Инфляциялық күтулер тұрақтануда

Қазақстан халқының және экономикасының басқа субъек­тілерінің инфляциялық күтулері Ұлттық Банк ақша-кредит саясаты жөніндегі шешімдерді қабылдау кезіндегі маңызды фактор болып табылады. Ұлттық Банк олардың тұрақтанғанын және нысаналы дәліз ішінде тұрғанын айқындап отыр.
Егемен Қазақстан
20.04.2017 3774
2

Халықаралық зерттеулердің деректері бойынша инфляциялық күтулердің төмен және тұрақты деңгейде сақталуы экономиканы жағымсыз күйзелістер алдында неғұрлым икемді жасайды және экономиканың баға құру тетігінің неғұрлым тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Сондықтан заманауи орталық банктер инфляциялық күтулерді бағалауға көп мән беруде. Орта­лық банктер өз мақсатын бас­шылыққа ала отырып, ақша-кредит және коммуникациялық саясатты жетілдіреді. ХВҚ-ның зерт­теулері инфляцияны таргет­теу режімінің атап айтқанда, неғұр­лым төмен инфляцияны, аз инф-ляциялық күтулерді және осы ре­жім қолданылмайтын елдермен салыстырғанда инфляцияның аз құбылатынын негіздейді. Экономикасы дамыған елдер арасында инфляцияны таргеттеу режімін қолданатын тәуелсіз орталық банктердің ұзақмерзімді инфляциялық күтулерді ойдағыдай тіркейді, сонымен қатар инфляцияны экономикаларға бүкіл іскерлік цикл ішінде шығарудың ең төмен үзіліс болған кезде жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін 2% көлемінде тұрақтандырады деген бірыңғай пікір қалыптасқан.

Ұлттық Банктің Зерттеулер және статистика департаменті Монетарлық зерттеулер басқар­масының бас маман-талдаушысы Адель Қарғабаеваның ақпараты бойынша қазіргі кезде орталық банктер мен академиялық топтар арасында жақсы тіркелген инфля­циялық күтулердің экономикалық тұрақ­тылыққа қол жеткізудің бас­ты факторларының бірі, сон­дай-ақ орталық банктің ақша-кредит саясатына және инфляция жөніндегі мақсатына сенімділік көрсеткіші ретінде пайдаланылатыны туралы консенсус туындап отыр.

Инфляциялық күтулердің макро­экономикалық жаңалық­тарды хабарлауға сезімталдығының болмауы олардың тіркелгенін тек­серу өлшемшарты болады. «Егер ұзақмерзімді инфляциялық кү­тулер орын алып жатқан эконо­микалық оқиғаларға ден қоймаса, экономикалық агенттердің орталық банктің күтпеген экономикалық оқиғаларға қарамастан инфля­ция бойынша нысаналы деңгейді ұстап тұру мүмкіндігіне сенім білдіруі мүмкін. Осыған қара­ма-қарсы жағдай ретінде, егер орталық банкке деген сенім әлсіз болса және күтулер тіркел­месе, макроэкономикалық жағдай­лар­дың күтпеген өзгерістері инфля­циялық күтулердің нысаналы көрсеткіштерден орынсыз ауыт­қуларына алып келуі мүмкін», – деп атап өтеді Адель Қарғабаева.

Әдетте инфляциялық күтулерді бағалау көздері тұтынушылар, өндірушілер және талдаушылар болып табылады. Бұл ретте әлемдік тәжірибеге сәйкес, халық және кәсіпорындардың басшылары қалыптасқан инфляцияға жоғары баға және болашақ инфляцияға жоғары болжамдар беруі мүмкін, себебі тауарлардың жекелеген санаттары деңгейінде бағаның нақты  көтерілуін қабылдайды және әдетте бағаның жиынтық өзгеруін білмейді. Бұл ретте өздерінің ин­фляциялық күтулерін олар медиа көздерден немесе дүкендерге баруы нәтижесінде алынған ақпарат негізінде қалыптастырады.

Қазақстан Ұлттық Банкі үшін инфляциялық күтулер бойынша негізгі ақпарат көзі GfK Kazakhstan компаниясы 2016 жылғы  қаңтардан бастап халыққа жүргізетін пікір­терімдердің нәтижелері болып табылады. Ай сайынғы пікір­те­рімдердің нәтижелері үй шаруа­шылықтарының инфляцияны қабылдауының жалпы көрінісін беріп, инфляцияның сандық баға­лауын бір жыл бұрын алуға мүмкіндік береді. Оның үстіне, Ұлттық Банкте кәсіпорындардың басшыларынан және қаржы нарығына қатысушылардан түскен белгілі ақпарат болады. Нақты сектордағы іскерлік ахуалды зерделеу үшін кәсіпорындар басшыларына тоқсан сайын жүргі­зілетін пікіртерім шеңберінде бизнес конъюнктурасындағы негізгі үрдістер, оның ішінде кәсіп­орындардың дайын өнім­нің, шикізат пен материалдар  бағаларының өзгеруі бойын­ша күтулері анықталады. Қар­жы жүйесінің тәуекелдері бойын­ша қаржы нарығына қатысу­шылардың жыл сайынғы пікір­терімі өз кезегінде Ұлттық Банкке негізгі макроэкономикалық көрсет­кіштердің, атап айтқанда, респонденттердің инфляция дең­гейі бойынша күтулерінің болжамдарын  алуға мүмкіндік береді.

«Қазақстанда инфляциялық күтулердің жалпы көрінісі мынадай. Халықтың бағалардың қысқамерзімді өсуі бойынша күтулері респонденттердің 70%-да болуына және айдан айға ауытқуы мүмкін екеніне қарамастан, олар тұрақтануда. Қазіргі кезде инфляцияның бір жылға бұрын сандық бағалануы қалыптасқан инфляциядан төмен деңгейінде тіркелді және 2018 жылға арналған 5-7% нысаналы дәліздің ішінде тұр», – дейді Адель Қарғабаева.  

Кәсіпорындардың дайын өнім бағасының өзгеруі бойынша күтулері 2017 жылғы 1-тоқсанда расталды, өйткені, өнеркәсіп өні­мін өндіруші кәсіпорындардың бағасы өсті, ал шикізат пен материалдар бағасы бойынша күтудің төмендеуі расталмады – өндірістік-техникалық мақсаттағы өнімді сатып алу бағасы ұлғайды.

Қаржы нарығына қатысу­шылардың және экономика және қаржы саласында жұмыс істейтін сарапшылардың 2016 жылғы қазанда берген бағалары инфляцияның ең биік шыңынан өтсе де, 2015 жылғы қарашадан бастап пікіртерім жүргізу сәтіне дейін қалыптасқан инфляция жоғары болғандықтан, біршама көтеріңкі болды. Бұл нәтижелер сондай-ақ респонденттердің Қазақ­станның қаржы нарығындағы ағымдағы ахуал туралы төмен хабардар болуын көрсетті.

«Осылайша, Қазақстан үшін эко­номиканың түрлі субъек­тілерінің болашақ инфляцияны бағалаған кезде нақты сектордағы баға­лардың жалпы өзгеруін ескер­мейді, ал инфляциялық күту­лерді қалыптастырған кезде күн­делікті өмірде пайдаланатын жекелеген тауарлар мен қызметтер бағаларының деңгейін өзінің қабылдауы бойынша алады деген пайымдау әділ болып табылады», – деп қорытындылады Адель Қарғабаева.

Бетті дайындаған Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу