Кәденің қадірін білейік

КСРО-ның бір қиырындағы Мурманнан екінші қиырындағы Владивостокқа бет алған 66 жастағы желаяқ жүгіріп келе жатқан жолынан бұрылып, Ұзынағашта екі сағат аялдады. Тайлы-таяғымыз қалмай ғажап жанды көрмекке аудандық партия комитетіне – қазіргіше, аудан әкімдігіне жиналдық. Орыс ақсақалы жүгіруді 20 жыл бұрын бастапты, кереметі – бір заманда алпыс екі тамырына құрсау салған 10 шақты ауруынан құлан таза айыққан.
Егемен Қазақстан
26.06.2017 212
2

Күн сайын кемі 30 шақырым жүгірмесе, ас батпайды, ұйқысы бұзылады! «Жүгіріңдер, халайық, жүгіріңдер!» дейді. Міне, нағыз кеңес азаматы! Ауданның бірінші хатшысы желаяқтың иығына пүліштен тігілген не белбеуі, не зерлі оюы жоқ салбыраңқы көк шапан жауып, қолына домбыра ұстатты. Аудандық газеттің жап-жас тілшілері «Желаяқ домбыраны не істер екен?» деген сауалға жауап таппай, ойымыз он саққа жүгіріп өкініп-ақ қап ек сонда. «Попқа баян не керек?» деген орыс мақалын есіңізге түсіріңізші?!. 
Сатып алуға домбыра да тапшы, көзге қораш көрінсе де көк шапанының өзі қат кеңестік заман-ай десеңізші! Сөйтіп жүріп 90-жылдарға жеттік. Фосфоры таусылып, будақ-будақ түтіні өшкен Жамбылдың суперфосфат зауытына шетелден инвесторлар келе қалсын! Күтіп алушылар бір қайнауы ішіндегі келісімшарттың дүмбілездігіне қарамастан, қонақ­тарымен сыйласудың жөні осы-ау деп шамалап, шетелдіктерге шапан жауып, қолдарына бір-бір домбыра ұстатады. Таяу Шығысты бетке алған әуе лайнері Алатаудың иығынан асқанда меймандармен қимай қоштасып тұрған тараздықтар әуежайдың қоқыс салатын кір-кір темір жәшігінде қос домбыра мен қос шапанның ешкімге керексіз үйме-жүйме жатқанын білмейтін... 
1961 жылы 12 сәуірде Жер шарын айналып келіп жерге түскен Юрий Гагарин  Саратов облысының егіс даласына «адасып» қонады. Жергілікті сельсоветтің төрағасы тұңғыш ғарышкерге ұялған тек тұрмастың керімен салтанатты түрде «Тың жерлерді игергені үшін» медалін тосынсый ретінде тапсырыпты. Кейінгі ғарышкерлердің төсіне тың игерушілер медалін тағу дәстүрі содан қалған. Ол да бір қызық! Торғай даласына топырлап түсіп жататын ғарышкерлерге шапан жабуды біз әлі де тоқтатар емеспіз, әзірге... 
Шетелдік қонаққа қыл аяғы сый жасауды да білмейтін кезеңдер артта қалды! Еліміздің дүкендерінде кәдесыйдың мың сан түрі сықиып тұр. Шапанды да жөнімен кигіземіз, домбыра секілді ұлттық құндылықтарымызды ешкімді жатсынбай ала сап жүгіруді қойдық, бір сөзбен айтқанда, көре-көре «көзіміз ашылды»! Қазақстанның мемлекеттік қызметшілері өткен жылдан бастап заңдық нормаларға сәйкес елімізде 10 айлық есептік көрсеткіштен асатын сыйлық алуға өздеріне тыйым салынғанын жақсы біледі. Мұндай сый-сияпаттар қозғалысын реттеп тұратын заң актілеріне бағыну – әлемдік тәжірибеде ежелден бар. Мәселен, АҚШ-тың федеральдық қызметкерлері мен қызметшілері, Президенттің өзі де, шетелден алған сыйлығының құны 305 доллардан асса, декларациялық құжат толтырады. Әрі ол затты мемлекеттік архивке өткізуге міндетті, сыйлық тым ұнап қалса, өз ақшасына сатып алуға рұқсат. Кімнің не алғаны, қандай сый-сияпатқа ие болғаны елдегі Federal Register хабаршы-журналында тайға таңба басқандай етіп жазылады. АҚШ-та мемлекеттік қызметкер бағасы 50 доллардан артық сыйлық алса, ол параға телініп, қызметкердің үстінен қылмыстық іс қозғалады! Францияны ұзақ басқарған президент Франсуа Миттеранның асыл тұқымды арғымақты, одан кейінгі президент Жак Ширактың АҚШ президенті Билл Клинтон сыйлаған  «Rolex» сағатын кері қайтаруы – елдегі сый-сияпат туралы заңға бағынудан туған талаптар. 
...Биылғы Алматыда өткен XXVIII Дүниежүзілік студенттер универси­а­­-
да­сында мәнерлеп сырғанаушы Денис Тен еркін сырғанауын аяқтаған тұста, әлдекім спортшыға құрмет көр­сетіп, мұз айдынына тақия лақ­тырды. Айдынға гүл, әйел спорт­шы­ға қуыршақ лақтыру әдеті бар. Бі­рақ... әлгі қазақтың қасиетті бас киімі жан­күйерлер сүйіктісіне айналған Де­ниске бұйырмады, айдын бетіндегі қо­қысты жинаушылар әбжілдік танытып тақияны спортшыдан бұрын іліп алып кет­ті. Сол тақияның тағдыры Тараз әуе­­жайындағы баяғы ұмытылмас оқи­­­ғаны еріксіз еске салды-ай!.. Қа­зақ бас киімін ешкімге сыйламайды, лақ­­­тырмақ түгілі, жерге қоюға қи­май­­ды! Жанкүйер жеткіншекке ата-ана­сы жазылмаған заң іспетті қатал дәс­тү­рі­міздің барын ескертпеген екен-ау деп өкініп қалдық!..
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу