Франция – Батыстағы басты серіктестеріміздің бірі

Қазақстан үшін сыртқы саясаттың негізгі діңгегі – көпвекторлық, яғни көпбағыттық. Мұны геосаяси тұрғыдан алғанда, өмірдің өзі талап етіп отыр. Еліміз барлық көршілес мемлекетпен, дүние жүзіндегі негізгі серіктестерімен байыпты да байсалды әріптестік орнатуға ұмты­лып келеді. Сыртқы саясат пен халықаралық қа­ты­­нас­тар саласында көп жұмыстың басы қайы­рылды. Әлемнің 180-ге тарта елімен өзара дипломатиялық байланысын бекемдеді. Негізгі халықаралық ұйымдарға мүше болды. Еуразиялық кеңістіктегі интеграция­лық үдерістердің басты локомотивтері­нің біріне айналды. Шет елдерде 40-тан астам дипломатиялық және консулдық өкілдігі ашылды. Алматы мен Астанада 50-ден астам шетелдік елшілік пен миссия, халықаралық және ұлтаралық ұйымдардың ондаған өкілдігінің тетігі іске қосылды.
Егемен Қазақстан
27.01.2017 4504
2

Қазақстанның Тәуелсіздік алған уақыттан бері сыртқы саясат саласында тұрақты әрі берік дипломатиялық байла­ныс орнатып келе жатқан бір­ден-бір серіктесі – Франция. Осы­дан 25 жыл бұрын 1992 жыл­­дың қаңтарында Қа­зақ­стан мен Франция арасын­дағы дип­ломатиялық байла­ныс­тың негізі қаланды. Фран­ция – Батыс елдерінің ішінде Қазақстан тәуелсіздігін алғаш таныған мемлекет. Ши­рек ғасыр ішінде екі ел арасын­дағы қарым-қатынасты дамыту жолында ауқымды жұмыстар атқарылды. Бүгінге дейін Париж Астананың негізгі өңірлік және халықаралық бастамаларын қолдап келді. Яғни, бұл – саяси тұрғыдан алғанда, қос тарап та өзара түсіністіктің жоғары деңгейіне жетті деген сөз.

Францияның Қазақстандағы елшісі Франсис Этьен мен Сыртқы істер министрінің орын­басары Роман Василен­ко қатысқан бірлескен баспа­сөз мәслихатында екі ел дип­ло­матиясының ерекшеліктері мен артықшылықтары жан-жақты ой таразысына салынды. «Біздің егемендігімізді Батыс елдерінің ішінде алғаш­қылардың бірі болып таныған Франция – стра­тегиялық әріптесіміз және сенімді досымыз. Париж әр­дайым Астананың негізгі бас­тамаларын қолдап, қуаттап келе­ді. Бұл ЕҚЫҰ саммитін өт­кізу, Дүниежүзілік сауда ұйы­мы­ның толық­қанды мү­шесі болу, ЭКСПО-2017 халық­­аралық мамандан­дырыл­ған көрмесін ұйым­дастыру, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұ­рақ­ты емес мүшесі болу кезін­­де байқалды», деді Роман Василенко өз сөзінде.

Оның айтуынша, Франция Президенті Франсуа Олландтың Қазақстанға 2014 жылғы жел­тоқ­сандағы мемлекеттік сапары мен Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Фран­цияға 2015 жылғы қараша­дағы ресми сапары қос мемлекет үшін де маңызды оқиға бол­ған. «Бүгінгі күнге дейін кең ауқымды келі­сім­шарт­тық-құқық­тық базаның негізі қала­нып үлгерді. Солар­дың ішінде 2008 жылы қол қойыл­ған Стратегиялық әріптестік туралы шарттың маңызы орасан. Мәдени байланыс­­тары­мыздың көкжиегі кеңейді. Ха­лықтарымыздың арасын­­дағы достық нығая түсті. Білім-ғылым саласындағы ынты­мақ­тастыққа соны серпін қо­сылды. 2014 жылы Алма­тыда «Сорбонна» фран­цуз уни­вер­ситетінің әлем­де екінші, ал Орталық Азия­да бірінші болып саналатын филиалы ашылды», деді Қазақстан Сыртқы істер ми­нистрінің орынбасары Роман Ва­силенко. Сондай-ақ, ол Алматы мен Ренн, Алматы мен Канн арасындағы ор­та­лық­сыздандырылған ын­тымақ­тас­тықтың белсенді дамып келе жатқанына да назар аударды. Астана мен Ницца, Атырау мен портты қала Мар­сель арасындағы байланыстар­ды нығайта түсу көзделіп отыр­ғанын атап өтті. Бұған қоса, 2015 жылдың наурызынан бас­тап ашылған Астана – Париж бағыты бойынша тікелей әуе қатынасының елдер арасындағы саяси, экономикалық және мәдени ынтымақтастықтың қа­р­қын алуына жаңаша серпін қосқанына мән берді.

«Биыл да Франциямен тығыз әріптес­тік орнататын боламыз. Бұған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақ­ты емес мүше болуымыз да оң әсер етеді деп ойлаймыз. Мен Францияның бұрынғы көшбасшыларының бірі – Фран­суа Миттеранның «Болашағын ойлай­тындардың болашағы әрқашан жарқын болады» деген сөзін, сондай-ақ, қазақтың «Ырыс алды – ынтымақ» деген ұлағатты сөзін мысалға келтіргім келеді. Жалпы, Қазақ­стан мен Фран­ция қарым-қаты­насының стратегиялық әріптестік рухында жандана беретініне сенімдіміз. Ал Астана страте­гиялық әріптестіктің одан әрі күшейіп, кеңеюіне бейілді», деді Роман Василенко.

Франсис Этьеннің қос тарап қарым-қатынасының келешегі туралы болжамды ой-пайымы да көңілге қонымды шықты. «1966 жылы 24 маусымда генерал Шарль де Голль Байқоңырға сапармен барды. Байқоңыр, әрине, Қазақстан­ның жері. Бірақ, 1966 жылы Кеңес Одағының иелігін­де еді. Генерал де Голльдің сол кездегі сапары қазіргі таңда екі елдің ғарыш саласындағы әріптестігіне негіз болды. Ал­дағы уақытта біз Астанадағы ғар­ыш спутниктерін құрастыру өн­д­ірісін 25 пайызға арттыру­ды жоспарлап отырмыз. Бұл жер серіктері ға­рышқа ұшы­рылғаннан кейін ел эко­н­оми­касының дамуына, мем­лекет­тік қауіпсіздіктің нығаюы­на, басқа да салалардың өркен­деуіне ық­пал етері анық. Жалпы, қазақ халқы 1966 жыл­дан бұрын да фран­цуз жұр­тына танылды. 1925 жылы Фран­цияда өт­кен әлемдік көрмеде қазақ әнші­сінің әуелете ән шыр­қағанын, оны жергілікті халық ерекше әрі ыстық ықылас­пен қабыл алғанын білеміз. Сол кезде қазақ музыкасы, қазақ мәдениеті Францияда кеңі­нен танылған еді. Ал қазір­гі таңда қос мемлекет ара­сын­­­дағы әріптестік байла­ныс қай­та­­дан жандана бастады. Фран­­ция Қазақстанды стра­те­гия­лық әріптесі ретінде таны­ды. Бүгінде біз саясат, эко­но­мика, мәдениет, білім-ғы­лы­м салаларындағы ынты­мақ­­тас­тығымызды дамытуға барын­ша күш салып келеміз. Яғни, Франция мен Қазақстан – стратегиялық әріптес елдер», деді елші.

Бұдан кейін Франсис Этьен Франция Президенті Фран­суа Олландтың екі ел арасын­дағы дипломатиялық қарым-қа­ты­настың орнағаны­ның 25 жылдығына орай, Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевты арнайы құттықтап жолдаған хатын оқып берді. Онда: «Франция мен Қазақ­стан­ның арасындағы дип­лома­тиялық қарым-қатынас­тар­дың 25 жылдығына орай құттықтап жолдаған xатыңызға зор алғысымды білдіремін. Өз кезегімде Францияның Қазақ­станмен арадағы байланыстарды ұдайы нығайтуға орасан мән беретінін жеткізуге рұқсат етіңіз. 25 жыл бұрын, 1992 жылдың 23 қыркүйегінде Елисей сарайында Сіз Франсуа Мит­теранмен кездескен едіңіз. Сіздің құрметіңізге орай ұйым­дас­тырылған кешкі ас үстінде Франсуа Миттеран әріптес­тігімізді барлық салада нығай­туға деген Францияның қалауын жеткізген болатын. Парижде 2015 жылдың 5 қарашасында өткен кездесуіміз кезінде ұзақ мерзімге негізделген Қазақстан экономикасының беріктігіне сенімімді білдіріп, ортақ жобаларымызды жүзеге асыру үшін кез келген кедергі­нің жо­йыл­ғанын қалаған тілектес­ті­гім­ді білдірген едім. Менім сен­імім өзгерген жоқ. Алдағы уақытта Фран­ция-Қазақстан әріптестігінің нығаюы үшін біздің тараптың одан әрі белсенді жұмыс жасайтынына сенім білдіргім келеді»,  делінген жолдар бар.

Бұдан кейін Францияның Қа­зақстандағы елшісі еліміздің «2050» Стратегиясын басшы­лыққа алып отырғанын, алайда қазірдің өзінде Франция Қа­зақстанды дамыған елдердің бірі ретінде мойындайтынын жеткізді. «Қазақстан – Фран­ция­ның сенімді инвесторы. Қазақ­стан – Франция үшін маңызды әріптес. Себебі, біз Қазақ­стан­мен түрлі салада тығыз әріптес­тік орнатып келеміз», деді бұл орайда Фран­сис Этьен.

Баспасөз мәсли­хаты бары­сында, сондай-ақ Фран­­ция Қа­зақстанның жетекші сау­да әріп­тестерінің тізімін­де 5-ші орын­ға тұрақтағаны, Қазақстан­да француз капита­лы­ның қатысуымен 130-дан астам, мәселен, «Total», «Areva», «Air Liquide», «Danone», «Vicat», «PSA», «Alstom» сынды кәсіп­орындар жұмыс істейтіні айтылды. Яғни, бұл – Франция еліміздің ірі инвесторларының қатарында тұр деген сөз. 2005 жылдан бері Қазақстан экономикасына жұмсалған француз инвестициясының жалпы көлемі 13 миллиардтан астам АҚШ долларын құрайды. Ал қазір француз компания­ларымен бірлесіп, жалпы мөлшері 1 мил­лиардтан астам АҚШ долларын құрайтын 7 инвестициялық жоба бойынша жұмыстар жүргізілуде. Ол жоба­лардың аясында мұнай өңдеу, машина жасау, инфрақұ­ры­лым, ғарыш секілді салаларды жандандыра түсу көзделмек.

Қазақстан-Франция дип­ломатиялық қарым-қаты­насы­ның 25 жылдығына арналған шаралар Қазақ мемлекеттік заң университетінде одан әрі жалғасты. Онда қазақ-француз дипломатиялық әріптестігіне қатысты конференция өтті. Сондай-ақ, Қазақстан Респуб­ликасы Қарулы Күштерінің Ұлттық әскери-патриоттық орта­лығында «Генерал де Голль­дің Байқоңырға жасаған сапа­ры­ның мәні» тақыры­бында кон­ференция ұйымдас­ты­рылып, жиынның соңында Шарль де Голль қоры мен Фран­цияның Ға­рыш тарихы инсти­тутының ұйытқы болуымен «Байқоңыр­дан Астанаға дейін: Қазақстан мен Франция арасын­дағы ресми кез­десулерге-50 жыл» атты көрменің ашылу рәсімі өтті. Ал­дағы уақытта екі ел арасын­дағы дипломатиялық қа­рым-қатынастың 25 жыл­дығына орай басқа да мерекелік шараларды өткізу жоспарланған. Мәселен, бұл атаулы датаға орай арнайы логотип әзірленіп, пошта маркасы шығарылатын болады.


Қазақстанның Тәуелсіздік алған уақыттан бері сыртқы саясат саласында тұрақты әрі берік дипломатиялық байла­ныс орнатып келе жатқан бір­ден-бір серіктесі – Франция. Осы­дан 25 жыл бұрын 1992 жыл­­дың қаңтарында Қа­зақ­стан мен Франция арасын­дағы дип­ломатиялық байла­ныс­тың негізі қаланды. Фран­ция – Батыс елдерінің ішінде Қазақстан тәуелсіздігін алғаш таныған мемлекет. Ши­рек ғасыр ішінде екі ел арасын­дағы қарым-қатынасты дамыту жолында ауқымды жұмыстар атқарылды. Бүгінге дейін Париж Астананың негізгі өңірлік және халықаралық бастамаларын қолдап келді. Яғни, бұл – саяси тұрғыдан алғанда, қос тарап та өзара түсіністіктің жоғары деңгейіне жетті деген сөз.

Францияның Қазақстандағы елшісі Франсис Этьен мен Сыртқы істер министрінің орын­басары Роман Василен­ко қатысқан бірлескен баспа­сөз мәслихатында екі ел дип­ло­матиясының ерекшеліктері мен артықшылықтары жан-жақты ой таразысына салынды. «Біздің егемендігімізді Батыс елдерінің ішінде алғаш­қылардың бірі болып таныған Франция – стра­тегиялық әріптесіміз және сенімді досымыз. Париж әр­дайым Астананың негізгі бас­тамаларын қолдап, қуаттап келе­ді. Бұл ЕҚЫҰ саммитін өт­кізу, Дүниежүзілік сауда ұйы­мы­ның толық­қанды мү­шесі болу, ЭКСПО-2017 халық­­аралық мамандан­дырыл­ған көрмесін ұйым­дастыру, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұ­рақ­ты емес мүшесі болу кезін­­де байқалды», деді Роман Василенко өз сөзінде.

Оның айтуынша, Франция Президенті Франсуа Олландтың Қазақстанға 2014 жылғы жел­тоқ­сандағы мемлекеттік сапары мен Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Фран­цияға 2015 жылғы қараша­дағы ресми сапары қос мемлекет үшін де маңызды оқиға бол­ған. «Бүгінгі күнге дейін кең ауқымды келі­сім­шарт­тық-құқық­тық базаның негізі қала­нып үлгерді. Солар­дың ішінде 2008 жылы қол қойыл­ған Стратегиялық әріптестік туралы шарттың маңызы орасан. Мәдени байланыс­­тары­мыздың көкжиегі кеңейді. Ха­лықтарымыздың арасын­­дағы достық нығая түсті. Білім-ғылым саласындағы ынты­мақ­тастыққа соны серпін қо­сылды. 2014 жылы Алма­тыда «Сорбонна» фран­цуз уни­вер­ситетінің әлем­де екінші, ал Орталық Азия­да бірінші болып саналатын филиалы ашылды», деді Қазақстан Сыртқы істер ми­нистрінің орынбасары Роман Ва­силенко. Сондай-ақ, ол Алматы мен Ренн, Алматы мен Канн арасындағы ор­та­лық­сыздандырылған ын­тымақ­тас­тықтың белсенді дамып келе жатқанына да назар аударды. Астана мен Ницца, Атырау мен портты қала Мар­сель арасындағы байланыстар­ды нығайта түсу көзделіп отыр­ғанын атап өтті. Бұған қоса, 2015 жылдың наурызынан бас­тап ашылған Астана – Париж бағыты бойынша тікелей әуе қатынасының елдер арасындағы саяси, экономикалық және мәдени ынтымақтастықтың қа­р­қын алуына жаңаша серпін қосқанына мән берді.

«Биыл да Франциямен тығыз әріптес­тік орнататын боламыз. Бұған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақ­ты емес мүше болуымыз да оң әсер етеді деп ойлаймыз. Мен Францияның бұрынғы көшбасшыларының бірі – Фран­суа Миттеранның «Болашағын ойлай­тындардың болашағы әрқашан жарқын болады» деген сөзін, сондай-ақ, қазақтың «Ырыс алды – ынтымақ» деген ұлағатты сөзін мысалға келтіргім келеді. Жалпы, Қазақ­стан мен Фран­ция қарым-қаты­насының стратегиялық әріптестік рухында жандана беретініне сенімдіміз. Ал Астана страте­гиялық әріптестіктің одан әрі күшейіп, кеңеюіне бейілді», деді Роман Василенко.

Франсис Этьеннің қос тарап қарым-қатынасының келешегі туралы болжамды ой-пайымы да көңілге қонымды шықты. «1966 жылы 24 маусымда генерал Шарль де Голль Байқоңырға сапармен барды. Байқоңыр, әрине, Қазақстан­ның жері. Бірақ, 1966 жылы Кеңес Одағының иелігін­де еді. Генерал де Голльдің сол кездегі сапары қазіргі таңда екі елдің ғарыш саласындағы әріптестігіне негіз болды. Ал­дағы уақытта біз Астанадағы ғар­ыш спутниктерін құрастыру өн­д­ірісін 25 пайызға арттыру­ды жоспарлап отырмыз. Бұл жер серіктері ға­рышқа ұшы­рылғаннан кейін ел эко­н­оми­касының дамуына, мем­лекет­тік қауіпсіздіктің нығаюы­на, басқа да салалардың өркен­деуіне ық­пал етері анық. Жалпы, қазақ халқы 1966 жыл­дан бұрын да фран­цуз жұр­тына танылды. 1925 жылы Фран­цияда өт­кен әлемдік көрмеде қазақ әнші­сінің әуелете ән шыр­қағанын, оны жергілікті халық ерекше әрі ыстық ықылас­пен қабыл алғанын білеміз. Сол кезде қазақ музыкасы, қазақ мәдениеті Францияда кеңі­нен танылған еді. Ал қазір­гі таңда қос мемлекет ара­сын­­­дағы әріптестік байла­ныс қай­та­­дан жандана бастады. Фран­­ция Қазақстанды стра­те­гия­лық әріптесі ретінде таны­ды. Бүгінде біз саясат, эко­но­мика, мәдениет, білім-ғы­лы­м салаларындағы ынты­мақ­­тас­тығымызды дамытуға барын­ша күш салып келеміз. Яғни, Франция мен Қазақстан – стратегиялық әріптес елдер», деді елші.

Бұдан кейін Франсис Этьен Франция Президенті Фран­суа Олландтың екі ел арасын­дағы дипломатиялық қарым-қа­ты­настың орнағаны­ның 25 жылдығына орай, Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевты арнайы құттықтап жолдаған хатын оқып берді. Онда: «Франция мен Қазақ­стан­ның арасындағы дип­лома­тиялық қарым-қатынас­тар­дың 25 жылдығына орай құттықтап жолдаған xатыңызға зор алғысымды білдіремін. Өз кезегімде Францияның Қазақ­станмен арадағы байланыстарды ұдайы нығайтуға орасан мән беретінін жеткізуге рұқсат етіңіз. 25 жыл бұрын, 1992 жылдың 23 қыркүйегінде Елисей сарайында Сіз Франсуа Мит­теранмен кездескен едіңіз. Сіздің құрметіңізге орай ұйым­дас­тырылған кешкі ас үстінде Франсуа Миттеран әріптес­тігімізді барлық салада нығай­туға деген Францияның қалауын жеткізген болатын. Парижде 2015 жылдың 5 қарашасында өткен кездесуіміз кезінде ұзақ мерзімге негізделген Қазақстан экономикасының беріктігіне сенімімді білдіріп, ортақ жобаларымызды жүзеге асыру үшін кез келген кедергі­нің жо­йыл­ғанын қалаған тілектес­ті­гім­ді білдірген едім. Менім сен­імім өзгерген жоқ. Алдағы уақытта Фран­ция-Қазақстан әріптестігінің нығаюы үшін біздің тараптың одан әрі белсенді жұмыс жасайтынына сенім білдіргім келеді»,  делінген жолдар бар.

Бұдан кейін Францияның Қа­зақстандағы елшісі еліміздің «2050» Стратегиясын басшы­лыққа алып отырғанын, алайда қазірдің өзінде Франция Қа­зақстанды дамыған елдердің бірі ретінде мойындайтынын жеткізді. «Қазақстан – Фран­ция­ның сенімді инвесторы. Қазақ­стан – Франция үшін маңызды әріптес. Себебі, біз Қазақ­стан­мен түрлі салада тығыз әріптес­тік орнатып келеміз», деді бұл орайда Фран­сис Этьен.

Баспасөз мәсли­хаты бары­сында, сондай-ақ Фран­­ция Қа­зақстанның жетекші сау­да әріп­тестерінің тізімін­де 5-ші орын­ға тұрақтағаны, Қазақстан­да француз капита­лы­ның қатысуымен 130-дан астам, мәселен, «Total», «Areva», «Air Liquide», «Danone», «Vicat», «PSA», «Alstom» сынды кәсіп­орындар жұмыс істейтіні айтылды. Яғни, бұл – Франция еліміздің ірі инвесторларының қатарында тұр деген сөз. 2005 жылдан бері Қазақстан экономикасына жұмсалған француз инвестициясының жалпы көлемі 13 миллиардтан астам АҚШ долларын құрайды. Ал қазір француз компания­ларымен бірлесіп, жалпы мөлшері 1 мил­лиардтан астам АҚШ долларын құрайтын 7 инвестициялық жоба бойынша жұмыстар жүргізілуде. Ол жоба­лардың аясында мұнай өңдеу, машина жасау, инфрақұ­ры­лым, ғарыш секілді салаларды жандандыра түсу көзделмек.

Қазақстан-Франция дип­ломатиялық қарым-қаты­насы­ның 25 жылдығына арналған шаралар Қазақ мемлекеттік заң университетінде одан әрі жалғасты. Онда қазақ-француз дипломатиялық әріптестігіне қатысты конференция өтті. Сондай-ақ, Қазақстан Респуб­ликасы Қарулы Күштерінің Ұлттық әскери-патриоттық орта­лығында «Генерал де Голль­дің Байқоңырға жасаған сапа­ры­ның мәні» тақыры­бында кон­ференция ұйымдас­ты­рылып, жиынның соңында Шарль де Голль қоры мен Фран­цияның Ға­рыш тарихы инсти­тутының ұйытқы болуымен «Байқоңыр­дан Астанаға дейін: Қазақстан мен Франция арасын­дағы ресми кез­десулерге-50 жыл» атты көрменің ашылу рәсімі өтті. Ал­дағы уақытта екі ел арасын­дағы дипломатиялық қа­рым-қатынастың 25 жыл­дығына орай басқа да мерекелік шараларды өткізу жоспарланған. Мәселен, бұл атаулы датаға орай арнайы логотип әзірленіп, пошта маркасы шығарылатын болады.

Ләйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

Суреттерді түсірген

О.БАЛМҰРАТ, Е.ОМАРОВ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу