпсіздік Кеңестің 1540-қа­рарын мүлтіксіз орындау арқылы жалғастыруға ниеттіміз.

Иран ядролық бағдарламасы бо­йынша келісімнің жетістіктерін және олардың іске асуын құптай отырып, Қазақстан бүкіл ұқсас жағдайлар мен дағдарыстарда оларды үлгі ретінде қолдануды жақтайтын болады. Бұл үшін біз Кеңестің 2231-қарары бойынша үйлестірушісімен белсенді жұмыс істеуге дайынбыз.

Бұл тұрғыдан алғанда, Қазақстан Республикасы Корей түбегіндегі яд­ролық қару проблемасы бойынша көп­жақты келіссөздер процесін кідірт­пей қайта бастауға шақыра отырып, оны шұғыл және сындарлы түрде шешуді бас­ты мақсаттардың бірі ретінде қарайды.

Задында, Қазақстан БҰҰ барлық мүше мемлекеттерін, әсіресе Қауіп­сіздік Кеңестің тұрақты мүше­лерін, 2045 жылы БҰҰ-ның 100 жылдығы қарсаңында әлемді ядролық қарудан құтқаруға шақырады», делінген Елбасының Саяси үндеуінде.

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Пан Ги Мун мырза Қазақстанға 4 рет келді. Аз мерзімде әлемдік бас ұйым басшысының елімізге осыншама рет ат басын бұруы Қазақстанның әлемдік ядролық қарусыздануға қосқан зор еңбегінің белгісі болатын. Елбасы БҰҰ-ның жаңа Бас хатшысы Антониу Гутерреш мырзамен де белсенді, бірлескен қызметтер атқарудың маңызын, ол шаралардың әлемдік бейбітшілік үшін іске асырылатынына сенетіндігін жеткізді.

Қазақстан әлемдік қайшылықтардың зорлықпен, күшпен емес, шыдамды бәтуаластық, ортақ мәмілеге келу арқылы шешілгенін қалайды. Өзара санкциялар жасау, қаржылық, экономикалық қысымдар көрсету бейбітшілікті нығайтпайды. Қарсылас елдер ең алдымен өз халқының және адамзаттың тағдырын ойлауға міндетті. Қақтығыстар, соғыстар, қысым көрсетулер мен санкциялар қарапайым халыққа жаманшылық әкеледі.

Әлемдік миграциялардың, жұмыссыздықтың, кедейшілік пен қайыршылықтың негізгі себебі дұрыс жүргізілмеген саясатқа және әлемдік әділетсіздіктерге байланысты. Елбасы, міне, осы себепті де ХХІ ғасырдағы әлемдік шындықтарға сәйкес келетін мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастардың жаңа моделін құрудың маңыздылығын атап көрсетті.

Ол үшін ядролық державалар ядролық қаруды таратпау жолындағы шараларды күшейтуі керек. Атом қуаты тек бейбіт мақсаттарға – экономикалық өрлеуге, адамзаттың жасампаз қыз­меті­не, ғылымға, ғарышты игеруге жұм­салуға тиісті. Ядролық қауіпсіздік туралы БҰҰ-ның қарарлары мүлтіксіз орындалса, әлемдік бейбітшілік күшеймек. Қа­зақстан өзінің өнегесімен әлем халық­тарын осы ұлы іске тартуда.

1991 жылғы 31 тамызда Қазақстан Президенті «Семей ядролық сынақ полигонын жабу туралы» Жарлыққа қол қойды. Елден 1200-ден астам ядролық оқтұмсық шығарылды. Орталық Азия ядролық қарудан азат аймаққа айналды. Қазақстан бейбіт атоммен ғана дос болды.

«Әлем. ХХІ ғасыр» манифесіндегі қағидаттық ұсыныстарды тереңдете отыра, Елбасы әлемдік қауіптерді әкелетін нақты нүктелермен жұмыс істеуді ұсынды. Олар: Иранның ядролық бағдарламасы, Солтүстік Кореяның ұстанымы, Ауғанстан қайшылығы, әлемдік терроризмге қарсы, әсіресе, ИЛИМ (ДАИШ) әре­кетін ауыздықтау мәселелері. Қазақстан әлемдік экономикалық мәселелерді шешуді «Болашақтың энергиясын» жасаумен байланыстыруда. Еліміздің әлемдік қоғамдастыққа ұсынған осындай жасампаздық, бейбітшілік тұғырнамасын әлем халықтары қолдайтындығы сөзсіз.

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Орталық Азия мемлекеттерінің ортақ мәселелерін бірінші кезекке қояды. Аймақтық қауіпсіздікті әлемдік қауіпсіздіктің тірегі деп біледі.

Сайын БОРБАСОВ,

саяси ғылымдар докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Елбасы Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдады

20.11.2018

Қайырымды қала тұрғындары тегін дүкен ашты

20.11.2018

Гүлшара Әбдіқалықова Албания Республикасының Еуропа істері және сыртқы істер министрімен кездесті

20.11.2018

Қ.Тоқаев Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Д.Бушатиді қабылдады

20.11.2018

Павлодардағы электр қуаты 4 процентке төмендеді

20.11.2018

Түркі киносын әлемге таныту тақырыбына арналған дөңгелек үстел өтті

20.11.2018

Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде көшелерді жарықтандыру жобасы іске асырылады

20.11.2018

Павлодарда Елбасының өмірі туралы көрініске әртістер таңдалуда

20.11.2018

Түркістанда «Agrofest – 2018» фестивалі өтті

20.11.2018

Албанияның Сыртқы істер министрі Қазақстанға алғашқы ресми сапармен келді

20.11.2018

«Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Жетпіс мың адамның жалақысы өседі

20.11.2018

Алматыда жаңа комедиялық фильмнің тұсауы кесілді

20.11.2018

Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

20.11.2018

Алматыда «Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Талғат Ешенұлы. Жүрегі бар жалғыз үй

20.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Отырар сазы» оркестрінің жетекшісі Дінзухра Тілендиеваны қабылдады

20.11.2018

Қазақ ғалымы Швецияда су тазартудың экологиялық таза әдісін ойлап тапты

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу