Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында энергия тиімділігі мен энергия үнемдеуді арттыру жөніндегі шаралар қаралды. Қабылданып жатқан шаралар туралы инвестициялар және даму министрі Ж. Қасымбек және энергетика министрі Қ.Бозымбаев баяндады, деп хабарлайды primeminister.kz.

Егемен Қазақстан
19.11.2018 15664
2

2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарында және «жасыл экономикаға» көшу жөніндегі тұжырымдамасында еліміздің жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) энергия сыйымдылығын 2020 жылға қарай кем дегенде 25%-ға және 2050 жылға қарай кем дегенде екі есеге төмендету міндеттері айқындалған. Инвестициялар және даму министрлігінің деректеріне сәйкес, 2017 жылдың қорытындысы бойынша еліміздің ЖІӨ энергия сыйымдылығы 2008 жылғы деңгейге қарағанда 18% төмендеді. 2016 жылы Дүниежүзілік банк әлемнің 111 елінің энергия тиімділігі саласындағы мемлекеттік реттеу бағалауын жүргізді. Қазақстан рейтингте 32-орынды иеленді.

Инвестициялар және даму министрі Ж. Қасымбек энергия үнемдеудің заманауи жүйесінің негізі Индустриялық-инновациялық дамудың бірінші бес жылдығы аясында, яғни, 2012–2015 жылдары құрылғанын айтып өтті.

«Энергия үнемдеу жүйесінің басты элементі – Мемлекеттік энергетикалық реестр құрылды. Қазіргі таңда реестрге 5 мыңнан астам ұйым кіреді. 2016 жылы ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Мемлекеттік энергетикалық реестрдің Автоматтандырылған ақпараттық жүйесін құру арқылы энергия тиімділігі көрсеткіштерін цифрландыруға кірісті. Биыл бұл жүйе пилоттық режимде іске қосылды және барлық мемлекеттік энергетика субъектілерінің 40% электронды түрде ақпарат ұсынды. Алдағы уақытта біз оны заңнамалық деңгейде бекітуді жоспарлап отырмыз», — деді Ж. Қасымбек.

«Бес институционалдық реформаны жүзеге асыруға арналған «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының 59-қадамында танымал халықаралық энергия сервистік шарттардың тетігі арқылы энергия үнемдеу саласына стратегиялық инвесторларды тарту міндеті бекітілді. Осыған байланысты, энергия сервистік шарттардың нарығын дамыту және энергия үнемдеу жобаларын іске асыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл үшін Энергия тиімділігі картасы құрылды. Онда энергия сервистік келісімшарттардың тетігі арқылы іске асыруға дайын энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы жобалардың бірыңғай республикалық тізімі жасалды.

«Қазіргі уақытта, Картаның 15 млрд теңге болатын 68 жобасы іске асырылуда. Олардың ішінде 12 жоба энергия сервистік шарттар мен мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тетігі арқылы қолға алынды. Жыл сайынғы үнемдеу 3,5 млрд теңгені құрайды, соның ішінде 12 жоба бойынша 660 млн теңге үнемделеді. Картаның 72 млрд теңге болатын 76 жобасы әзірлену үстінде, қазіргі уақытта оларға инвесторлар іздестіріліп жатыр», — деді Ж. Қасымбек.

Энергия сервистік жобаларды іске асыруды қолдау үшін ҚР ИДМ БҰҰ Даму бағдарламасымен және Даму қорымен бірлесіп, жобаларға субсидиялау және кепілдендіру түрінде қаржылық қолдау көрсетуді бастады. Бүгінгі таңда 28 жоба осы қолдауға ие болды.

Сонымен қатар, халықаралық ынтымақтастық аясында Дүниежүзілік банкпен бірлесіп, $21,7 млн құрайтын жоба іске асырылып жатыр. Жоба аясында 85 мемлекеттік және әлеуметтік маңызы бар нысандар іріктеліп алынды. Жобаның нәтижесінде 50 мыңнан астам адамның жұмыс және оқыту жағдайлары жақсартылады. Ал мемлекет жыл сайын отын-энергетикалық ресурстар мен бюджетті үнемдейтін болады. Сондай-ақ, БҰҰ Даму бағдарламасымен жалпы сомасы $10 млн құрайтын 2 жоба іске асырылуда.

Бұған қоса, ҚР ИДМ жыл сайын энергия үнемдеу саласындағы жергілікті атқарушы органдардың қызметіне мынадай өлшемдер бойынша бағалау жүргізеді: индикаторлар мен міндеттерді орындау, мемлекеттік мекемелердің мониторингі, бюджеттік ұйымдарда энергия аудитін жүргізу, приборлау, тиімді жарықтандыру көздеріне көшу және тағы басқалары.

Еске сала кетейік, Мемлекет басшысының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» Қазақстан халқына Жолдауында кәсіпорындарға энергия тиімділігі талаптарын жетілдіруді тапсырды. Тапсырманы орындау үшін «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы» Заңға тәжірибелік талдау жүргізілді және мүдделі тараптармен бірлесіп, тиісті Заң жобасының Тұжырымдамасы әзірленді. Тұжырымдама энергия үнемдеудің қолданыстағы тетіктерін жетілдіруді, жеке және мемлекеттік секторларды реттеу тәсілдерін өзгертуді, сондай-ақ энергия үнемдеуді ынталандыру шараларын әзірлеуді көздейді.

Энергетика министрі Қанат Бозымбаев өз кезегінде отын-энергетика секторында энергияны үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру бойынша қабылданып жатқан шаралар туалы баяндады.

«2018 жылы Энергетика министрлігі 35 энергия өндіретін және 19 энергия жеткізетін ұйымның энергоаудитінің нәтижелерін қарастырды. Нәтижесінде, бұл ұйымдар үшін қандай да бір шығындарды орта есеппен 30%-ға дейін төмендету бойынша шаралар айқындалып, бекітілді, оның ішінде: электр және жылу энергиясын беруге отынның үлес шығыны, өз қажеттіліктеріне және шаруашылық қажеттіліктеріне шығындар: нормативтік-техникалық шығыстар; жылу таратқыштар мен сумен жабдықтауға шығындар бар», — деді Қ. Бозымбаев.

Сонымен қоса, электр станцияларында отынды пайдалануға жүргізілген талдау қорытындысы электр және жылу энергиясын өндіруге жұмсалған шартты отынның үлестік шығысының азайғанын көрсетіп отыр. Министр Қ. Бозымбаев компаниялар энергоаудитінің нәтижелері бойынша талдау мен жұмыстар жалғасатынын атап өтті.

«Павлодарэнерго» электр станциясы бойынша 2017 жылы 2013 жылмен салыстырғанда электр энергиясын босатуға шекті шығын 6 %-ға төмендеді. 2013 жылмен салыстырғанда жылу энергиясын босатудың үлестік шығыны 1%-ға төмендеді. Электр энергиясын өз қажеттіліктеріне тұтыну 2013 жылғы 16%-дан 2017 жылы 14%-ға дейін төмендеді. «Еуразиялық энергетикалық корпорация» компаниясы бойынша электр энергиясын босатуға арналған үлестік шығыс бойынша көрсеткіші 2013 жылдан бастап 2017 жыл кезеңінде шартты отынның 362 грамынан 351 грамына дейін төмендеді.

Энергетика министрлігінің деректеріне сәйкес, электр желілерінде шығындарды азайту бойынша энергия тиімділігін арттырудың пәрменді шараларының бірі электр энергиясын коммерциялық есептеудің автоматтандырылған жүйесімен толық қамту болып табылады. Қ. Бозымбаевтың айтуынша, инвестициялық бағдарламалар арқылы электр энергиясының түпкі тұтынушыға дейін жеткізудің барлық деңгейлерінде жүйені орнату қамтамасыз етілген.

«Еліміздің барлық ірі энергия кәсіпорындарын қамтумен энергия тиімділігін арттыру бойынша шараларды іске асырудың экономикалық мақсаттылығына бағалау жүргізіліп жатыр. Бұл сараптаманы 2019 жылдың наурыз айында аяқтап, оның ұсыныстарын энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу үшін пайдалану жоспарланған», — деді энергетика министрі. 

Қ. Бозымбаев «ҚазМұнайГаз» мұнай өндіру компаниялары тобында отын энергетикалық ресурстарды тұтыну 2016 жылмен салыстырғанда 2017 жылы 1%-ға қысқарғанын атап өтті. 80-нен аса энергияны үнемдеу және энергия тиімділігі бойынша аса іс-шараны орындау нәтижесінде отын-энергетикалық ресурстарының жалпы үнемдеу 833,3 мың ГДж-ды құрады, бұл табиғи түрде 12 млн КВт электр энергиясын, 2 мың Гкал жылу энергиясын, 8 млрд м3 табиғи газды және 15 мың тонна қазандық және пеш отыны құрайды.

«Қаржы шығындарын үнемдеу 410 млн теңгені құрады. Жұмыс жалғасып жатыр, 2021 жылға дейін Қазмұнайгаз компаниялар тобының барлау-өндіру секторы бойынша энергетика ресурстарын тұтынуды 4,5 млн ГДж-ға төмендету жоспарланған. Біздің зауыттарды жаңғыртудың мультипликативті әсерін атап өткен жөн. Жаңғыртудан кейін мұнай өңдеудің энергия тиімділігінің артуына және отын сапасының біршама жақсаруына байланысты автокөлік құралдарының энергия тиімділігі де артады. Жалпы, жаңғырту қорытындысы бойынша энергия тиімді шараларды бағалау және жалғастыру үшін үш МӨЗ-де энергоаудит жүргізу көзделіп отыр», — деді энергетика министрі.

Сонымен қатар, мұнай айналымы бойынша нақты электр энергиясының тұтынуын төмендету нәтижесінде 2018 жылдың 9 ай бойынша 2014 жылдың 9 айының көрсеткіштеріне қатысты төмендеуі 11% құрады, бұл жүк айналымының 5,9% артуымен байланысты.

Магистралдық газ құбырлары жүйесінде негізгі энергия үнемдеу шаралары процестерді автоматтандырумен және цифрландырумен байланысты, ал басқаруда ISО 50001 халықаралық стандартына сәйкес энергетикалық менеджмент жүйесі енгізілген.

«Қазтрансгаз компаниялар тобы бойынша энергия үнемдеу және энергия тиімділік бойынша шараларды іске асырудың арқасында 2019 жылы өз қажеттіліктері мен технологиялық шығындарға газды тұтынуды 90 млн м3 астам және электр энергиясын тұтынуды 18 млн кВт/с төмендету көзделіп отыр, бұл 125 мың тоннаға дейін шартты отынды үнемдеуге қол жеткізуге мүмкіндік береді», — деп түйіндеді Қ. Бозымбаев.

Өңірлердегі энергия тиімділік және энергия үнемдеуді арттыру бойынша ағымдағы жағдай мен қабылданып жатқан шаралар туралы Қарағанды облысының әкімі Е. Қошанов, Алматы қ. әкімінің орынбасары м.а. А. Мәдиев баяндады.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.12.2018

«Астана» Еуродода турнирін аяқтады

19.12.2018

Менің атым – Қазақстан!

19.12.2018

Астанадағы «Дәулет» спорт кешенінде кәсіпқой бокс кеші өтті

19.12.2018

Таң бозында туған жұлдыз

19.12.2018

Ынтымақтастық деңгейі жоғары

19.12.2018

TWESCO салтанатты қабылдау өткізді

19.12.2018

Сайлау: жаңа формат

19.12.2018

Ономастикадағы оң өзгерістер жалғасады

19.12.2018

Нұротандықтар мемлекеттік және партиялық наградалармен марапатталды

19.12.2018

Еңбектері еленді

19.12.2018

Қазақстан жетістіктері – Тәуелсіздіктің арқасы

19.12.2018

Ұлттық мәселелер талқыланатын жаңа алаң

19.12.2018

Ел дамуына қосқан үлестері үшін марапат

19.12.2018

Мемлекеттік наградаларды табыс етті

19.12.2018

Мерекеге орай құттықтаулар

19.12.2018

Мемлекеттік наградалармен марапатталды

19.12.2018

Мәртебеміз – биік, тұғырымыз − берік

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

18.12.2018

Қарағандының 2018 жылғы аруы белгілі болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу