Ел мен ер

Қай заманда болсын туған елі үшін толарсақтан саз кешіп, етікпенен су кешіп, желдің өтінде, жау жақ бетінде жүрер ерен тұлға, біртуар перзенттердің жөні де, жолы да бөлек. Бұл қазақта ел қамын жеп еңіреген Едіге сынды не сан ерлер өткен. Оларды «Есіл ерім!Асыл азаматым!» деп асқақтатады. «Ел бағына туған ер» деп әспеттейді. Ер деп, азамат деп жаяу борасын, жай жөпшеңділерге айтылмайды. Шын мәніндегі ер деген атаққа ілігу ілуде біреудің қолынан келмек.
Егемен Қазақстан
19.05.2017 513
2

Ер елден шығады, халықтың қалың ортасынан топ жарады. Ел болмаса – ер қайда?!  «Ел болса ер туғызбай тұра ал­майды, Ер туып жоқ елді бар қыла ал­май­ды» деп жырлаған қазақ жырының қайы­ру бермес құлан жүйрігі Иса Байзақов айт­қан ақиқатқа жүгінбеске әддіміз және жоқ. Осы тұрғыдан келгенде, ермен салыс­­­тырғанда елдің бәсі әманда биік. Ел жолына еркек тоқты құрбандық, ал ер жолы­­на бүкіл ел ешқашан құрбандыққа шалын­­байды. Мұны ата-бабаларымыз­дың шежі­релі тарихынан байқап біліп келе­міз. Демек, ел ерге емес, ер елге қызмет етеді. Бағ­зының бағзы замандарынан бері солай болып келе жатқан бұлжымас қағида осы. 
Қызметін Отанына, туған еліне қыл­маса, ер де жоқ, ерлік те жоқ. Әзелден ел алдындағы еңбегін бұлдау, міндетсіну – ерге жат. Ер қызметі риясыз. Ер болудың үл­гісіндей Бауыржан Момышұлы – Бау­кеңнің «Отан үшін отқа түс  – күймейсің» деуі сондықтан. Сонау көктүрік заманынан тартып айтсақ ерен Күлтегіннен бастап соңғы көкжал ханымыз Кенесарыға дейінгі заңғар бабаларымызды былай қойғанда, бертінгі жаңа замандағы Алаш арыстары Әлихан, Ахмет, Міржақып, Халел мен Жанша, Жүсіпбек пен Мағ­жан, Сұлтанмахмұттың қазағына, хал­қы­­на қызмет қылудан, еңбек сіңіруден басқа мұрат-мақсаты әсте болған емес. Ел мен ер арасындағы осыншалықты үздік мүдделестікті, ел жолына өмірін сарп етудің, барлық жігер-қайрат пен білімін жан-тәнімен елге арнаудың мұншалықты теңдессіз үлгісін күллі әлем тарихынан кездестіру қиын. Халқым дегенде қарс айырылған жүректерде алаулаған арман-мұраттың асылдығы мен жасындығы сонша, олар «қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болуды», сөйтіп бодандық пен надандық шырмауындағы елге жақсылық-шарапаттың рахман нұрлы жарығын төгуді көксеумен өтті, осы азапты жолда өртеніп жанып кетті, аманатын кейінгі толқын ұрпақтарға қалдырды. 
Осыған қарап пайымдағанда, ерлердің басты қасиеті, басқалардан артықшылығы ел алдындағы перзенттік борышқа адалдық деп айта алсақ керек. «Адалдық ардың ісі, ауырлықты көтеру нардың ісі» деп нақылдайтын қазақ елінде, шүкір құдайға, нәубет ашаршылықта омақастырып есеңгіретсе де, қызыл қуғында жақсы-жайсаң, ақыл-ойдың қаймағын сыпырса да, тың игерудің теперішін көрсетіп бақса да, ерлер мен ерлік құтайған емес. «Өз ұлын, өз ерлерін ескермесе, Ел тегі алсын қайдан кемеңгерді» деп құлагер ақын Ілиястың айтуына бақсақ, кеңестік кер замандағы кердең саясатқа бас шұлғымай, ел намысын қолдан бермей, қасқайып қарсы тұра білген ерлерімізді қастерлеп құрмет тұта жүруді қаперден шығармасақ игі. Халық жүрегінен орын тепкен сондай атаулы ерлердің көш басында жаңа замандағы бас батырымыз Баукеңнен бастап тарих ақиқатын айтқан Ермұхан Бекмаханов, жеріміздің бүтіндігі үшін басын бәйгеге тіге күрескен Жұмабек Тәшенов, ұлттық мәдениетті ұлықтаудан танбай өткен Өзбекәлі Жәнібеков, Желтоқсанда шарболаттай шамырқанған Жұбан Молдағалиев, қазақтың тұңғыш ғарышкер баһадүрі Тоқтар Әубәкіров және басқалар тұрғаны хақ. Әрине, айта берсек бұл тізім де аз болмас. 
Бірақ бар гәп – сол ерлердің бүгінгі ғибратында. Кенесары хан сияқты пассионар тұлғаларды замана толғағы тудырады дейік. Әйткенмен де, бүгінгі бейбіт дәуірімізде, әсіресе, еркін тыныс­таған егемен елімізде ерлікке орын жоқ, ерлер болмайды деп кім айтар? Олай айтса, көңілімізді мұңайтар. Тек ер деп жүргендеріміз ел қазынасына қол сұққан, көмейін кең ашқан ындыны жаман жемқорлар болып шыққан мысалдары көбейіп бара жатқаны жанға батады, жабырқатады. Әр өңірде, әр қалада халықтың ер деп жүргені өз құлқынын ойлаған ез боп шыққан сайын көпшілік көкейіндегі ер мен ерлік туралы тұнық ұғым лайлануда. Өкінішті, әрине. 
Қазірде қазаққа жаңағыдай ездер емес, ел рухын көтеретін, талабын көкке шырқатып самғататын ерлер керек. Өнер мен дарын, таудай талап иелері керек. Әр салада, әр қиырда, әр қияда қырандарымыз самғап қалықтасын дейміз. Еңбегін, өнерін, қажыры мен дарынын елге арнағанын қалаймыз. Құдай-ау, Грузияның бір бай-бағланы 45 мың халқы бар туған ауданына қаржысын салып, жердегі жұмақты жасап қойыпты. Қариясына − құрмет, жасына – көмек, сырқатына – шипа, дені сауға – жұмыс. Осының бәріне мүмкіндік ашқан. Бәрекелді, ер екен дедік. 
Осындай кең пейілді, дархан көңілді нарқасқа жігіттер қазақта да кенде емес. Жақсылық Үшкемпіров, Бауыржан Оспанов сынды айкөл азаматтарымыз қалт­қысыз қайырымды істерімен әркез қуантып жүр. Бірақ осындай азамат­тары­мыз әлі де болса аздау «Қарақұс басып жейді, ақсұңқар шашып жейді». Ер болсаң, жақсылығыңды елге жаса, азамат!

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

ШҚО емханалары 100 тонна қағаз үнемдеді

20.01.2019

Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 27 жыл толды

20.01.2019

ШҚО Күршім ауданында 6 жастағы бала суға кетіп қалды

20.01.2019

Қазақстанда бала асырап алуға көмектесетін арнайы агенттік құрылады

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу