Ғибратты ғұмыр

Егемен Қазақстан
10.09.2011 259
Қазақ даласының солтүстігінде орна­лас­қан Мамлют ауданының Бостандық ауылындағы Есмұқан ақсақал мен Рысты ананың шаңырағында дүние есігін шыр етіп Ғазиз есімді бір сәби ашты. Ол саясаттың сызы өтіп, қазақ ұлтының азат басына қиянаттың құрығы төніп келе жатқан кез-тін. 1943 жылы Ұлы Отан соғысының нағыз қайнаған тұсында, әкелер қан майдан ортасында, аналар ауыр еңбек ішінде жан салып жүрген шақта бала Ғазиз Бостандық бастауыш мектебінің табал­ды­рығын аттады. Бүгінгідей сән-салтанат жоқ. Иықта дорба, үстінде жамаулы киім, түлкіқұрсақ жүрсе де сол кездің бала­лары мұғалімнің аузынан шыққан әрбір білімді сөзді қағып алуға аса ынталы еді. Сабақтан шыға сол жеткіншектер жұ­­мыстың ауыр-жеңіліне қарамастан үлкендермен бірдей қиямет бейнетке жегілетін. Сөйтіп жүріп, тағдырдың тарам-тарам соқпа­ғы­на шашылған несібе мен білімді жинап жеген жас Ғазиз 1955 жылы Қызылжар қаласындағы №5 мектепті үздік шәкірт­тер қатарында тәмамдап шықты. Мектеп қабырғасында жүргенінде-ақ математика, химия, физика, орыс әдебиеті секілді пәндерді сүйіп оқыған білімді жас Омбы ауыл шаруашылығы институтына түсіп, өзге ұлттың жастарымен жарыса жүріп, аса қажетті маман агроном мамандығын алып шығу мүмкіндігіне ие болды. Оқу іздеп Омбы асқан талдырмаш жігіт елге білімді маман боп оралды. Ол кезде Ғазиз Есмұқанұлы өз алдына ша­­ңырақ көтерген, қай жұмысқа салса да қайтпайтын қылшылдаған жігіт шағында еді. Алғашқы еңбек жолын Солтүстік Қа­зақ­стан облысына қарасты Булаев ауда­нындағы «Победа» кеңшарының бас аг­рономы болып бастады. Содан кейін Ленин ауданына қарасты «Бұлақ» кеңша­ры­ның бас агрономы қызметін атқарды. Осы ауданның В.Комаров атындағы кең­ша­рында партия комитетінің хатшысы болды. Бұл алдағы ұзақ жылға созылатын жауапты қызметтердің бастамасы ғана болатын. Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің ауыл шаруашылығы бөлімін­де нұсқаушы болып қызмет етіп жүрген Ғазиз Есмұқанұлы 1972 жылдың көкте­мін­де Соколов аудандық партия комите­тінің екінші хатшылығына тағайы­ндал­ғандығы жөнінде нұсқау алады. Тап­сы­рылған жауапкершілікті абыроймен атқа­рып шығу өз алдына, ол кезде партия мү­шесіне неше алуан міндеттер де жүкте­летін. Тек сондай сан қырлы сынақтан сүрінбей шыққан адамға ғана аса жау­ап­ты лауазымдар сеніп тапсырылушы еді. Біз сөз етіп отырған Ғазиз Есмұқанұлы да сондай азаматтардың қатарынан табы­лып, 1974 жылдың тамызынан 1983 жыл­дың шілдесіне дейін Соколов аудандық атқару комитетінің төрағалық қызметін абыроймен атқара білді. 1977 жылы маусым айында Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төралқа оты­рысы болады. Ол жерде Соколов аудан­дық атқару комитетінің іс-тәжірибесі ту­ралы есеп тыңдалып, мәжілісті басқарып отырған Үкімет басшысы Бәйкен Әшімов аудан басшысының еңбегіне оң баға береді. Бұл үлкен жетістік еді. Барлық аудан­дарға жылдық, бесжылдық жоспар деп міндеттеме берген партия, кеңес тара­пынан жоғары баға алу тек таза еңбек пен жоғарғы нәтиженің ғана көрсеткіші арқасында қол жеткізуге болатын мәрте­бе-тін. Жоспарды үнемі артығымен ор­ындап, Қызылжар қаласының тұрғы­нда­рын азық-түлікпен, ет, сүт, жұмыртқа, көкөніспен толық қамтамасыз етіп тұрған аудан лайықты марапатын алмай қайт­сін?! Төралқа отырысынан кейін, келесі күні сәті түсіп Ғазиз Ес­мұ­қанұлы Үкімет басшысының қа­был­дауына кірді. Елді-жер­ді көркейту мақса­ты­мен Ми­нистрлер Кеңесінің Төр­ағасынан аудан орталығын көркейтуге деп 100 мың сом қаржы, 1 мың шаршы метр жаяужолға төсейтін бетон тақта, ауылдық ке­ңес­тер үшін 4 жеңіл мә­ши­не сұрады. Бәйкен Әшім­ұлы ауыл азаматының тілегін қанағаттандырып, ал­­дағы өмір жолына оң сапар тілеп шығарып салды. Ғазиз Есмұқанов 1983 жылы Қазақстан Компар­тия­сы Орталық Комитетінің ауыл шаруа­шылығы бөлімі меңгерушісінің орын­ба­са­ры, 1985 жылдан 1988 жылға дейін Жез­қазған облыстық партия комитетінің екінші хатшысы қызметтерін атқарып, сол жылдары Қазақстан Компартия­сы­ның ХVІ съезінде Орталық Комитеттің мүшелігіне кандидат және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сай­лан­ды. 1988-1989 жылдар аралығында Қа­зақстан Компартиясы Орталық Комитеті Ауыл шаруашылығы бөлімінің мең­ге­руші және Орталық Комитетке мүше болып сайланды. 1989 жылдан 1993 жыл­дың маусымына дейін республика мемлекеттік агроөнеркәсіптік комитеті төр­аға­сының орынбасары, одан кейін Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары қызметін абыроймен алып жүрді. Министрліктегі кезінде Ғазиз Есмұқанұлы ауыл шаруашылығы салаларына ғылыми жетістіктерді, алдыңғы қатарлы озық тәжі­рибелерді енгізіп, ғылыми-зерттеу инс­титуттарына, салалық жоғары оқу ор­ындарына, техникумдар мен кәсіптік-техникалық училищелерге жетекшілік етті. Кадрларды даярлау және олардың білімін жетілдіріп, ұтымды пайдалану міндетін тиімді жүзеге асыра білгендігі үшін 1990 жылы Қытайдағы Үрімжі жәрмең­кесіне Қазақстанның агроөнеркәсіптік делегациясын бастап барды. Келер 1992 жылы агроөнеркәсіптік салада нарықтық экономиканы тиімді пайдаланудың жол­да­рын меңгеру мақсатымен Франция, Германия секілді дамыған мемлекеттерге еліміздің ша­руашылық басшылары мен мамандарын апарып, сол жылы күзде екінші рет Үрімжі жәрмеңкесіне қа­тысты. Ел игілігіне жа­рай­тын біршама келісімдерге қол қойылды. Күні бү­гінде қарқынды наси­хат­талып жатқан өсімдік­терді тамшылатып суару тә­жі­ри­бесімен танысудың сәті сол 1992 жылы Израиль мемлекетінде түсіп еді. 1993 жылы мамыр ай­ында Еңбек министрі Саят Бейсенов басқарған үкімет делегациясы Ұлан-Баторға барып, Моңғолия үкіметімен сонда тұра­тын және елге қайтқысы келетін қандас­тарымызды көшіру туралы мемлекет­ара­лық шарттың жобасын даярлаған еді. Ту­ған тіліміздің жанашыры ретінде «Қазақ тілі» қоғамының құрылуына көп көмек көрсеткен Ауыл шаруашылығы министрі­нің орынбасары Ғазиз Есмұқанұлы осы делегация құрамында болып, ұлттың өзекті мәселесіне бел шеше кірісті. Еліміз есін енді жия бастаған тұста ою-өрнегін келістіріп киіз үй тігіп алғашқы наурыз тойын ұйымдастыру шарасы да жүрегі ел деп соққан ердің тірлігі. Тіл туралы қабылданған жаңа заңды іске асыруда академик Әбдуали Қайдар, Өмірзақ Айтбаев, Рабиға Сыздықова, Асылы Осман, Тұрсынбек Кәкішев, Рахманқұл Бердібаев секілді аға буын өкілдерімен ұлы істе тізе қосып қатар бейнеттенді. 1994 жылы мамыр айының соңында ТМД елдері мен көршілес мемлекеттер­дің босқындар, репатрианттар, қонысы өзгерген адамдар мен басқа да көші-қон үдерісінің мәселелері жөнінде Женевада аймақтық конференция өтетін боп белгіленді. Осы конференцияның құжаттарын даярлау үшін және Қазақстанның бұл мә­селеге байланысты көзқарасын, іс-әреке­тін басқа елдермен үйлестіру мақсатында бірнеше кездесулер ұйымдастырылды. Кө­ші-қон мәселесі қай елге болса да оңай шаруа болмағандықтан Бішкекте, Женевада, Ашхабадта 1995-1996 жылдары екі реттен осындай отырыстар болды. Атал­мыш мәселелердің маманы ретінде Ғазиз Есмұқанұлы қазақстандық жұмыс тобын басқарып, үлкен істің ішінде жүрді. Ат­қарылған шаруа жемісін беріп, кейін Иран Ислам Республикасынан, Моңғо­лия­дан қандастарымыз лек-легімен ағыла көшті. Жалпы ұлы көш басталған 1991 жылдан 1996 жылдың аяғына дейін 146 мыңнан аса қазақ туған жер топырағына табан тірепті. Ғазиз Есмұқанұлы Көші-қон департаментін басқарып тұрған үш жарым жыл ішінде аталмыш департаментті дербес мекеме жасау, көші-қон туралы жаңа заңның жобасы, жеке Қор құру туралы Президент Жарлығының, Үкімет қаулысының жобаларын даярлау, сол аралықта елге оралып жатқан қандас­тарымыздың басындағы ауыр жағдайды қозғап Елбасы атына, Үкімет назарына бірнеше хаттар жазумен тынбай айна­лыс­ты. Осыншалық үлкен мақсатты жүзеге асыру барысында Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төрағасының бірінші ор­ынбасары марқұм Қалдарбек Найман­баев­тың көрсеткен азаматтық қолдауын, тигізген көмегін Ғазиз аға ыстық ықы­ласпен, адами сүйінішпен әрдайым еске алып отырады. 1997 жылы Ғазиз Есмұқанұлы зейнет демалысына шықты. Алайда, елге болсын деп тұратын азамат қол қусырып үйінде отыра алмады. 1997 жылдан бастап Ауыл шаруашылығы министрлігі жанынан су­ар­малы жерлерді жөндеумен шұғылда­на­тын жұмыс тобы құрылып, сонда кеңесші бо­лып тәжірибесімен бөлісті. 2007 жыл­дан күні бүгінге дейін Еңбек және ха­лықты әлеуметтік қорғау министрлігі Ардагерлер кеңесінің төрағалығын абырой­мен атқа­рып келеді. Құдайға шүкір, елі үшін ерен еңбегін аямаған ерді Үкімет те ескерусіз қалдырмады. Жауапты да лауа­зымды қыз­меттерді сеніп тапсырумен қа­тар, төрт мәр­те «Құрмет Белгісі» орденімен, жеті ме­даль, Қазақ КСР Жоғарғы Ке­ңесінің Құрмет грамотасымен марапат­тал­ды. Бүгінде Ғазиз Есмұқанұлы әдемі қарт­тықтың әрін кіргізіп отырған сыйлы кісі. Кейінгі жас ұрпақ бес күндік жалғанды мағыналы өткізуде осындай тағдыр иесінен үлгі алса екен дейміз. Қанат ЕСКЕНДІР, Алматы.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу