Емнің алды – еңбек

«Тыныш құлақ, сау бас, бас сауында аулақ қаш» дегендей, заманның әлпеті ауырмаудың жолын нұсқайды. Бірақ «басы аманның малы түгел» деген қамсыздық тағы бар.
Егемен Қазақстан
15.06.2017 347
2

Елімізде былтырдан бері мін­детті әлеуметтік медициналық сақтан­ды­ру жүйесін енгізуге байланыс­ты ақпараттық түсіндіру шаралары жүр­гізіліп келеді. Яғни, ақпараттық науқанның шідері ағытылғанына жыл айналды. Алғашқы кезекте орталықтан құрылған ақпараттық-насихаттық топтардың өңірлердегі медицина қызметкерлеріне, одан соң ақ халатты абзал жандардың халықтың өз ортасында түсіндіруімен жалғасқан шараға ақпарат құралдары да айтарлықтай үлес қосып жатыр. Телеарналарда түсіндіру бейнероликтері, сюжеттер мен ақпараттық шығарылымдар көбейді. Басылымдар күн құрғатпай білікті медицина мамандарының сұх­бат­тары мен авторлық мақалаларын, ба­ғандарын және инфографикаларын жариялауда. Бір қуантатыны, барлық материалдар бірсыдырғы емес, бірқыдыру мәселелерді қамтиды, мәліметке толы. Былай қарасаңыз, ешкім де енжар, бей-жай емес сияқты. Ал шын мәнінде халық медициналық сақтандыру жүйесіне алаңдай ма? Осы жайт ойлантады.

«Ауру кірді дегенше, әлек кірді десеңші» дейтін жұрт ертең екінші бір әлектің медициналық сақтандыруға дайын болмауына тірелетініне әсте қазір құлақ аса қоймаған сияқты. Әрине, екі дүниенің арасы бір қадам екенін ел жақсы біледі. Десе де, жақсы білу жақсы қам жасауға жетелеп отырған жоқ. Өйткені, үш адамның басы қосылса – қауым, әлдебір әнші мен әдептен тыс әңгімені талқылай жөне­летін жұртшылық медициналық сақтандыруға айтарлықтай бас қатыра қоймайтыны байқалады. Мұны аталған саладағы жаңа заңның өзгерістері мен толықтырулары қоғамда жіті тал­қы­ланбауынан, жиындар мен жүз­де­су­лерде министрлік пен тиісті сала же­текшілеріне жиі сауал қой­ыл­мау­ынан, әлеуметтік желілерде әдетте іліп ала жөнелетін желі қол­да­­ну­шы­ла­ры­н­ың осы тараптағы үнсіз­ді­гінен де аңдау қиын емес.

Ең алдымен, биыл 1 шілдеден бастап қолданысқа енетін МӘМС туралы заң аясында әр азамат жұмыс берушімен арадағы қарым-қатынасының заңдылық негіздеріне назар аударуы тиіс. Яғни, көлеңкелі бизнесте, заңсыз және стихиялы сауда нысандарында кәсіпкерлер тарапынан көрсетілетін салықтан жалтару мақсатындағы қағаз жүзіндегі еңбекақы көрсеткішіне байланысты мәселелер туындауы мүмкін. Сол сияқты жұмыс берушілер мен есепшілер (бухгалтерлер) МӘМС аясындағы төлем мен оны орындамау кезіндегі айып­пұл төлемдері туралы не біледі? Осы сияқты өзекті мәселелерге азамат­тар алдын ала қам жасап жатыр ма? 

Екіншіден, азаматтар МӘМС жүйе­сіндегі мәртебесін анықтауға бай­ланысты сәуір айынан бастап жер­гі­л­ікті емханаларда науқандық жұ­мыс­тар жүргізіліп жатқанына әлі де жүрдім-бардым қарайтыны жасырын емес. Бұл ертең МӘМС-ке жарна аудару міндеттелген кезде нөпір кезек, әлеуметтік санаттағы және сырқат адамдар үшін қиындық тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, тұрғындардың тү­сін­діру жұмыстарынан сырт қалуы не­месе көңіл аудармауы алыпқашпа әңгімелерге ден қоюына, сенімсіздікке, делдалдық танытпақ алаяқтарға алданып қалуларына соқтыруы да кәдік. 
Сондықтан, ресми ақпарат көз­де­рінің мәліметтеріне қанық болған абзал. Ұлттық экономика министрлігі статистика комитетінің мәліметінше, қазір жұмыс істемейтін тұрғындардың саны жалпы халықтың 2,5 пайызын құрайды. Осы ретте жұмыссыз жандар өздері үшін жарнаны кім төлейтіндігін (мемлекет пе, жұмыс беруші ме, өзі ме) анықтап жатыр ма, ол да өз алдына бір мәселе.

Жалпы, міндетті сақтандыруды енгізуде өркениетті елдердің тәжіри­бе­лері ескерілгені көңілге сенім ұяла­та­тыны жасырын емес. Мәселен, Францияда алғашқы жылдары жарна төлеудің ауыртпалықтары жұмыс берушілер мен жұмыскерлерге түскен, ал шығынның 50 пайыздан астамы халықтың экономикалық белсенділігі төмен бөлігіне жұмсалатыны анық­тал­ған болатын. Бұл бюджет аударымдарын арттыруға алып келді. Ал Германияда ауруханалық касса ұй­ым­дарының құрылуы медициналық ұйымдар арасында қаржыны бөліске салуды қиындатты. Сондықтан кейіннен қор құрылды. Қазақстан осы тәрізді қателіктерден сабақ ала отырып, қоғам­дық сақтандыру үлгісіне көшпек. Бұл жүйе мемлекет, жұмыс беруші және азаматтардың ортақ жауапкершілігі бойынша жұмыс істейтіндіктен, оның мүлтіксіз қызметіне баршамыз да мүдделіміз. Оның ең басты шарты – еңбек. Яғни, емнің алды – еңбек. Еңбек – ауруды да жеңбек! Еңбек етсеңіз, жарна да аударылады немесе аудара аласыз, медициналық сақтандыру қызметін де пайдалана аласыз.

Думан Анаш,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу