Бұл – Қазақстанның әлемдік беделі артқанының нәтижесі

Қазақстан ширек ғасыр ішінде әлемге танымал мемлекетке айнала алды. Бұл – зор жетістік. Әлемдік қоғамдастық елімізді бейбітсүйгіш саясаты арқылы таныды. Тәуелсіздігімізді әлемдік қоғамдастық алдында толыққанды баянды ете алдық. 2017 жылдың 3 қаңтарында Қазақстан әлемдегі ең беделді халықаралық ұйым – Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің бірінші жиналысына тұрақты емес мүше ретінде қатысты.
Егемен Қазақстан
16.01.2017 5700
2

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне 15 мемлекет қана мүше болады. Олардың бесеуі – АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания, Франция тұрақты мүшелері болса, 10 мемлекет 2 жылға тұрақты емес мүшесі болып кіреді. Қазақстан – Орталық Азия мемлекеттерінің арасынан бұл ұйымға алғашқы мүше болған ел. Қауіпсіздік Кеңесіне мүше болу үшін БҰҰ Бас Ассамблеясында әлем мемлекеттері дауыс береді. Әлемдегі 193 тәуелсіз мемлекеттің үштен екісі, яғни ең кем дегенде 129 ел өз дауысын берген үміткер ғана Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайлана алады.

2016 жылдың 28 маусымында Бас Ассамблея өткізген құпия дауыс беруде Қазақстан 193 дауыстың 138-іне ие болып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайланды. Азия-Тынық мұхиты мемлекеттері тобынан сайланған Қазақстанның өкілеттілігі 2018 жылдың 31 желтоқсанына дейін созылады. Тұрақты емес мүше мемлекеттер әлемнің бес аймағынан ірік­теледі. Аймақтар қатарына Аф­рика, Азия-Тынық мұхиты, Латын Аме­ри­касы, Шығыс Еуропа, Батыс Еуропа мем­лекеттерінің топтары кіреді.

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне кірген 10 тұрақты емес мүше мемлекеттер ұйымның тұрақты 5 мүшесімен бір­лесе отырып, әлемдік өзекжарды мәсе­лелерді талқылауға және шешімдер қа­был­дауға қатысады. Ең басты мәселе – халықаралық бейбітшілік пен қауіп­сіздікті сақтау болса, сонымен қатар, жаһандық қауіптер мен қатерлерге қарсы әлемдік қоғамдастықты жұ­мылдыру мәселесі де күн тәртібінде тұрады.

Қазақстан БҰҰ-ның тұрақты емес мүшесі бола салысымен әлемдегі бейбітшілікті нығайтуға бағытталған өз тұжырымдамасын ұсынды. Бұл құжат – Елбасының БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жолдаған «Қауіпсіз, әділ және өркендеген әлем құру үшін жаһандық әріптестікті нығайту жөніндегі Қазақстанның тұжырымдамалық көзқарасы» атты Саяси үндеуі.

Қазақстан Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі ретінде халық­аралық шиеленісті мәселелерге байла­нысты «вето жасау» құқығына ие емес. Бұл құқық тек тұрақты мүшелерге ғана тән. Соған қарамастан, Қазақстан БҰҰ-ның ең басты органы болып та­былатын Қауіпсіздік Кеңесінің мінберін өзінің әлемдік мәселелерге көзқарасын ашық білдіру үшін пайдалана алады. Жаһандық мәселелердің шешу түйіндерін көрсете отырып, өзін Жер жаһанға таныстыра түседі.

Қазақстан өзінің сыртқы сая­са­тындағы әлемдік қатынастарда әді­леттілік қағидаттары сақталуын қа­лай­ды. Бұл дегеніміз, әлемдік басым державалар өздерінің мүдделерін орындау жолында әлсіз, дамушы мемлекеттердің мүдделерін аяққа таптамауы. Өкінішке қарай, әділеттілік пен теңдік ХХІ ға­сыр­да өте көп бұзылуда. Ирак, Ливия, Сирия, Ауғанстан, Иемен мемле­кет­тері әлемдік державалардың зорлық­шыл саясатының құрбаны болуда. Неоим­периалистік саясат әлі де жалғасуда.

Тіптен, АҚШ-Ресей, АҚШ-Қытай теке­тірестері әлемді шошытарлық дәре­жеге келді. Қауіпті шеңберден шықсақ, әлемдік соғыс қаупі де күшейе түспек. Қазақстан басшысы БҰҰ Қауіп­сіздік Кеңесіне жолдаған Саяси үндеу­інде осы мәселелерге байланысты алаң­даушылық білдірді. Қауіпсіздік Кеңе­сінің мүшелерін әлемдік бейбітшілік жолындағы белсенді күресті күшейте түсуге шақырды.

«Біз ғаламшарды ядролық қару­дан құтқару бойынша әлем қоғамда­с­тығының күш-жігерін жұмылдыруды ядролық қаруды таратпау режимін жүйелі түрде бекемдеу мен нығайту, сондай-ақ, Қауіпсіздік Кеңестің 1540-қа­рарын мүлтіксіз орындау арқылы жалғастыруға ниеттіміз.

Иран ядролық бағдарламасы бо­йынша келісімнің жетістіктерін және олардың іске асуын құптай отырып, Қазақстан бүкіл ұқсас жағдайлар мен дағдарыстарда оларды үлгі ретінде қолдануды жақтайтын болады. Бұл үшін біз Кеңестің 2231-қарары бойынша үйлестірушісімен белсенді жұмыс істеуге дайынбыз.

Бұл тұрғыдан алғанда, Қазақстан Республикасы Корей түбегіндегі яд­ролық қару проблемасы бойынша көп­жақты келіссөздер процесін кідірт­пей қайта бастауға шақыра отырып, оны шұғыл және сындарлы түрде шешуді бас­ты мақсаттардың бірі ретінде қарайды.

Задында, Қазақстан БҰҰ барлық мүше мемлекеттерін, әсіресе Қауіп­сіздік Кеңестің тұрақты мүше­лерін, 2045 жылы БҰҰ-ның 100 жылдығы қарсаңында әлемді ядролық қарудан құтқаруға шақырады», делінген Елбасының Саяси үндеуінде.

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Пан Ги Мун мырза Қазақстанға 4 рет келді. Аз мерзімде әлемдік бас ұйым басшысының елімізге осыншама рет ат басын бұруы Қазақстанның әлемдік ядролық қарусыздануға қосқан зор еңбегінің белгісі болатын. Елбасы БҰҰ-ның жаңа Бас хатшысы Антониу Гутерреш мырзамен де белсенді, бірлескен қызметтер атқарудың маңызын, ол шаралардың әлемдік бейбітшілік үшін іске асырылатынына сенетіндігін жеткізді.

Қазақстан әлемдік қайшылықтардың зорлықпен, күшпен емес, шыдамды бәтуаластық, ортақ мәмілеге келу арқылы шешілгенін қалайды. Өзара санкциялар жасау, қаржылық, экономикалық қысымдар көрсету бейбітшілікті нығайтпайды. Қарсылас елдер ең алдымен өз халқының және адамзаттың тағдырын ойлауға міндетті. Қақтығыстар, соғыстар, қысым көрсетулер мен санкциялар қарапайым халыққа жаманшылық әкеледі.

Әлемдік миграциялардың, жұмыссыздықтың, кедейшілік пен қайыршылықтың негізгі себебі дұрыс жүргізілмеген саясатқа және әлемдік әділетсіздіктерге байланысты. Елбасы, міне, осы себепті де ХХІ ғасырдағы әлемдік шындықтарға сәйкес келетін мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастардың жаңа моделін құрудың маңыздылығын атап көрсетті.

Ол үшін ядролық державалар ядролық қаруды таратпау жолындағы шараларды күшейтуі керек. Атом қуаты тек бейбіт мақсаттарға – экономикалық өрлеуге, адамзаттың жасампаз қыз­меті­не, ғылымға, ғарышты игеруге жұм­салуға тиісті. Ядролық қауіпсіздік туралы БҰҰ-ның қарарлары мүлтіксіз орындалса, әлемдік бейбітшілік күшеймек. Қа­зақстан өзінің өнегесімен әлем халық­тарын осы ұлы іске тартуда.

1991 жылғы 31 тамызда Қазақстан Президенті «Семей ядролық сынақ полигонын жабу туралы» Жарлыққа қол қойды. Елден 1200-ден астам ядролық оқтұмсық шығарылды. Орталық Азия ядролық қарудан азат аймаққа айналды. Қазақстан бейбіт атоммен ғана дос болды.

«Әлем. ХХІ ғасыр» манифесіндегі қағидаттық ұсыныстарды тереңдете отыра, Елбасы әлемдік қауіптерді әкелетін нақты нүктелермен жұмыс істеуді ұсынды. Олар: Иранның ядролық бағдарламасы, Солтүстік Кореяның ұстанымы, Ауғанстан қайшылығы, әлемдік терроризмге қарсы, әсіресе, ИЛИМ (ДАИШ) әре­кетін ауыздықтау мәселелері. Қазақстан әлемдік экономикалық мәселелерді шешуді «Болашақтың энергиясын» жасаумен байланыстыруда. Еліміздің әлемдік қоғамдастыққа ұсынған осындай жасампаздық, бейбітшілік тұғырнамасын әлем халықтары қолдайтындығы сөзсіз.

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Орталық Азия мемлекеттерінің ортақ мәселелерін бірінші кезекке қояды. Аймақтық қауіпсіздікті әлемдік қауіпсіздіктің тірегі деп біледі.

Сайын БОРБАСОВ,

саяси ғылымдар докторы, профессор

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі  Эверестің биіктігін өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

18.02.2019

Әсем Орынбай: Стенд атудан Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын иеленгім келеді

18.02.2019

Осы аптада қандай мәдени және спорттық іс-шаралар өтеді?

18.02.2019

Кәсіпкерлікті дамыту бойынша қабылданған шаралар талқыланды

18.02.2019

Қостанайлық кәсіпкер ханым араб миллионер әйелге сәукеле сыйлады

18.02.2019

Түркістанда газдандыру жұмысы күшейтілді

18.02.2019

«Болашақ» бағдарламасының түлегi Тимирязев ауданының әкiмi болып тағайындалды

18.02.2019

Жұмыс істемейтін аналар үшін берілетін мемлекеттік жәрдемақы қанша?

18.02.2019

Тілекенова мен Абитова көркем гимнастикадан халықаралық сында жүлдегер атанды

18.02.2019

Нысана көздеуден Қазақстан командасы Нью-Делидегі әлем кубогіне аттанды

18.02.2019

Баланың төлемақысы қанша?

18.02.2019

Нұрсұлтан Назарбаев: Жастық шағыңды босқа өткізбе

18.02.2019

Қанша ақша сыртқа кетті?

18.02.2019

Үкімет «Ақжолдың» кәсіпкерлікке қатысты сауалына жауап берді

18.02.2019

Мәжілісте мемлекеттік жастар саясатын іске асыру барысы туралы талқыланды

18.02.2019

Құмшық ата жерасты мешіті мен Жәудір ана мешіт-медресесі қайта қалпына келтірілетін болады

18.02.2019

Алматыда АИТВ инфекциясы бар шетелдіктерді тегін емдеу басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу