ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ МОДЕЛЬ ТӘЖІРИБЕСІ

Егемен Қазақстан
06.01.2010 3713
Әлемдік жаһанданудың пайда болып, оның одан әрі дамуында Еуропаның айтарлықтай үлес қосқандығы күмәнсіз. Бұл орайда атап айтарлығы, әлемдегі белгілі ондаған интеграциялық модельдер­дің арасындағы ең табысты әрі шарықтап дамығаны Еуроодақ болып табылатындығы да ешкімді шүбәландырмаса керек. Ең басты­сы, әлемдік экономика мен сая­сатта оның өзі  басымдық танытып, беделі мен күш-қуаты да нығая түсуде. Ал, оның бүгінгі таңда қол жеткен жетістігі мен бай тәжірибесі экономика ғылымдарының док­то­ры, Париждегі “Parlіnk Consultіng” консалтингтік компаниясының басқарушы-серіктесі Берлин Ири­шевтің “Еуроодақ: интеграция­лық модель тәжірибесі” атты жаңа еңбегінде жан-жақты зерттелген. Ғылыми жаңа туындының тұ­сау­кесеріне арналған баспасөз мәс­лихатында сөз алып, өз пікірін біл­дірушілер “бұл еңбекте интеграция­лық модельдің күрделі эволюция­лық үрдісінің ең өзекті кезеңдері қамтылып, нақты сипатталған­ды­ғын” атап көрсетті. Сөз реті кел­генде айта кететін тағы бір жәйт – бұл еңбектің еліміздің өміріндегі елеулі оқиға – Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы дәл басталған тұста жарық көруінің маңызды екендігі сөзсіз. Еуропаның төрі – Парижде ұзақ жылдан бері тұрып, жаһандану жағдайында Қазақстан экономи­касына басты назар ауда­рып, бұл бағытта бірқатар ғылыми ізденіс­терімен танымал болған ға­лымның кезекті зерттеуі де терең­дігімен, ой-түйінінің салмақтылы­ғымен ерек­шеленетіндігі құптарлық. “Еуропаға жол: интеграциялық модель тәжірибесі” атты жинаққа ал­ғысөз жазған Франция Ұлттық ассам­блеясы Еуропа істері жөнін­дегі комитетінің вице-президенті, депутат T. Maриани, Еуроодақ са­рап­­шысы (Халықаралық қатынас­тар мен стратегиялық институты) Л.Делкур 600 бетке жуық, он екі бөлімнен тұратын ауқымды еңбек­тің орнықтылығын бағалай білген. Сонымен қатар, бұл кітапқа рецен­зия жазған Ресей Ғылым академия­сы Еуропа институты директоры­ның орынбасары, профессор В.Фе­доров пен еліміздің Білім және ғы­лым министрлігі Экономика инс­ти­ту­тының бас ғылыми қызметкері Б.Құсайыновтың айтуынша, сту­денттер үшін еңбек­тің қажеттілігі мол”. Шын мәнісінде де Берлин Иришевтің ғылыми зерттеуі – тек студент-жастар үшін ғана емес, экономистер мен ғалымдар, саясат­кер­лер мен жалпы көпшілік оқыр­мандар үшін де құндылығы мол дүние. Автордың, әсіресе, “инте­гра­циялық модельдің басты құндылықтары әдетте бір-біріне қа­рама-қарсы қойылатын либерализм мен социализм болып табылады”, деген түйініне қызығушылық таны­тылуда. Ғалымның пікірінше, Еуроодақтың экономикасына құн­ды­лық пен тұрақтылықты қалып­тас­тыратын осы екі антиподтың дуализммен шебер үйлесімі. Берлин Иришевтің ой-толғамдарындағы конструктивизм, даулы мәселелер­дің шешімін табудағы ымыраға келу мен консенсус шеберлігі сая­саттың, интеграциялық философия мен мәдениеттің ең басты эле­мент­тері болып табылады. Жаңа ғылыми туындының ең үл­кен бөлімі ортақ экономикалық кеңістіктің пайда болуына негіз бол­ған Еуроодақ механизмдері мен экономикалық институттарына арналып, Еуроодақ қызметіндегі ерекшеліктердің тереңіне бойлай­ды. Сала мамандарының айтуын­ша, автордың әлемдік қаржы жүйе­сінің болашағына деген көзқарасы нақты тұжырыммен сабақтасты­рылған. Анығырақ айтқанда, мұнда доллар­лық стандарттан үштағанға (еуро, доллар және юаньға) қарай және одан кейін аумақтық ұлт үсті ва­лю­­та­лар жүйесі арқылы біртұтас әлем­дік валютаға қарай қадамдар болмақ. – Менің ойымша, бүгінгі күн тақырыбындағы бұл мәселе – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан На­зарбаевтың әлемдік стратегиялық аса маңызды, сарабдал ұсынысы­мен үйлесім табуда. Белгілі бір мем­лекеттің экономикасына тәуел­ді валютаға тұрақтанып, соған бай­ланып қалудың қажеті жоқ. Сон­дықтан да Қазақстан Президентінің көтеріп отырған мәселесінің ма­ңызы орасан зор және де жақын келешекте Елбасының бұл тұжыры­мы жүзеге асатындығына да сенім артуға болады. Қазіргі кезеңде доллардың еңсеріліп, еуроның қарқын алуы аңғарылуда. Қайткен­мен де, болашақта әлемдегі ешбір мемлекетке тәуелсіз әлемдік ортақ біртұтас валютаға көшу ең орнықты шешім болмақ. Дегенмен, оның ұзақ мерзімге созылатын үдеріс болуы да әбден мүмкін, – дейді экономика ғылымдарының докто­ры Берлин Кенжетайұлы. Берлин Кенжетайұлының тұжы­рымдауынша, Еуроодақтың Орта­лық Азия аумағымен страте­гиялық серіктестігіндегі қиыншы­лықтарды талдап, зерттеудің қа­жет­тілігі мол. Оның басты себебі, құ­рамында жиырма жеті елді бірік­тіріп, әлемдегі ең үлгілі одаққа айна­лып отырған Еуроодақ тәжі­ри­бесін үйренудің қандай мемлекет үшін болса да пайдасы орасан екендігі талас тудырмаса керек. Ғалымның ой-түйіні “Қазақстан Еуроодақта емес, Еуроодақпен бірге”. Ал, енді бүгінгі күнге дейін интеграциялық тиімді әрі қонымды модельдерді іздестіріп жүрген Тәуелсіз Мем­лекеттер Достастығы елдері үшін, әрине, бұл еңбектің тигізер пай­дасы мол, берері зор. Қазақстан қаржыгерлері қауымдас­тығының төрағасы Серік Аханов та бұл пікірді қолдайтынын айтады. – Жаңа ғылыми зерттеудің жарық көруі еліміз өміріндегі елеулі оқиға, менің өзім бұл еңбекті үлкен ынтамен оқып шықтым. Назар аударарлығы, мұнда біздің мемле­кетіміздің экономикалық дамуына арналған бірқатар құнды ұсыныстар бар. Еуроодақтың өзінің ауқымды жетістіктері, мүмкіндіктері шын мәнісінде де қызықтырарлық екен­дігін жасыруға болмайды. Ортақ біртұтас валюта туралы Мемлекет басшысының салмақты пікірі қалың көпшілік үшін қолдауға тұрарлық, – дейді Серік Аханов. Егер қандай да бір мемлекеттің экономикалық ахуалының өркен­деуі – сол елдің басшыларының қабілет-қарымына тәуелді десек, бұл мәселеде де ТМД елдері бас­шыларының да өз халқының жақсы әлеуеті үшін ымыраға келуі кө­рікті келешекке жол ашары сөзсіз. Қорыта айтқанда, тұрақтылық пен дамуды қалыптастыра отырып, одақтаса өмір сүру – жетістікке жетелейтін тура жол. Бақыт БАЛҒАРИНА, Алматы.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Елбасы Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдады

20.11.2018

Қайырымды қала тұрғындары тегін дүкен ашты

20.11.2018

Гүлшара Әбдіқалықова Албания Республикасының Еуропа істері және сыртқы істер министрімен кездесті

20.11.2018

Қ.Тоқаев Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Д.Бушатиді қабылдады

20.11.2018

Павлодардағы электр қуаты 4 процентке төмендеді

20.11.2018

Түркі киносын әлемге таныту тақырыбына арналған дөңгелек үстел өтті

20.11.2018

Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде көшелерді жарықтандыру жобасы іске асырылады

20.11.2018

Павлодарда Елбасының өмірі туралы көрініске әртістер таңдалуда

20.11.2018

Түркістанда «Agrofest – 2018» фестивалі өтті

20.11.2018

Албанияның Сыртқы істер министрі Қазақстанға алғашқы ресми сапармен келді

20.11.2018

«Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Жетпіс мың адамның жалақысы өседі

20.11.2018

Алматыда жаңа комедиялық фильмнің тұсауы кесілді

20.11.2018

Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

20.11.2018

Алматыда «Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Талғат Ешенұлы. Жүрегі бар жалғыз үй

20.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Отырар сазы» оркестрінің жетекшісі Дінзухра Тілендиеваны қабылдады

20.11.2018

Қазақ ғалымы Швецияда су тазартудың экологиялық таза әдісін ойлап тапты

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу