ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ МОДЕЛЬ ТӘЖІРИБЕСІ

Егемен Қазақстан
06.01.2010 3249
Әлемдік жаһанданудың пайда болып, оның одан әрі дамуында Еуропаның айтарлықтай үлес қосқандығы күмәнсіз. Бұл орайда атап айтарлығы, әлемдегі белгілі ондаған интеграциялық модельдер­дің арасындағы ең табысты әрі шарықтап дамығаны Еуроодақ болып табылатындығы да ешкімді шүбәландырмаса керек. Ең басты­сы, әлемдік экономика мен сая­сатта оның өзі  басымдық танытып, беделі мен күш-қуаты да нығая түсуде. Ал, оның бүгінгі таңда қол жеткен жетістігі мен бай тәжірибесі экономика ғылымдарының док­то­ры, Париждегі “Parlіnk Consultіng” консалтингтік компаниясының басқарушы-серіктесі Берлин Ири­шевтің “Еуроодақ: интеграция­лық модель тәжірибесі” атты жаңа еңбегінде жан-жақты зерттелген. Ғылыми жаңа туындының тұ­сау­кесеріне арналған баспасөз мәс­лихатында сөз алып, өз пікірін біл­дірушілер “бұл еңбекте интеграция­лық модельдің күрделі эволюция­лық үрдісінің ең өзекті кезеңдері қамтылып, нақты сипатталған­ды­ғын” атап көрсетті. Сөз реті кел­генде айта кететін тағы бір жәйт – бұл еңбектің еліміздің өміріндегі елеулі оқиға – Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы дәл басталған тұста жарық көруінің маңызды екендігі сөзсіз. Еуропаның төрі – Парижде ұзақ жылдан бері тұрып, жаһандану жағдайында Қазақстан экономи­касына басты назар ауда­рып, бұл бағытта бірқатар ғылыми ізденіс­терімен танымал болған ға­лымның кезекті зерттеуі де терең­дігімен, ой-түйінінің салмақтылы­ғымен ерек­шеленетіндігі құптарлық. “Еуропаға жол: интеграциялық модель тәжірибесі” атты жинаққа ал­ғысөз жазған Франция Ұлттық ассам­блеясы Еуропа істері жөнін­дегі комитетінің вице-президенті, депутат T. Maриани, Еуроодақ са­рап­­шысы (Халықаралық қатынас­тар мен стратегиялық институты) Л.Делкур 600 бетке жуық, он екі бөлімнен тұратын ауқымды еңбек­тің орнықтылығын бағалай білген. Сонымен қатар, бұл кітапқа рецен­зия жазған Ресей Ғылым академия­сы Еуропа институты директоры­ның орынбасары, профессор В.Фе­доров пен еліміздің Білім және ғы­лым министрлігі Экономика инс­ти­ту­тының бас ғылыми қызметкері Б.Құсайыновтың айтуынша, сту­денттер үшін еңбек­тің қажеттілігі мол”. Шын мәнісінде де Берлин Иришевтің ғылыми зерттеуі – тек студент-жастар үшін ғана емес, экономистер мен ғалымдар, саясат­кер­лер мен жалпы көпшілік оқыр­мандар үшін де құндылығы мол дүние. Автордың, әсіресе, “инте­гра­циялық модельдің басты құндылықтары әдетте бір-біріне қа­рама-қарсы қойылатын либерализм мен социализм болып табылады”, деген түйініне қызығушылық таны­тылуда. Ғалымның пікірінше, Еуроодақтың экономикасына құн­ды­лық пен тұрақтылықты қалып­тас­тыратын осы екі антиподтың дуализммен шебер үйлесімі. Берлин Иришевтің ой-толғамдарындағы конструктивизм, даулы мәселелер­дің шешімін табудағы ымыраға келу мен консенсус шеберлігі сая­саттың, интеграциялық философия мен мәдениеттің ең басты эле­мент­тері болып табылады. Жаңа ғылыми туындының ең үл­кен бөлімі ортақ экономикалық кеңістіктің пайда болуына негіз бол­ған Еуроодақ механизмдері мен экономикалық институттарына арналып, Еуроодақ қызметіндегі ерекшеліктердің тереңіне бойлай­ды. Сала мамандарының айтуын­ша, автордың әлемдік қаржы жүйе­сінің болашағына деген көзқарасы нақты тұжырыммен сабақтасты­рылған. Анығырақ айтқанда, мұнда доллар­лық стандарттан үштағанға (еуро, доллар және юаньға) қарай және одан кейін аумақтық ұлт үсті ва­лю­­та­лар жүйесі арқылы біртұтас әлем­дік валютаға қарай қадамдар болмақ. – Менің ойымша, бүгінгі күн тақырыбындағы бұл мәселе – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан На­зарбаевтың әлемдік стратегиялық аса маңызды, сарабдал ұсынысы­мен үйлесім табуда. Белгілі бір мем­лекеттің экономикасына тәуел­ді валютаға тұрақтанып, соған бай­ланып қалудың қажеті жоқ. Сон­дықтан да Қазақстан Президентінің көтеріп отырған мәселесінің ма­ңызы орасан зор және де жақын келешекте Елбасының бұл тұжыры­мы жүзеге асатындығына да сенім артуға болады. Қазіргі кезеңде доллардың еңсеріліп, еуроның қарқын алуы аңғарылуда. Қайткен­мен де, болашақта әлемдегі ешбір мемлекетке тәуелсіз әлемдік ортақ біртұтас валютаға көшу ең орнықты шешім болмақ. Дегенмен, оның ұзақ мерзімге созылатын үдеріс болуы да әбден мүмкін, – дейді экономика ғылымдарының докто­ры Берлин Кенжетайұлы. Берлин Кенжетайұлының тұжы­рымдауынша, Еуроодақтың Орта­лық Азия аумағымен страте­гиялық серіктестігіндегі қиыншы­лықтарды талдап, зерттеудің қа­жет­тілігі мол. Оның басты себебі, құ­рамында жиырма жеті елді бірік­тіріп, әлемдегі ең үлгілі одаққа айна­лып отырған Еуроодақ тәжі­ри­бесін үйренудің қандай мемлекет үшін болса да пайдасы орасан екендігі талас тудырмаса керек. Ғалымның ой-түйіні “Қазақстан Еуроодақта емес, Еуроодақпен бірге”. Ал, енді бүгінгі күнге дейін интеграциялық тиімді әрі қонымды модельдерді іздестіріп жүрген Тәуелсіз Мем­лекеттер Достастығы елдері үшін, әрине, бұл еңбектің тигізер пай­дасы мол, берері зор. Қазақстан қаржыгерлері қауымдас­тығының төрағасы Серік Аханов та бұл пікірді қолдайтынын айтады. – Жаңа ғылыми зерттеудің жарық көруі еліміз өміріндегі елеулі оқиға, менің өзім бұл еңбекті үлкен ынтамен оқып шықтым. Назар аударарлығы, мұнда біздің мемле­кетіміздің экономикалық дамуына арналған бірқатар құнды ұсыныстар бар. Еуроодақтың өзінің ауқымды жетістіктері, мүмкіндіктері шын мәнісінде де қызықтырарлық екен­дігін жасыруға болмайды. Ортақ біртұтас валюта туралы Мемлекет басшысының салмақты пікірі қалың көпшілік үшін қолдауға тұрарлық, – дейді Серік Аханов. Егер қандай да бір мемлекеттің экономикалық ахуалының өркен­деуі – сол елдің басшыларының қабілет-қарымына тәуелді десек, бұл мәселеде де ТМД елдері бас­шыларының да өз халқының жақсы әлеуеті үшін ымыраға келуі кө­рікті келешекке жол ашары сөзсіз. Қорыта айтқанда, тұрақтылық пен дамуды қалыптастыра отырып, одақтаса өмір сүру – жетістікке жетелейтін тура жол. Бақыт БАЛҒАРИНА, Алматы.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу