Ел мен ер

Қай заманда болсын туған елі үшін толарсақтан саз кешіп, етікпенен су кешіп, желдің өтінде, жау жақ бетінде жүрер ерен тұлға, біртуар перзенттердің жөні де, жолы да бөлек. Бұл қазақта ел қамын жеп еңіреген Едіге сынды не сан ерлер өткен. Оларды «Есіл ерім!Асыл азаматым!» деп асқақтатады. «Ел бағына туған ер» деп әспеттейді. Ер деп, азамат деп жаяу борасын, жай жөпшеңділерге айтылмайды. Шын мәніндегі ер деген атаққа ілігу ілуде біреудің қолынан келмек.
Егемен Қазақстан
19.05.2017 383
2

Ер елден шығады, халықтың қалың ортасынан топ жарады. Ел болмаса – ер қайда?!  «Ел болса ер туғызбай тұра ал­майды, Ер туып жоқ елді бар қыла ал­май­ды» деп жырлаған қазақ жырының қайы­ру бермес құлан жүйрігі Иса Байзақов айт­қан ақиқатқа жүгінбеске әддіміз және жоқ. Осы тұрғыдан келгенде, ермен салыс­­­тырғанда елдің бәсі әманда биік. Ел жолына еркек тоқты құрбандық, ал ер жолы­­на бүкіл ел ешқашан құрбандыққа шалын­­байды. Мұны ата-бабаларымыз­дың шежі­релі тарихынан байқап біліп келе­міз. Демек, ел ерге емес, ер елге қызмет етеді. Бағ­зының бағзы замандарынан бері солай болып келе жатқан бұлжымас қағида осы. 
Қызметін Отанына, туған еліне қыл­маса, ер де жоқ, ерлік те жоқ. Әзелден ел алдындағы еңбегін бұлдау, міндетсіну – ерге жат. Ер қызметі риясыз. Ер болудың үл­гісіндей Бауыржан Момышұлы – Бау­кеңнің «Отан үшін отқа түс  – күймейсің» деуі сондықтан. Сонау көктүрік заманынан тартып айтсақ ерен Күлтегіннен бастап соңғы көкжал ханымыз Кенесарыға дейінгі заңғар бабаларымызды былай қойғанда, бертінгі жаңа замандағы Алаш арыстары Әлихан, Ахмет, Міржақып, Халел мен Жанша, Жүсіпбек пен Мағ­жан, Сұлтанмахмұттың қазағына, хал­қы­­на қызмет қылудан, еңбек сіңіруден басқа мұрат-мақсаты әсте болған емес. Ел мен ер арасындағы осыншалықты үздік мүдделестікті, ел жолына өмірін сарп етудің, барлық жігер-қайрат пен білімін жан-тәнімен елге арнаудың мұншалықты теңдессіз үлгісін күллі әлем тарихынан кездестіру қиын. Халқым дегенде қарс айырылған жүректерде алаулаған арман-мұраттың асылдығы мен жасындығы сонша, олар «қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болуды», сөйтіп бодандық пен надандық шырмауындағы елге жақсылық-шарапаттың рахман нұрлы жарығын төгуді көксеумен өтті, осы азапты жолда өртеніп жанып кетті, аманатын кейінгі толқын ұрпақтарға қалдырды. 
Осыған қарап пайымдағанда, ерлердің басты қасиеті, басқалардан артықшылығы ел алдындағы перзенттік борышқа адалдық деп айта алсақ керек. «Адалдық ардың ісі, ауырлықты көтеру нардың ісі» деп нақылдайтын қазақ елінде, шүкір құдайға, нәубет ашаршылықта омақастырып есеңгіретсе де, қызыл қуғында жақсы-жайсаң, ақыл-ойдың қаймағын сыпырса да, тың игерудің теперішін көрсетіп бақса да, ерлер мен ерлік құтайған емес. «Өз ұлын, өз ерлерін ескермесе, Ел тегі алсын қайдан кемеңгерді» деп құлагер ақын Ілиястың айтуына бақсақ, кеңестік кер замандағы кердең саясатқа бас шұлғымай, ел намысын қолдан бермей, қасқайып қарсы тұра білген ерлерімізді қастерлеп құрмет тұта жүруді қаперден шығармасақ игі. Халық жүрегінен орын тепкен сондай атаулы ерлердің көш басында жаңа замандағы бас батырымыз Баукеңнен бастап тарих ақиқатын айтқан Ермұхан Бекмаханов, жеріміздің бүтіндігі үшін басын бәйгеге тіге күрескен Жұмабек Тәшенов, ұлттық мәдениетті ұлықтаудан танбай өткен Өзбекәлі Жәнібеков, Желтоқсанда шарболаттай шамырқанған Жұбан Молдағалиев, қазақтың тұңғыш ғарышкер баһадүрі Тоқтар Әубәкіров және басқалар тұрғаны хақ. Әрине, айта берсек бұл тізім де аз болмас. 
Бірақ бар гәп – сол ерлердің бүгінгі ғибратында. Кенесары хан сияқты пассионар тұлғаларды замана толғағы тудырады дейік. Әйткенмен де, бүгінгі бейбіт дәуірімізде, әсіресе, еркін тыныс­таған егемен елімізде ерлікке орын жоқ, ерлер болмайды деп кім айтар? Олай айтса, көңілімізді мұңайтар. Тек ер деп жүргендеріміз ел қазынасына қол сұққан, көмейін кең ашқан ындыны жаман жемқорлар болып шыққан мысалдары көбейіп бара жатқаны жанға батады, жабырқатады. Әр өңірде, әр қалада халықтың ер деп жүргені өз құлқынын ойлаған ез боп шыққан сайын көпшілік көкейіндегі ер мен ерлік туралы тұнық ұғым лайлануда. Өкінішті, әрине. 
Қазірде қазаққа жаңағыдай ездер емес, ел рухын көтеретін, талабын көкке шырқатып самғататын ерлер керек. Өнер мен дарын, таудай талап иелері керек. Әр салада, әр қиырда, әр қияда қырандарымыз самғап қалықтасын дейміз. Еңбегін, өнерін, қажыры мен дарынын елге арнағанын қалаймыз. Құдай-ау, Грузияның бір бай-бағланы 45 мың халқы бар туған ауданына қаржысын салып, жердегі жұмақты жасап қойыпты. Қариясына − құрмет, жасына – көмек, сырқатына – шипа, дені сауға – жұмыс. Осының бәріне мүмкіндік ашқан. Бәрекелді, ер екен дедік. 
Осындай кең пейілді, дархан көңілді нарқасқа жігіттер қазақта да кенде емес. Жақсылық Үшкемпіров, Бауыржан Оспанов сынды айкөл азаматтарымыз қалт­қысыз қайырымды істерімен әркез қуантып жүр. Бірақ осындай азамат­тары­мыз әлі де болса аздау «Қарақұс басып жейді, ақсұңқар шашып жейді». Ер болсаң, жақсылығыңды елге жаса, азамат!

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

25.09.2018

Солтүстік Қазақстан полицейлері Тілдер фестивалін өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу