ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ МОДЕЛЬ ТӘЖІРИБЕСІ

Егемен Қазақстан
06.01.2010 5149
Әлемдік жаһанданудың пайда болып, оның одан әрі дамуында Еуропаның айтарлықтай үлес қосқандығы күмәнсіз. Бұл орайда атап айтарлығы, әлемдегі белгілі ондаған интеграциялық модельдер­дің арасындағы ең табысты әрі шарықтап дамығаны Еуроодақ болып табылатындығы да ешкімді шүбәландырмаса керек. Ең басты­сы, әлемдік экономика мен сая­сатта оның өзі  басымдық танытып, беделі мен күш-қуаты да нығая түсуде. Ал, оның бүгінгі таңда қол жеткен жетістігі мен бай тәжірибесі экономика ғылымдарының док­то­ры, Париждегі “Parlіnk Consultіng” консалтингтік компаниясының басқарушы-серіктесі Берлин Ири­шевтің “Еуроодақ: интеграция­лық модель тәжірибесі” атты жаңа еңбегінде жан-жақты зерттелген. Ғылыми жаңа туындының тұ­сау­кесеріне арналған баспасөз мәс­лихатында сөз алып, өз пікірін біл­дірушілер “бұл еңбекте интеграция­лық модельдің күрделі эволюция­лық үрдісінің ең өзекті кезеңдері қамтылып, нақты сипатталған­ды­ғын” атап көрсетті. Сөз реті кел­генде айта кететін тағы бір жәйт – бұл еңбектің еліміздің өміріндегі елеулі оқиға – Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы дәл басталған тұста жарық көруінің маңызды екендігі сөзсіз. Еуропаның төрі – Парижде ұзақ жылдан бері тұрып, жаһандану жағдайында Қазақстан экономи­касына басты назар ауда­рып, бұл бағытта бірқатар ғылыми ізденіс­терімен танымал болған ға­лымның кезекті зерттеуі де терең­дігімен, ой-түйінінің салмақтылы­ғымен ерек­шеленетіндігі құптарлық. “Еуропаға жол: интеграциялық модель тәжірибесі” атты жинаққа ал­ғысөз жазған Франция Ұлттық ассам­блеясы Еуропа істері жөнін­дегі комитетінің вице-президенті, депутат T. Maриани, Еуроодақ са­рап­­шысы (Халықаралық қатынас­тар мен стратегиялық институты) Л.Делкур 600 бетке жуық, он екі бөлімнен тұратын ауқымды еңбек­тің орнықтылығын бағалай білген. Сонымен қатар, бұл кітапқа рецен­зия жазған Ресей Ғылым академия­сы Еуропа институты директоры­ның орынбасары, профессор В.Фе­доров пен еліміздің Білім және ғы­лым министрлігі Экономика инс­ти­ту­тының бас ғылыми қызметкері Б.Құсайыновтың айтуынша, сту­денттер үшін еңбек­тің қажеттілігі мол”. Шын мәнісінде де Берлин Иришевтің ғылыми зерттеуі – тек студент-жастар үшін ғана емес, экономистер мен ғалымдар, саясат­кер­лер мен жалпы көпшілік оқыр­мандар үшін де құндылығы мол дүние. Автордың, әсіресе, “инте­гра­циялық модельдің басты құндылықтары әдетте бір-біріне қа­рама-қарсы қойылатын либерализм мен социализм болып табылады”, деген түйініне қызығушылық таны­тылуда. Ғалымның пікірінше, Еуроодақтың экономикасына құн­ды­лық пен тұрақтылықты қалып­тас­тыратын осы екі антиподтың дуализммен шебер үйлесімі. Берлин Иришевтің ой-толғамдарындағы конструктивизм, даулы мәселелер­дің шешімін табудағы ымыраға келу мен консенсус шеберлігі сая­саттың, интеграциялық философия мен мәдениеттің ең басты эле­мент­тері болып табылады. Жаңа ғылыми туындының ең үл­кен бөлімі ортақ экономикалық кеңістіктің пайда болуына негіз бол­ған Еуроодақ механизмдері мен экономикалық институттарына арналып, Еуроодақ қызметіндегі ерекшеліктердің тереңіне бойлай­ды. Сала мамандарының айтуын­ша, автордың әлемдік қаржы жүйе­сінің болашағына деген көзқарасы нақты тұжырыммен сабақтасты­рылған. Анығырақ айтқанда, мұнда доллар­лық стандарттан үштағанға (еуро, доллар және юаньға) қарай және одан кейін аумақтық ұлт үсті ва­лю­­та­лар жүйесі арқылы біртұтас әлем­дік валютаға қарай қадамдар болмақ. – Менің ойымша, бүгінгі күн тақырыбындағы бұл мәселе – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан На­зарбаевтың әлемдік стратегиялық аса маңызды, сарабдал ұсынысы­мен үйлесім табуда. Белгілі бір мем­лекеттің экономикасына тәуел­ді валютаға тұрақтанып, соған бай­ланып қалудың қажеті жоқ. Сон­дықтан да Қазақстан Президентінің көтеріп отырған мәселесінің ма­ңызы орасан зор және де жақын келешекте Елбасының бұл тұжыры­мы жүзеге асатындығына да сенім артуға болады. Қазіргі кезеңде доллардың еңсеріліп, еуроның қарқын алуы аңғарылуда. Қайткен­мен де, болашақта әлемдегі ешбір мемлекетке тәуелсіз әлемдік ортақ біртұтас валютаға көшу ең орнықты шешім болмақ. Дегенмен, оның ұзақ мерзімге созылатын үдеріс болуы да әбден мүмкін, – дейді экономика ғылымдарының докто­ры Берлин Кенжетайұлы. Берлин Кенжетайұлының тұжы­рымдауынша, Еуроодақтың Орта­лық Азия аумағымен страте­гиялық серіктестігіндегі қиыншы­лықтарды талдап, зерттеудің қа­жет­тілігі мол. Оның басты себебі, құ­рамында жиырма жеті елді бірік­тіріп, әлемдегі ең үлгілі одаққа айна­лып отырған Еуроодақ тәжі­ри­бесін үйренудің қандай мемлекет үшін болса да пайдасы орасан екендігі талас тудырмаса керек. Ғалымның ой-түйіні “Қазақстан Еуроодақта емес, Еуроодақпен бірге”. Ал, енді бүгінгі күнге дейін интеграциялық тиімді әрі қонымды модельдерді іздестіріп жүрген Тәуелсіз Мем­лекеттер Достастығы елдері үшін, әрине, бұл еңбектің тигізер пай­дасы мол, берері зор. Қазақстан қаржыгерлері қауымдас­тығының төрағасы Серік Аханов та бұл пікірді қолдайтынын айтады. – Жаңа ғылыми зерттеудің жарық көруі еліміз өміріндегі елеулі оқиға, менің өзім бұл еңбекті үлкен ынтамен оқып шықтым. Назар аударарлығы, мұнда біздің мемле­кетіміздің экономикалық дамуына арналған бірқатар құнды ұсыныстар бар. Еуроодақтың өзінің ауқымды жетістіктері, мүмкіндіктері шын мәнісінде де қызықтырарлық екен­дігін жасыруға болмайды. Ортақ біртұтас валюта туралы Мемлекет басшысының салмақты пікірі қалың көпшілік үшін қолдауға тұрарлық, – дейді Серік Аханов. Егер қандай да бір мемлекеттің экономикалық ахуалының өркен­деуі – сол елдің басшыларының қабілет-қарымына тәуелді десек, бұл мәселеде де ТМД елдері бас­шыларының да өз халқының жақсы әлеуеті үшін ымыраға келуі кө­рікті келешекке жол ашары сөзсіз. Қорыта айтқанда, тұрақтылық пен дамуды қалыптастыра отырып, одақтаса өмір сүру – жетістікке жетелейтін тура жол. Бақыт БАЛҒАРИНА, Алматы.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу