Кәденің қадірін білейік

КСРО-ның бір қиырындағы Мурманнан екінші қиырындағы Владивостокқа бет алған 66 жастағы желаяқ жүгіріп келе жатқан жолынан бұрылып, Ұзынағашта екі сағат аялдады. Тайлы-таяғымыз қалмай ғажап жанды көрмекке аудандық партия комитетіне – қазіргіше, аудан әкімдігіне жиналдық. Орыс ақсақалы жүгіруді 20 жыл бұрын бастапты, кереметі – бір заманда алпыс екі тамырына құрсау салған 10 шақты ауруынан құлан таза айыққан.
Егемен Қазақстан
26.06.2017 209
2

Күн сайын кемі 30 шақырым жүгірмесе, ас батпайды, ұйқысы бұзылады! «Жүгіріңдер, халайық, жүгіріңдер!» дейді. Міне, нағыз кеңес азаматы! Ауданның бірінші хатшысы желаяқтың иығына пүліштен тігілген не белбеуі, не зерлі оюы жоқ салбыраңқы көк шапан жауып, қолына домбыра ұстатты. Аудандық газеттің жап-жас тілшілері «Желаяқ домбыраны не істер екен?» деген сауалға жауап таппай, ойымыз он саққа жүгіріп өкініп-ақ қап ек сонда. «Попқа баян не керек?» деген орыс мақалын есіңізге түсіріңізші?!. 
Сатып алуға домбыра да тапшы, көзге қораш көрінсе де көк шапанының өзі қат кеңестік заман-ай десеңізші! Сөйтіп жүріп 90-жылдарға жеттік. Фосфоры таусылып, будақ-будақ түтіні өшкен Жамбылдың суперфосфат зауытына шетелден инвесторлар келе қалсын! Күтіп алушылар бір қайнауы ішіндегі келісімшарттың дүмбілездігіне қарамастан, қонақ­тарымен сыйласудың жөні осы-ау деп шамалап, шетелдіктерге шапан жауып, қолдарына бір-бір домбыра ұстатады. Таяу Шығысты бетке алған әуе лайнері Алатаудың иығынан асқанда меймандармен қимай қоштасып тұрған тараздықтар әуежайдың қоқыс салатын кір-кір темір жәшігінде қос домбыра мен қос шапанның ешкімге керексіз үйме-жүйме жатқанын білмейтін... 
1961 жылы 12 сәуірде Жер шарын айналып келіп жерге түскен Юрий Гагарин  Саратов облысының егіс даласына «адасып» қонады. Жергілікті сельсоветтің төрағасы тұңғыш ғарышкерге ұялған тек тұрмастың керімен салтанатты түрде «Тың жерлерді игергені үшін» медалін тосынсый ретінде тапсырыпты. Кейінгі ғарышкерлердің төсіне тың игерушілер медалін тағу дәстүрі содан қалған. Ол да бір қызық! Торғай даласына топырлап түсіп жататын ғарышкерлерге шапан жабуды біз әлі де тоқтатар емеспіз, әзірге... 
Шетелдік қонаққа қыл аяғы сый жасауды да білмейтін кезеңдер артта қалды! Еліміздің дүкендерінде кәдесыйдың мың сан түрі сықиып тұр. Шапанды да жөнімен кигіземіз, домбыра секілді ұлттық құндылықтарымызды ешкімді жатсынбай ала сап жүгіруді қойдық, бір сөзбен айтқанда, көре-көре «көзіміз ашылды»! Қазақстанның мемлекеттік қызметшілері өткен жылдан бастап заңдық нормаларға сәйкес елімізде 10 айлық есептік көрсеткіштен асатын сыйлық алуға өздеріне тыйым салынғанын жақсы біледі. Мұндай сый-сияпаттар қозғалысын реттеп тұратын заң актілеріне бағыну – әлемдік тәжірибеде ежелден бар. Мәселен, АҚШ-тың федеральдық қызметкерлері мен қызметшілері, Президенттің өзі де, шетелден алған сыйлығының құны 305 доллардан асса, декларациялық құжат толтырады. Әрі ол затты мемлекеттік архивке өткізуге міндетті, сыйлық тым ұнап қалса, өз ақшасына сатып алуға рұқсат. Кімнің не алғаны, қандай сый-сияпатқа ие болғаны елдегі Federal Register хабаршы-журналында тайға таңба басқандай етіп жазылады. АҚШ-та мемлекеттік қызметкер бағасы 50 доллардан артық сыйлық алса, ол параға телініп, қызметкердің үстінен қылмыстық іс қозғалады! Францияны ұзақ басқарған президент Франсуа Миттеранның асыл тұқымды арғымақты, одан кейінгі президент Жак Ширактың АҚШ президенті Билл Клинтон сыйлаған  «Rolex» сағатын кері қайтаруы – елдегі сый-сияпат туралы заңға бағынудан туған талаптар. 
...Биылғы Алматыда өткен XXVIII Дүниежүзілік студенттер универси­а­­-
да­сында мәнерлеп сырғанаушы Денис Тен еркін сырғанауын аяқтаған тұста, әлдекім спортшыға құрмет көр­сетіп, мұз айдынына тақия лақ­тырды. Айдынға гүл, әйел спорт­шы­ға қуыршақ лақтыру әдеті бар. Бі­рақ... әлгі қазақтың қасиетті бас киімі жан­күйерлер сүйіктісіне айналған Де­ниске бұйырмады, айдын бетіндегі қо­қысты жинаушылар әбжілдік танытып тақияны спортшыдан бұрын іліп алып кет­ті. Сол тақияның тағдыры Тараз әуе­­жайындағы баяғы ұмытылмас оқи­­­ғаны еріксіз еске салды-ай!.. Қа­зақ бас киімін ешкімге сыйламайды, лақ­­­тырмақ түгілі, жерге қоюға қи­май­­ды! Жанкүйер жеткіншекке ата-ана­сы жазылмаған заң іспетті қатал дәс­тү­рі­міздің барын ескертпеген екен-ау деп өкініп қалдық!..
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу