Қазақ қандай халық?

Егемен Қазақстан
24.02.2017 275
3

Осы сұрақтың ара-тұра, ара-тұра дейміз-ау, кейде, тіпті, жиілетіп те қойылатын кездері бар. Көбінесе, оң тұрғыдан жауабы да беріліп жатады. Академик Әбдуәли Қайдар ана бір жылы дүркіретіп кетпектей кітап шығарып, нақ осы сұрақты кітаптың атауында қойған болатын. Иә, сонымен, шынында да, осы қазақ қандай халық? Әу дегеннен айтарымыз сол, қа­зақ өзінің қандай халық екендігін бе­рі салғанда үш мыңжылдық тарихы­мен дәлелдеп келеді, ешкімнен ұял­май­тын сол ұлы да асқақ тарихты өзі­нің қанымен, жанымен, маңдайдан сорғалаған терімен жазып келеді. Осы тарихқа қарасақ, зерделеп жіті үңіл­сек, қазақтың ең әуелі рухы күш­ті, ер халық, бір Тәңірден басқаға та­бын­ба­ған өр халық екенін көреміз. Осы өр­шіл рухты сонау кеңестік кер заманда да қазақтың талай буын ұрпағы атақты Қасым ақынның: «Ей, тәкаппар дүние, Ма­ған да бір қарашы. Танисың ба сен мені? Мен қазақтың баласы!» деп ке­ле­тін сәулелі жырларынан бойларына сі­ңіріп өскені де анық. Бодандықты да, бопсаны да, ашар­шылықты да, азапты да, талай тауқымет пен тозақты да көрген қа­зақ қалай бол­ған­да да рухын жасыт­пады, әр сыннан кейін еңсесін қайтара тіктеді. Алаш арыстары оянуға шақырғанда, ояна білді. Одан кейін ойланды. Ерлігі кә­міл қазақ өзінің санасын білім нұ­рымен оятуға да, ақыл-парасатпен зейін қойып ойлануға да, замана бағ­да­рын әр кез салмақтап саралауға да қа­бі­летті екендігін көрсетіп отырды. Сөй­т­іп, тарих толқынының төңкеріліп түс­­кен бір тайталас бұрмасында ер қа­зақ өзінің ежелден аңсаған Еркін­ді­гі­не қол жеткізді. Мәңгілік тәу етер Тәу­ел­сіз­дігімен табысты. Ендеше, «Қа­зақ қан­дай халық?» дегенде біз оны ең ал­дымен осы қымбаттан да қымбат Тәу­­ел­сіздігіне лайықты халық дер едік. Бір кездерде елім бар деп айта ал­маған, «Қалың елім, қазағым, қайран жұр­тым... Жақсы менен жаманды айыр­мадың... Бірлік жоқ, береке жоқ, шын пейіл жоқ» деп күңіреніп қа­мыққан Абай хакім, данышпан атамыз бүгінгі бостан, айдынды Қазақ елін көр­се бұрынғы күйініштің орны толып сүйінер еді-ау, шіркін! Иә, бүгінгі қа­зақ жақсы мен жаманды айырған, та­ғыны жетіп қайырған, береке-бір­лігі қош, бір-бірімен тату-тәтті дос. Сонд­ық­­т­ан, қолға алған ісі де болмайды бос. Көре алмаушының да құлағына алтын сырға, қазақ осындай халық. Иә, қазақ ежелден дарқан, қай­ы­рым­ды, қонақжай халық. Сол мәр­тті­­гінің ар­қасында еліміз он сан ұлт­тар дос­ты­ғының ұйыған ордасына ай­нал­ды. Әлеуметтік желіде гер­ман­ия­лық бір не­міс азаматы жа­қында ға­на жү­­рек­жар­ды лебізімен қа­зақтың кең пей­ілін риясыз ас­қақ­татып паш ет­к­еніне сүйсіндік. Қа­зақты жамандайтын­дар әуелі өздері қазақ­тай болып алсын деп саң­қыл­да­ды-ау сабазың. Өткен ғасырдың басында-ақ Григорий Потанин «Маған бүкіл қа­зақ даласы ән салып тұрғандай болып кө­рінеді» деп еді. Иә, қазақ әнші, күйші, ақын халық, өнерге жақын халық. Күні кеше Димаш баламыз Қытайда шырқаған әнімен әлемді баурады, жан жүректерін, ықыластарын жаулады. Тәуелсіздік талай дарындарымыздың тұма бұлақтарын ашып жатыр. Шы­нық­қан шымыр да қазақ екендігін со­нау Америкада Қанат Ислам бауыры­мыз дәлелдеп қуантуда. Иә, бокста да бәсіміз жоғары. Соның алдында ға­на Алматыда өткен Универсиада, осы күндердегі Саппорадағы Азиада қазақтың спорттан да қаражаяу емес­тігін танытқан үстіне танытып жатыр. Ақын Қадыр Мырза Әлі қазақты шет­­елдік қонаққа таныстырған бел­гілі жырында халқымыздың қан­ша­ма қабырғалы, кәделі қа­сиет­те­рін са­­намалап өтеді. Иә, ай­та бер­­сек, қа­­зақ­та ғибрат көп, өнеге же­тер­лік. Өр­кениеттің, жа­һандық жаң­ғы­ру­лар­дың жаңа беле­сі­не көтеріліп те жа­тыр қазақ. Құдай қаласа, ЭКСПО-ны да өткізуге са­қадай сайланып болып қалдық. Қазақ қан­дай дегенде, хал­қымыздың әлем жұрты алдындағы абы­рой-беделін, та­сы­ған мерейін та­ра­­тып та айта аламыз. Осындай еңбекшіл, ойшыл хал­қы­мыз тойшыл тобырға айналмаса екен дейміз. Бір Шымкентте 1000 той­хана бар деп мазаланады бір депутат­ы­мыз. Ал сондағы тойлардың көбі не­сиеге алған қаражатқа жасалады. Осын­дайда тым дарақылана бермей, көр­пеге қарай көсілсек қайтеді деп те ой­­лаймыз-ау. Елбасы Ұлттық Ғылым акаде­мия­­сының салтанатты жиналысында ХХІ ға­сыр – ғылым мен білімнің ға­сыры екен­­дігін қадап айтты. Қазақ қан­дай ха­­л­ық дегенде ендігі жерде ұл­ты­мыз ұм­тылар темірқазық нысана да осы бол­мақ. Қазақ әнші, дарқан, ақын, өнер­паз халық қана емес, қазақ ға­лым ха­лық, білімпаз халық, адами капиталды алға оздырған инттеллектуалды ұлт деп мақтанатын болайық.

Қорғанбек АМАНЖОЛ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу