Ет жеуге де еп керек

Егемен Қазақстан
17.01.2017 399
3

Сунгат ага 2Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының болжауынша, алдағы қырық жылда адамзаттың тамаққа деген сұранысы екі есе артады. Бұған бірінші кезекте әлем бойынша халық санының өсуі және көптеген елдерде халық жағдайының жақсаруы себепкер болады. Аталған ұйымның сарапшылары осы жағдайға орай адамзаттың, әсіресе, етке деген сұранысын қанағаттандыру қиынға түсетіндігін айтып отыр. Бұл болжаммен осы мәселеде білікті басқа да халықаралық ұйымдар келісіп отыр. Мәселен, БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының мамандары 2050 жылға дейін-ақ адамзаттың етке деген сұранысының екі есе өсетіндігін мәлімдеген. Мамандар қазірдің өзінде Жер шарындағы ауыл шаруашылығына жарамды жерлердің 70 пайызын мал шаруашылығы жайлап отырғандығын еске сала келе келешекте ет сұранысын қамтамасыз етудің өте қиынға соғатындығын, өйткені жаңа жайылымдықтардың қалмағандығын, сондықтан алдағы уақыттары ет бағасының шарықтай өсуі мүмкін екендігін ескерткен. Осы жағдайға орай аталған ұйымның сарапшысы Хеннинг Штайнфельд ірі қараның етін «болашақтың уылдырығы» деп атаған. Бұл жерде сарапшының неге сиыр етіне екпін түсіріп отырғаны түсінікті болса керек. Өйткені сиыр етін әлемнің көптеген халықтары тұтынады. Алдағы уақытта әлемде ет тапшылығының орнауы мүмкін екендігін ескере отырып, америкалық ModernMeadow компаниясы мал еті мен табиғи теріні индустрия жолымен әзірлеудің технологиясын ойлап тапқан. Мұндай ет пен теріні әзірлеу үдерісі бірнеше кезеңнен тұрады. Ең алдымен, ғалымдар мен мамандар донор малдардан миллиондаған клеткаларды бөліп алады. Олардың өзі кәдімгі малдар немесе терісі үшін жиі өлтіріліп жататын экзотикалық жануарлар болуы мүмкін. Алынған клеткалар биореакторларда көбейтіледі. Мұнан кейінгі кезеңде клеткалар бойындағы қоректік сұйықтардан ажыратылып барып, бір массаға біріктіріледі. Одан кейін 3D биопринтерінің көмегімен қабаттастырылады. Бұл біріктірілген клетка қабаттары қайтадан биореакторға орналастырылып өсіріледі. Тері клеткалары коллагенді талшықтарды қалыптастырып, ет клеткалары нағыз бұлшық ет жіпшелерін құрайтын болады. Бұл үдеріске бірнеше апта қажет. Мұнан кейін жасанды жолмен алынған бұлшық ет пен май тағам әзірлеу үшін қолданылса, ал терілерден киім, аяқкиім, сөмкелер әзірленеді. Компания мамандарының айтуынша, қазіргі табиғи жолмен мал өсіруге қарағанда 3D принтері арқылы ет өндіруге қуат көзі үш есе, су 10 есе аз жұмсалады, ауаның ластануы 20 есе азаяды. Оның үстіне, пайдаланылатын жер көлемі 100 есеге жуық қысқара түседі. Былайша айтқанда, жайылым қажет болмайды. Тек жасанды жолмен өнім алатын зауытты орнатуға ғана жер бөлінеді. Мамандардың пікірінше, мұндай жолмен ет өндіру үшін әлі талай уақыт керек. Оның үстіне, жасанды етті адамзат қалай қабылдамақ? Ол ағзаға қалай әсер ететін болады? Бұл жағы әлі белгісіз. Оның үстіне, әлемде жасанды ет пайда болған кезде табиғи жолмен алынған еттің бағасы шарықтай көтеріледі деген болжам бар. Шамасы, Хеннинг Штайнфельдтің сиыр етін «болашақтың уылдырығы» деп бағалауы да осыдан болса керек. Міне, осы болжамдар біздің Қазақстанның оң жамбасына дөп келетіндей. Бізде бос жатқан жайылымдықтар жетеді. Мал санын еселей арттырудың мүмкіндіктері бар. Оның үстіне, ет бағасы да жылдан жылға көтеріліп келеді. Мәселен, Астананың іргесіндегі «Алтын таға» мал базарында былтыр тайлар 180-200 мың теңгеге бағаланса, биыл 250 мың теңгеден кем түспей тұр. Ойлап қарасаңыз, ендігі уақыттары ет жеуге де еп қажет болатын секілді. Мемлекет соңғы жылдардан бері мал шаруашылығын дамытуға ерекше екпін түсіруде. Осы үшін субсидиялардың көптеген түрі белгіленді. Әлемде және өз еліміздің ішінде жүріп жатқан осы өзгерістердің барлығы азық-түлік саласындағы білікті халықаралық ұйымдардың ет мәселесіндегі жасап отырған болжамдарына алдын-ала дайындықтың белгісі іспетті. Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу