Індет пен міндет

Егемен Қазақстан
12.07.2011 193

Тамыр-таныстық ұғымы әр­бір адамның миында тамырлап алған. «Бармақ басты, көз қыс­тысыз» іс бітпейді дейді жұрт­тың бәрі. Жең ұшынан жал­ғас­қан жемқорлық жарты қадам ат­тат­тырмайтынын айтады. Әй­теу­ір жемқорлық, сыбайластық жай­ында әркім сөз етеді. Дегенмен оның шығу тегіне, жемқор­лыққа қалай жол беріп отырғанына бас ауыртпайды. «Баламды балабақшаға бердім. Кезексіз өткіздім, әйтеуір. Бе­ретінін бердік те, орна­лас­тыр­дық». Елдің аузындағы осы сөзді сіз де естідіңіз. Оны сол бақшаға ақша беріп апарған бала да естіді. «Ұлым бірінші сыныпқа бар­ды. Апайына сыйлығын беріп қой­дым. Дұрыстап қарасын, оқ­ытсын деп. Бірдеңе ұстатпасаң, олар балаға дұ­рыс қарамайды ғой». Бұл сөз ба­ласына қамқор­лық танытып, дұрыс білім алу­ы­на жағдай жасап тұрған сияқты көрінер. Ал шын­туай­тын­да, жем­қор­лыққа жол беріп тұр. Жас күнінде адам баласы ел­ік­тегіш келеді. Ақын, әнші, суретші болуды армандайды. Сол арманның жетегіне ілесіп, түрлі сайыстарға, мүшәйраларға қаты­са­ды. Мұндай жағдайда да ата-ана іске білек сыбана кіріседі. Қа­зылардан таныс іздейді. «Беретінін береді». Оны бала да біледі. Тізбек осылай жалғаса береді. «Баласын қатарынан қалдыр­мау үшін» ата-ана қолында­ғы­сын ая­май­ды. Ұлттық бірыңғай тестке кел­генде де сол. Оған кешегі Жа­ңа­қорған ауданындағы жағдай куә­лікке жүреді-дүр. Тест­ке кірген 505 баланың 90 пайызының қолында дайын жауап болған. Мем­лекеттік құпия­ңыз қолда жүр. «Бала­ла­ры­ның бо­лашағын ой­лаған» ата-ана құпияңыздың құнын төлеп, сатып алған. Оқуға түсуге де, жұмысқа тұруға да пара береміз. Білімсіз қалмасын, жұмыссыз отырмасын деп. Құжатқа құрылған заман ғой қазір. Емханаға, халыққа қыз­мет көрсету орталығына, жол полициясына әлдебір құжат үшін бара қалсаңыз, сізге тілене қа­раған көздерді көресіз. Олардың да алақаны қышып отырады. Ал­ғысы келеді. Жемқорлық осы­лай жалғаса береді. «Ұсталмаған ұры емес». Сө­зі­міз нақты дерек пен фактіге құрылмаса да, ел білетін, естіп жүрген әңгімені айтып отырмыз. Осыдан не аңғардыңыз? Нені ұқ­тыңыз? Біз мынаны түсіндік: дәл осы психологиямен өмір сүре берсек, жемқорлық ешқашан жой­ылмайды. Себебі, біз баланы көзін ашқаннан пара беруге үй­ретеміз. «Береген қолым, ала­ған» принципіне баулимыз. Ба­ла­бақшаға ақша беріп барған, мұғалімі сыйлық үшін жоғары баға қойған, ҰБТ сұрақтарын са­тып алған баланың жемқор бол­масқа амалы бар ма?! Өйткені оны өзіміз, өз қолы­мызбен жасап отырмыз. Үйде берген тәлім мен тәрбие оңбай отыр. Тағы жем­қорлықтың жолы кесілмей тұр деп ренжиміз. Ауыл мен аулада өсіп келе жат­қан бала әр нәрсенің өз ба­ғасы бар екенін біледі бүгінде. Ойын баласының аузынан «са­тыл­май­тын нәрсе жоқ» дегенді естігенде, төбе шашымыз тік тұрған. Осы сөзді өз миы жетіп айтып отыр­ғанына сенесіз бе? Әрине, жоқ. Ол «ұяда көргенін», санасына түйге­нін айтты. Бая­ғыда біреу «өзің диуанасың, кімге пір болған­дай­сың?» депті ғой күйіп кетіп. Біздің қоғамның келбеті де осы іспеттес реңк алып барады. Жемқорлықпен түзде емес, үйде күресу керек. Шаңырағыңызда адалдықты, ар­лы­лықты айтып отырсаңыз, сы­бай­ластардың да саны азаяр еді. Ал мына күйімізбен... Әй, қайдам.

Ержан БАЙТІЛЕС,

Қызылорда облысы.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу