Кәсіпкерге не кедергі?

Иә, кәсіпкерге еш кедергі жоқ секілді көрінеді. Кез келген істі кәсіп қылып, шыр айналдырып пайда таба бер. Өзің де байы, өзгені де жарылқа. Тек заңды бұзбасаң болды. Солайы солай ғой. Бірақ өмірде қалай?
Егемен Қазақстан
28.03.2017 290
2

Әрине, кәсібін дөңгелетем деген адам түрлі іскерлік қасиеттерге ие болуы керек. Соған сәйкес ол өзінің бағыт-бағдарына сай амал жасайды. Тек, жоға­рыда айтқанымыздай, заңды бұзбай адал жұмыс істеу керек. Ал адал мал табу үшін жанын да, барын да салып жұмыс істеп жатқан кәсіпкерлер жоқ емес. Алайда, олардың ісінің дұрыстығын көре алмайтын адамдардың әлегі де жетіп артылады. Сондайда кәсіп­кер­лердің адымын аштырғысы кел­мей­тін жандардың не ойлағаны бар екен дейсіз. Мемлекет басшысы шағын кәсіп­керлікке жасыл жол ашылуы керек деп айтудай-ақ айтып келеді. Ал бірқатар шенеуніктің белден басқан ісі талай кәсіпкердің жолына қақпан құрады екен.

Мәселен, бірде алматылық кәсіп­кер­лер шағын және орта кәсіпкерлік нысан­дарындағы маңдайшалар үшін Мемлекеттік кіріс департаментінен мыңдаған шот ала бастайды. Сол кезде көлік жуу орнының иесі Суриямға да жарты миллион теңге шот келеді. Бұл неліктен деп сұраса, Алматы сәулет және қала құрылысы басқармасының қызмет­керлері кіреберістегі «Көлік жуу» деген маңдайшаны жарнама деп есептепті. Тіпті, кәсіпкер әлгі қарыздарды тез арада өтеу үшін Мемлекеттік кіріс департа­­мен­ті мүлікті пайдалануға тыйым салатын өкім де шығарып үлгерген. Алайда, аң-таң қалған кәсіпкер де ақ-қараны айыру үшін, амал жоқ, шағымданады. Дәл сол аралықта Алматы қалалық кәсіпкер­лер палатасына мұндай сарындағы арыздардың он шақтысы түскен екен. Содан бұл мәселе Кәсіпкерлер құқын қорғау жөніндегі кеңесте қаралады. Ақыры заңгерлер «Көлік жуу» деген сөз, бар болғаны, қызмет түрін анықтай­тын маңдайша екендігін әрең дегенде түсін­діріп, дәлелдеп береді. Өйткені, сауда, қоғамдық тамақтандыру орны, тұрмыс­тық қызмет саласы кәсіпорындары іле­тін маңдайшалар заң бойынша сыртқы (көрнекі) жарнамаларға жатпайды. Сөйтіп, буынсыз жерге пышақ ұрамын дегендердің әрекеті ақталмай, күштеп қарыз өндіру өкімдерінің күші жойылды.

Бірақ осымен іс біте қойса жақсы ғой. Кәсіпкерлердің кәсібіне қызығатын небір шенеуніктер тырнақ астынан кір іздеуді қояр емес. Мәселен, Алматы қаласы Алмалы ауданы әкімдігінің қызметкерлері «Достар» көп қызметті компаниясы» ЖШС-не тексеріспен жетіп келеді. Тексергендері дұрыс дерсіз. Бірақ оның да бір себебі, негізі болуы керек қой. Сөйтсе, әлгі бақы­лау­шылардың қолында бұл тексеріс­тің құқықтық статистика органын­да тіркелгені туралы немесе осындай тексерістің тағайындалғаны туралы акт те жоқ болып шыққан. Компанияның қызметкерлері тексерісті тағайындаған лауазымды адамның ұйғарымын немесе актінің көшірмесін талап еткенімен, олар оның бірін де көрсетуден бас тартқан.

Содан, амал жоқ, «Достар» көп қызметті компаниясы» ЖШС жетек­шілігі Алматы кәсіпкерлер пала­тасына көмекке жүгінеді. Олар бір­ден прокуратураға хабарласып, ша­ғын жедел топты шақыруға кеңес береді. Прокуратура қызметкерлері лезде жетеді. Оқиға барысын түсінген құзырлы орган өкілдері әкімдік қыз­мет­керлерінен тиісті құжаттарын көр­сетуді сұрайды. Бірақ, жоғарыда айт­қанымыздай, оларда бұл компа­ния­ны тексеруге рұқсат беретін бірде-бір қа­жетті құжат болмайды. Осыған бай­ланысты бақылаушылардың өз­дері жауапқа тартылады. Артынан бұл заңсыз істерінің соңы немен ты­нарын анық түсінген олар кезекті тек­серістерінің сырын, яғни әкімнің ауызша айтқан бір сөзіне бола жарнама мен билбордтардың заңсыз ілінген, ілінбегенін тексеру үшін келгендерін жайып салады. Бірақ заңның аты – заң, ауданаралық әкімшілік сотының қаулысымен әкімдік қызметкеріне жеке кәсіпкерлік субъектісін тексерудің тәртібін бұзғаны үшін ескерту жасалды.

Біздің елімізде мұндай мысалдар бар­шылық. Соған қарап-ақ, кәсіпкер­лерге жөнсіз қысымның да аз емес екенін байқайсыз. Заң бұзған кәсіпкер­дің қалайда жазаланатыны анық, ал кәсіпкерге қысым жасайтындарға жаза жоқ. Бар болғаны жұмыстан ғана қуылуы мүмкін. Мәселен, өткен­де ғана Қаржы министрі Бақыт Сұл­танов кәсіпкерлерге орынсыз тексеріс жүр­г­ізетін қызметкерлер көп екенін жайып салды. Олардың мұндай заңсыз іс-әрекеттері үшін жұмыстан да қуы­ла­тынын жеткізді. «Жел болмаса шөптің басы қимылдамайды» дегендей, министр бір нәрсені білгендіктен айтады. Ол: «Елбасы айтқан маңызды мәселенің бірі – тексерістің көптігі. Өткен жылы 76 мың тексерудің төрттен бір бөлігі, яғни 23 мыңы – рейдтік тексеріс болды», деді. Иә, айта берсе кәсіпкерлерге қатысты жүргізілетін теріс тексерістің түрі көп. Қайран кәсіпкерлер ондай тексерістерден аман қалса жақсы, аман қалмаса кәсібі құриды. Содан соң кәсіпкерге не кедергі дейміз.


Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу