Ел газеті іргелі жобаларды жүзеге асыра бастады

Егемен Қазақстан
14.03.2017 4541
2

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына биылғы жолдауында Үкіметке «Ци­фр­­лы Қазақстан» бағдарламасын дай­­ын­дауды тапсырғаны белгілі. «Еге­мен Қазақстан» газеті Ақпа­рат және коммуникациялар министр­лі­гінің қолдауымен Елбасы тапсырма­сына қатысты бірнеше маңызды жо­баны қолға алған болатын. Кеше Астанадағы Ұлттық академиялық кітапханада осы орайда бірқатар жоба жұртшылық назарына ұсынылды.

«Өткен жылы «Егемен Қазақ­стан» басылымы жаңа формат­та шы­ға бастаса, биыл ұлыстың ұлы кү­­нінде цифрлы қызмет көрсету бой­ын­ша үш бірдей маңызды жоба­ны таныстырмақпыз», деді басылым басшысы Дархан Қыдырәлі. Жо­ба­лардың алғашқысы – «Егемен Қазақстан» газетінің жүз жылдық та­ри­хындағы барлық нөмірлерін ска­нерлеу арқылы түгелдей цифр­лы нұсқаға көшіру. Газеттің «Ұш­қын» деген атаумен алғаш 1919 жыл­ғы 17 желтоқсанда шық­қан ке­зінен бастап, «Еңбек туы», «Ең­­бек­шіл қазақ», «Еңбекші қазақ», «Со­­ци­алды Қазақстан», «Со­циа­­лис­тік Қазақстан», «Егемен Қазақс­тан­ға» дейінгі нөмірлері ци­фр­лы мұ­ра­ғатқа жинақталады. Бұл жұмыс Ал­матыдағы Ұлттық кітап­ха­намен бір­ле­се жасалып жатыр. Бү­гін­ге дейін га­зеттің 1940 жылға дей­інгі сандары ска­нерден толықтай өтіп болды. «Егемен Қазақстанның» архив­те­гі қағаз нұсқасын электронды фор­мат­қа көшіру біріншіден, аса құнды мұ­рағатты сақтауға мүм­кін­дік берсе, екін­шіден, газетті жә­не газет арқылы Қазақстан тарихын зерттеушілер үшін аса тиімді бол­мақ. Мұрағатты то­лықтай цифрлы фор­матқа көшіру ке­лесі жылы аяқ­талады.

 Екінші жоба – «Цифрлы Қазақстан: Мәңгілік Ел мұралары» деп аталады. «Егемен Қазақстан» фото­мұрағатында Қазақстанның өт­кен ғасырдағы және жаңа дәуір­де­гі тұрмысын, тәуелсіздіктің ма­­ңыз­ды сәттерін бейнелейтін су­рет­­тер сақталған. Сонымен қа­тар, Президент Нұрсұлтан Назарбаев­тың, мемлекет, қоғам жә­­не мә­де­ниет қайраткерлерінің, атақ­ты спорт­шылардың, Қазақстан қа­ла­ла­ры мен көрікті жерлерінің си­рек фото­суреттері бар. Wikibilim қо­ры­мен бірлескен екінші жоба не­гі­зінде бұл суреттерді Уикипедия он­лайн-энциклопедиясы арқылы жұ­­рт­­шылық назарына ұсыну басталды. Бұл да аса құнды фотоматериалдар­ды жоғалудан сақтайды және сирек су­реттер арқылы Қазақстанның бір­неше ондаған жылдар бұрынғы өмі­рі­не көз салуға мүмкіндік бе­ре­ді. Ол ма­териалдарға «Егемен Қазақстан­­ның» авторлық құқығы то­лығымен сақталады.

 Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Сингапурдың негізін қалаушы Ли Куан Ю-дің кездесуі, 1991 жыл, 19 қыркүйек (Wikimedia Commons сайтына қойылған сурет)[/caption] «Бүкіл дүние жүзіндегі мә­тін­де­р­дің, фото, бейне­ма­те­риал­дардың ер­кін айналымын қамтамасыз ететін ең үлкен репозитарий Wikimedia Commons деп аталады. Әлемнің кез келген жерінен Қазақстанға қатысты ақпарат, фотоматериал іздеген адам­дар­дың ең бірінші кіретін жері осы. Бұл жүйе заңды түрде кез келген ма­териалды тауып алып, авторлық құ­қықты сақтай отырып, заңды түр­де қолдануға мүмкіндік береді. Сон­дықтан, осы ұсынысты қолдап, «Егемен Қазақстанды» жаңарту бағ­дарламасының бір бөлігі ретінде қол­ға алған газет басшысына рахмет ай­тамыз», деді Wikibilim қорының басшысы Рауан Кенжеханұлы.

Наурыз мейрамы қарсаңында «Егемен Қазақстан» газетінің жаңа сайты іске қосылады. Бұл – басылымның үшін­ші жобасы. Өткен жылдың орта­сынан бері газеттің интернеттегі нұсқасын жетілдіру жолында біраз жұмыс жасалды. Интернет-редакция дербес басылым ретінде өзі дайындайтын сапалы ақпараттарды көбейтуге басымдық берді. Ол мақалалардың кей­бірі отыз мыңға дейін оқылып, оқыр­мандар арасында үлкен резонанс туғызды. Қазақстандық сайттардың жалпы рейтингінде egemen.kz өт­кен жылдың бірінші жартысында 140-орында тұрса, қазір алғашқы 50-ге кі­реді. Ал қазақтілді интернет басылымдар арасында алғашқы бестікте. Сонымен қатар, төте жазу нұсқасын жетілдіру арқасында шетелдегі оқыр­ман­дар саны көбейді.

Бауыржан Момышұлы мен Әлкей Марғұлан жазушылар съезінде (Wikimedia Commons сайтына қойылған сурет)[/caption] Басылымның жаңа интернет-нұс­қасының техникалық ерек­ше­ліктерін газет қызметкері, SEO-инженер Ербол Серікбай таныстырды. Жаңа сайт­та 2005 жылдан бергі материал­дар бір жүйеге топтастырылады. «Егемен Қазақстан» жаңа сайтта заманауи журналистиканың жетіс­тік­те­рін кеңінен пайдалануды мақсат етті. Соған сәйкес, жаңа нұсқадағы ин­тер­нет-басылымда аудио және бейне материалдарға көбірек орын бе­рі­леді. Газет шо­лу­шы­ларының ма­қа­лаларын енді тың­дау­ға және жүк­теп алуға мүмкіндік болады. Жаңа порталдың ерекше атап айтуға тұрарлық ерекшелігі, онда «Егемен Қазақстан» газеті мен Ұлттық бірыңғай тестілеу ор­талығының бірлескен жобасы негі­зін­де оқу орнына түскісі келетін тү­лектер дайындық тестерін онлайн тап­сыра алады.

Таныстыру кезінде айтылған та­ғы бір жаңалық – «Егемен Қазақстан» газетінің жүз жылдық та­­ри­хындағы мақалалардың он томдық кітапқа жинақталатыны. Он томдық жобасына қатысушылардың бірі, профессор Намазалы Омашев зерттеу жұмыстарын жасай жүріп «Егемен Қазақстанның» архивін үш рет қарап шыққанын айтты. «Ол нөмірлер төрт жерде сақ­тау­лы. Біраз беттері жоғалған, қиыл­ған. Ал енді сол архив электронды форматқа көшірілсе немесе ол архив он томдық кітап болып шық­са, зерттеушілер үшін баға жетпес сыйлық болғалы тұр. Өйткені, «Егемен Қазақстанның» архиві өте бай. Оның бір бөлігі төте жазу нұс­қа­сын­да, оларды кириллицаға кө­шіру қа­жет», деді Намазалы Омаш­ұлы. Жинақтың алғашқы алты томы ке­лесі жылы шығады, ал «Егемен Қазақстанның» 100 жылдығына қарай он томдық толықтай оқырман назарына ұсынылмақ. Тұсаукесерге келген меймандар «Егемен Қазақстан» қолға алған жо­балардың маңызы туралы пікір біл­дірді.

Мырзатай Жолдасбеков, мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым: Жобалардың бәрі ірі жаңалықтар екенін, өте маңызды, аса қажет шаруалардың жасалып жатқанын көріп отырмын. Біз жаңалықтан кейін қалмауымыз керек. Бүгінде газеттің мазмұны да жақсарды мақалалары қазір тез оқылады, газеттің өзі де қолға ұстауға ыңғайлы болды. «Егемен Қазақстан» қазір қолдан түспейтін газетке айналды.

Әділ Ахметов, ғалым, «Егемен Қазақстанның» тұрақты авторы: Бүгін «Егеменнің» жаңа деңгейге көтерілген сәтін көріп отырмыз. Қазір еңбектеген баладан, еңкейген кәріге дейін компьютерде жұмыс істейді. Көп нәрсені компьютер арқылы оқиды. Президенттің биылғы Жолдауында «Цифрлы Қазақстан» туралы айтылды. Міне, «Егемен» жоғары деңгейден көрініп, маңызды шараны іске асырып үлгерді. Аймақтағы жұрт газетті жаздырып алса, орта­лық­тағы оқырмандар көбіне дүңгіршектен сатып алады. Бірақ «Егемен Қазақстанды» дүңгіршектерден табу қиын болғандықтан, жұрт баспаханадан іздейтін. Қазір күнделікті таңертең компьютерді қоссаңыз, газеттің pdf-нұсқасы келіп тұрады. Газетте саясатты, экономиканы, мәдениетті терең талдайтын мақалалар көбейді. Бүгінде «Егеменнің» қам­ты­майтын саласы жоқ деуге болады. Өте жақ­сы оқы­ла­тын газетке айналды. Газет әлемдік басы­лым­дар­дың же­тістіктерін үлгі етіп отыр. Мысалы, Financial Times га­зетінде ең өзекті мақалалар бірден көрініп тұрады. Қазіргі «Егеменде» де солай. Сирек фотоларға қатысты жобалар да маңызды. Фотошежіре дегеніміз – тарих. Фото да сөйлейді. Сондай құнды суреттерді цифрлап жұртшылыққа ұсыну үлкен жетістік деп ойлаймын. «Егемен Қазақстанның» оқырманы қазір де көп, оған сұраныс бұдан кейін де артады деп сенемін.

Сұлтан Оразалин, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері: Бүгінгі үш жобаның біреуі – бүкіл «Егеменнің» тарихы. Ал «Егеменнің» тарихы – елдің тарихы. Мен Ұлттық кітапханадан газеттің 1928 жыл мен 1968 жыл аралығындағы тігінділерін қарап шыққан едім. Онда өте маңызды мақалалар бар. Олардың сіз­дер шығарғалы отырған он томға кіруі, цифрлы үлгіде жариялануы – қазақ тарих ғылымы үшін ірі оқиға. Өйткені, зерттеуге қажет материалдарды мұрағатта шаң жұтпай, үйде отырып-ақ қарауға болады. Ал қазіргі «Егеменді» қарап отырып бүгінгі тарихымызды білеміз, келешегімізді бағамдай аламыз. Мәңгілік елдің айнасы болатын газет – осы.

Қайрат Сақ, Еуразия ұлттық университеті журналистика және саясаттану факультетінің деканы: Журналистика елдің тарихын жазады. «Егемен Қазақстанның» жүз жылғы тарихындағы материал­дарды жоғалудан, көмескіленуден сақтау – баға жетпес еңбек. Және бұл біздің журналистика фа­ку­ль­теті үшін де аса маңызды. Сту­дент­тер бұл жоба арқылы қазақ жур­нал­ис­ти­касының тарихымен кеңінен таны­сады, бірнеше ондаған жылдар бұрын жазылған мақалаларды талдайды, олар арқылы тарихымыздың маңызды кезеңдерін тереңірек біледі.

Ержан ӘБДІРАМАН,

Гүлнұр ҚУАНЫШБЕКҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ,

"Егемен Қазақстан"

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу