Еліміздегі ең арзан трактор Зайсан қаласында шығарылады

Жуырда Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданында шағын шаруашылықтарды дамыту үшін қолайлы шағын тракторлар құрастырылып жатқандығын естіп, қуанып қалдық. Мұндай техникаларды шығару осы уақытқа дейін тек ірі қалалардың еншісіне тиген іс еді.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 3242
2

Соның өзінде ілуде біреуінде ғана. Енді міне, мұндай істің бар-жоғы жиырма мыңдай ғана тұрғыны бар Зайсан секілді шағын қалада қолға алынуы еліміздегі кәсіпкерліктің дамып келе жатқандығының бір көрінісі емес пе.

Сұрастыра келгенімізде мәселенің мәнісі былай болып шықты.

Зайсан еліміздің шығысындағы Қытай­мен шектесіп жатқан шекаралық аудан болып табылады. Соған сай ауданда көр­ші елмен сауда-саттық жақсы жо­л­ға қойылған. Осы мүмкіндікті сәтті пай­да­лана білген аудан әкімдігі 2015 жылы Қытай кәсіпкерлерімен осы елде шыға­рылатын шағын тракторды Зайсанда құрас­тыру жөнінде келісімге келіпті. Соның нәтижесінде ауылшаруашылық тех­ни­калары мен оның құрылғыларын құрас­тырып, сататын «Ертіс ТЗ» атты орталық құрылыпты. Былтырғы жылдан бастап іске кіріскен бұл орталық әзірге 36 шағын трактор шығарып үлгерген. Істің қазіргі беталысы жаман емес. 20-26 аттың күші бар 15 шағын трактор сатылып үлгерілген. Бағалары да қымбат емес. 800 мың – 1 миллион теңге айналасында. Бұдан 14,6 миллион теңге қаржы түскен. Сол секілді түрлі құрылғылар сатудан 4,8 миллион теңге қаржы кірген. Аталған шағын кәсіпорын ендігі кезекте мотоцикльдер, күн батареяларын, киіз үйлер құрастыру мен жасауды да жоспарлап отырған көрінеді.

«Ертіс ТЗ» ЖШС-нің құрылып, жұ­мыс істеуі үшін 80 миллион теңге инвес­тиция тартылған екен. Осыған орай аудан орталығында 12 жаңа жұмыс орны ашыл­ған. Жұмыс орындарының саны алдағы уақытта арта береді деген болжам бар.

Зайсанда жаңа тракторлар шығарылып жатқандығын естіген көрші ауданның кәсіпкерлері мен жұртшылығы да бұл қуанышты жаңалыққа елең етісіп, қазіргі күні өз ұсыныстарын айтып жатқан көрі­не­ді. Ол ұсыныстар жинақталып, зерт­телінуде. Мәселен, неғұрлым қуаттырақ, 35-40 аттың күші бар тракторлар шыға­рыл­са, деген де ұсыныстар бар екен. Әри­не, егер жақсы сұраныс болып жатса, оны да қанағаттандыруға болады. Сөйтіп, құрылғанына көп өте қоймаған ЖШС-нің жұмысы тракторлардың жаңа түрлерімен толығып, ауқымы кеңейе түсуі де әбден мүмкін.

Жалпы, трактор құрастыру секілді тың бастаманың нақ Зайсан ауданында қол­ға алынуының да өзіндік тарихи себеп-салдары бар деген ойдамыз. Пат­ша өкіметінің Қытаймен шекарадағы бекініс­терінің бірі ретінде осыдан 150 жылдай уақыт бұрын іргетасы қаланған Зайсан қаласы сол тұста-ақ жедел даму жолына түсіп, бір жағы Қытай, екінші жағы Ресейдің Батыс Сібір және Моңғолиямен сауданы қыздырған іргелі елді мекендердің біріне айналып шыға келеді. Мұнда сол кездегі губерния орталығы болған Семей мен Сібір қалаларынан, Қазаннан саудагерлер ағылып келе бастайды. Себебі, бұл жерде Қытаймен сауда жасаудың қолайлы мүм­кіндігі туады. Тарихи деректерге қара­ғанда, мұнда жыл сайын көктем айларында Никольский жәрмеңкесін өткізу дәстүрі қалыптасып, сауда шеңберін кеңейте түскен. Сабын, сыра, қайнататын, кірпіш күйдіретін, былғары илеп, жүн жуатын зауыттар ашылған.

Міне, осындай тірліктер Зайсан ауда­нында осыдан жүз жыл бұрын болған. Өкінішке қарай, байлардың қуғындалып, Кеңес Одағы мен ҚХР арасында шекараның тарс жабылып, «темір шымылдық» орнауы Зайсанды Қазақстанның шеткері бір өңіріне айналдырып, тіршілік дамуының арналы жолын тежеп тастады.

Еліміз тәуелсіздігіне ие болып, кәсіп­керліктің қалыптасуына кең өріс берілуі Зайсан қаласын қайтадан жедел даму жолына түсірді. Аздаған жылдардың ішін­де қала аумағында бірнеше базар пайда болып, сауда үйлері құрылды. Бір­неше қонақүй, мейрамхана, ондаған кафе­лер, сауда дүкендері, халыққа қызмет көр­се­тетін орындар ашылды.

Өнеркәсіп саласы да қарқынды дами бастады. Кендірлі көмір кенін игеру қайта қолға алынып, тек Зайсан ғана емес, көршілес ауданның тұрғындары да көмірді алыстан іздемейтін болды. Зайсанның іргесіндегі Қарабұлақ ауылының маңынан мұнай мен газ кен орындары ашылып, Қытайға газ жеткізетін құбыр салынды. Зайсан қаласының тұрғындары осы көгілдір отынды пайдалана бастады.

Балық зауыты, кірпіш және темір-бетон бұйымдарын шығаратын кәсіпорын ашылды. Екі сүт зауыты, астық өнімдерін өңдейтін кешен салынды. Тауарлар сақтап, жөнелтетін қоймалар желісі бой көтерді. Зайсанның арасан суын шығару қолға алынды. Енді міне, шағын тракторлар да құрастырыла бастады.

Зайсандағы тірліктің қайтадан жан­дануына тікелей ықпал етіп отырған маңыз­ды фактор – бұл аудан аумағынан Қытай­мен сауданы дамытуға негізгі себепші бо­лып отырған Майқапшағай халық­аралық кеденінің ашылуы. Осының ар­қасында кезінде көпестер қаласы атан­ған Зайсан қайтадан өзінің тарихи даму сүресімен қауышып, аз жылдар ішінде шығыстағы ең жедел дамушы өңір­дің біріне айналып шыға келді. Осы­ның нә­ти­жесінде еліміздің ең бір қиян түк­пі­рін­дегі шағын қаладағы үйлер­дің баға­сы өнеркәсіпті Өскемен қаласын­дағы үй­лер бағасымен теңесуге жақын қалды. Бұл ненің белгісі? Әрине, Зайсанның алдын­да үлкен даму болашағының бар екен­дігінің белгісі. Өкінішке қарай, осы жағдайды Үкімет дұрыс бажайлап, түсіне алмай отырғандай. Әйтпесе, Зайсанның даму феноменіне назар аударатын уақыт баяғыда жеткен секілді. Тіпті, мұны көре-білудің өзі, шынымен ниет болса, он­ша­ма қиын дүниеде емес. Өйткені, Зай­сан өңірінде үлкен даму болашағы бар екендігін, ең алдымен, оның осыдан 150 жыл бұрын басталып кеткен тарихының өзі көрсетіп отыр.

Әдетте, Үкіметтің, салалық министр­ліктердің жұмысы қалай ұйымдас­тыры­лады? Бірдемені дамыту үшін үлкен бағдарламалар әзірленіп, ол қаржымен қамтылады. Ол шынымен дамитын дүние ме, жоқ әлде босқа қаржы шашпақ іс пе, оған көп назар аударылмайды. Осы­дан тиім­сіздік етек алады. Біздің ойы­мыз­ша, қар­жыны ең әуелі өзі дамиын деп тұр­­ған іске демеу ретінде пайдаланса, орын­ды болар еді. Мәселен, Үкіметтің еш­бір бағ­дарламасынсыз, қолдауынсыз өз беті­мен дамып келе жатқан Зайсан се­кіл­­ді шекара­лық өңірлерге неге назар аудар­масқа? Мұнда салынған бір теңге­нің күні ертең бірнеше теңге болып қай­та­тын­ды­ғына бәс тігуге бармын. Оның үстіне, Зай­санның айналасына ел жиналып, шы­ғыс­тағы бірнеше ауданнан халық­тың ел ор­та­лық­тарына қарай үдере көшуі де тежел­ген болар еді.

Зайсаннан темір жол салынады екен деген қуанышты хабарды естігенімізге бірнеше жылдың жүзі болды. Естуімізше, оны қай бағытқа тарту жөнінде екі жоба әзірленіп, орталық мемлекеттік орган­дардың бірінде талқыға түскен. Аягөзге қарай тарту бағыты, яғни Алматыға қа­рай жақындату жобасы таңдап алыныпты дегенді естідік. Біздің ойымызша, бұл қате шешім. Өйткені, Алматының Қы­тай­ға кіріп-шығатын өз жолы бар. Де­мек, екі жолды бір-біріне бәсекелес қы­лып не ұтады? Одан да Сібірге қарай жақын­да­ту үшін Зырян бағытын таңдап алса, жөн болар еді. Өйткені, Сібір дегеніміз Жер ша­рын­дағы минералды шикізат байлық­тары­ның басты қоймаларының бірі емес пе? Ресейдің негізгі күшінің өзі осы Сібір­де тұр. Егер болашақ Зайсан темір жолы Ба­тыс Қытай мен Ресейдің Сібірінің ара­сын жалғайтын болса, бұл темір жол емес, нағыз алтын жолға айналған болар еді.

Сұңғат Әліпбай,

«Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.03.2019

Арман ӘЛМЕНБЕТ. Көңіл қалтарыстарындағы үш сурет (этюдтар)

25.03.2019

Әсет Исекешев Елбасы Қорының Атқарушы директоры болып тағайындалды

25.03.2019

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасының бұрынғы президенті Абдулла Гүлмен телефон арқылы сөйлесті

25.03.2019

Ғ. Қойшыбаев Сыртқы істер министрінің орынбасары қызметінен босатылды

25.03.2019

Nur-sultan – жаңа дәуір символы

25.03.2019

Қызылордада жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық олимпиада басталды

25.03.2019

Таразда Астана атауын ауыстыруға байланысты акция өтті

25.03.2019

Елбасы Кеңсесінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары тағайындалды

25.03.2019

Илон Маск: Марста қалашық салына бастағанын көргім келеді

25.03.2019

«Алтын адам» Татарстан төрінде

25.03.2019

Атырауда «Елордамыз – Нұр-Сұлтан» атты мерекелік концерт өтті

25.03.2019

Мұғалжар ауданында аз қамтылған отбасыларға қаржылай сертификаттар берілді

25.03.2019

Ж. Қасымбек Батыс Қазақстан облысының көктемгі су тасқыны кезеңіне әзірлігін тексерді

25.03.2019

Дархан Кәлетаев Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметіне тағайындалды

25.03.2019

Жалғыз райхан жәудіреп жазға қалды

25.03.2019

26 наурызда еліміздің бірқатар аймағында дауылды ескерту жарияланды

25.03.2019

Жастар жылы жөніндегі жол картасын іске асыру туралы баспасөз конференциясы өтеді

25.03.2019

Абдуллах Гүл: Нұрсұлтан Назарбаев – тұтас түркі әлемінің ақсақалы

25.03.2019

Тұңғыш Президенттің тарихтағы рөлі жоғары

25.03.2019

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұстанымдары (видео)

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Ербол (12.04.2017 07:37:09)

"Тірлік" деген сөз - көбіне Жамбыл облысы және онымен шекаралас өңірлерде ғана айтылатын диалект. Оны елдің бас газетінің сайтында жазу - тілді бұзуға жасалған шалыс қадам. Осыған абай болсаңыздар екен. Ал, материал өте қажет, құнды. Рахмет!

Пікір қосу