Кітап киесі

Жастық шағында «Егер кенет байы­п кетсең не істер едің?» деген сұраққа Алексей Пешков, кейінгі даңқты жазу­шы Максим Горький «Кө-өп қы­лып кітап сатып алар едім» деп жау­­ап берген екен, дейді. Ал бүгінде біз­­дің марқасқа қаламгер Мархабат Бай­ғұт ағамыз байлыққа бөгіп, бағ­лан жеген замандастарымыздың өз­де­рін­­де жоқ кітапты сатып алмақ түгілі, бар кітапты қоятын жер таппай, отқа өр­­теп, суға ағызған сорлылығын күй­іні­шті зар қылып шертеді. «Қош бол, кіт­ап…» деп ел газеті «Егеменде» жан дү­ниесінің запыранын төге шыр­қыр­ай­ды.
Егемен Қазақстан
10.03.2017 266
2

Ал енді осы зарға зейін қойып жатқан құлақ, көңіл қойып жатқан көкірек барына біз тағы күмәнданамыз-ау. Мархабат көкемнің жанайқайы, әрине, көп-көп сөз ұғар саналыларға жетіп те жатыр. Бірақ әлдеқашан басталып кеткен кітап­қа, көркем әдебиетке деген селқос-са­ма­р­қаулықты, ықылассыздықты, оны ай­тасыз-ау, тіптен, өшпенділік пен жау­­лық ниетті, содан туын­дап жат­қан жой­қын жаугершілікті, рухсыз то­быр­дың жорығын тоқтатуға аз ғана абыз­дар­дың, ат төбеліндей ғана кеу­де­сін­де сәу­лесі барлардың ша­масы ке­лер ме?! Тасқа басылған қа­лам сөзіне ен­жар­лар мен рухсыздар өз­де­рін күн­дер­­дің күнінде, қияметтің қыл­кө­пі­рін­де Кі­тап Киесі ұрады-ау деп те қо­рық­пай­ты­нын қайтерсіз?

Осы арада атам қазақтың «Құдайдан қо­р­ықпағаннан қорық» деген тәмсілі ес­ке түседі. Себебі, кітапты жақсы көр­мейтіндерді, кітап нығметіне бө­лен­бегендерді Жаратушы иеміз де жақ­сы көреді деп айта алмасақ керек. Жер бетін жайпап тұмшалаған зұлмат қа­раң­ғы­лықты, нәмарт надандықты сейілтіп, адам затының көкірегін жарықпен нұ­р­лан­­дыру үшін бір Алла әуелі көктен уа­һи етіп кітап түсірді емес пе?! Иә, кі­тап әзелден Аллаға тән. Біз осыны неге ұмы­та­мыз? «Дәуіт пенен қаламды айт, Сөз иесі кәләмді айт» деп жырау баба­ла­­ры­мыз жырға қосқан Құран шәріп үм­бе­ті­­міз­­дің алғашқы кітабы екендігін жа­ды­мы­­здан еш шығармағанымыз абзал-ау! Сол қасиетті кітапты Жебірейіл періште «Оқы!» бұйырмап па еді? Осыдан да болар-ау, жалпы кітапқа деген қазақ халқының құрметі бағзыдан-ақ биік болып, ежелгі замандардан қалыптасқаны анық. Біздің қазақ көңілге қонымды бір жақ­­сы сөз естісе де «кітап сөзі» деп іл­ти­­паттап тұратыны соның айғағы ғой.

Мәйекті сөзді төгілтіп жүрген мият­т­ы Мархабат ағам-ау, әріге бармай-ақ қоялық, осы сіз бен біздің толқын кі­тап­пен өстік, есімізді білгеннен кө­зі­міз­ді кітаппен аштық емес пе? Шіркін, к­і­тапты отырып та, тұрып та, жатып та, жастанып та оқушы едік қой. «Қо­бы­лан­ды батырдағы» Тайбурылдың ша­бы­сын жатқа айтушы едік. «Алпамыс ба­тыр­дағы» Ұлтанқұл мен Бадамша са­қау болып айтысушы едік. Ертөстік пен Керқұла атты Кендебайлар түсімізге кі­ріп, түн баласы төккен көзіміздің ыстық жа­сы­мен жастықты булап шығушы едік. Сіздің жиеніңіз суға ағызған Мұхтар Әуезовтің, Ғабит Мүсіреповтің, Әбдіжәміл Нұрпейісовтің, Сайын Мұратбековтің, Шерхан Мұртазаның, Мұхтар Мағауиннің және басқа көп-көп жа­зушы ағатайларымыздың кітаптарын оқып таныдық қой мынау дүрия дүнияны. «Сен қанша кітап оқыдың? Мен 100 кі­тап оқыдым» деп бәсекелесуші едік мек­тепте жүргеннің өзінде. Біреуден бір жақсы кітап шығыпты деп естісек, со­ны тауып алғанша байыз таппаушы едік. Енді келіп кітапты суға ағызды де­ген не сұмдық? Ойпырмай, осындай кү­нә арқалаған кісәпірлігіміз үшін жаны жән­наттан болғыр жарықтық Әбіш Кекілбаев ағамыздың «Шыңырауына» құлап, жер астындағы дариямен белгісіз дүниеге өзіміз ағып кетсек те, рауа шы­ғар. Не болмаса жан біткенге зиянсыз, тыш­қан мұрнын қанатпас зифа пейілді Тө­лен Әбдікұлы ағамыздың «Оң қолы» бұ­лай керкеткенді кеңірдектен қысып қыл­қындырса да обал жоқ-ау!

Десек те, кітап жұрттың бәріне бір­дей қадірсіз емес. «Он мың кітабым бар» дей­тін ондаған білімді інілеріңіз бар мен бі­летін, Марқа-аға. Олар сіздің жиеніңіз сияқ­ты, кітаптарын суға ағызып жатқан жоқ, туған ауылдарындағы, оқыған мек­теп­теріндегі кітапханаларға беріп жатыр. Үйлеріндегі сөрелерінде көз жауын алып тұрғандарының өзі бір көп-көрім дү­ние. Қадағам, Қадыр Мырза Әлінің кітап­ханасы түп көтеріліп Оралдағы өз атындағы Орталыққа көшіп барғанын бі­лесіз. Мырзатай Жолдасбековтен бас­тап кітапжанды зиялыларымыздың көп кі­таптары бірнеше мыңдаған данамен сый­ға тарту акциясы аясында елордадағы Ұлт­тық академиялық кітапханадан орын теп­кеніне де қуаныштымыз. Осы баға жет­кісіз құндылықтардың суға ақ­па­ғанына, сол тұма бұлақтай тұнық сырлы кітаптардың тымырсық тұйықта қа­лып қоймай ел игілігіне, еркіндікке шы­ғарылғанына, Құдайға шүкір, кітап қадіріне жеткен азаматтарымыздың бар еке­ндігіне мың тәубе.

Марқа аға, Балбұлақ басындағы қо­радан кітаптарын суға ағызып, кү­нә арқалап, өзін қылмысты сезінген Қой­шы­­ман жиеніңізге дұғай сәлем. Бау­ыры­­­­мыз кітаппен, киелі кітаптың таң­ға­жайып әлемімен тым ертерек қош­та­сып қойған сыңайлы. Әлі де болса ойлансын. Салауат, сабырға бекінсін. Қой­шымандар сөйтті екен деп Қазақ елі кітаппен ешқашан қоштаспайды. Кі­­таптың киесіне қылау түсірмейді де­гей­сіз. Мұны бізден артық өзіңіз білесіз, Марқа-аға!..

Қорғанбек АМАНЖОЛ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Елбасы Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдады

20.11.2018

Қайырымды қала тұрғындары тегін дүкен ашты

20.11.2018

Гүлшара Әбдіқалықова Албания Республикасының Еуропа істері және сыртқы істер министрімен кездесті

20.11.2018

Қ.Тоқаев Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Д.Бушатиді қабылдады

20.11.2018

Павлодардағы электр қуаты 4 процентке төмендеді

20.11.2018

Түркі киносын әлемге таныту тақырыбына арналған дөңгелек үстел өтті

20.11.2018

Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде көшелерді жарықтандыру жобасы іске асырылады

20.11.2018

Павлодарда Елбасының өмірі туралы көрініске әртістер таңдалуда

20.11.2018

Түркістанда «Agrofest – 2018» фестивалі өтті

20.11.2018

Албанияның Сыртқы істер министрі Қазақстанға алғашқы ресми сапармен келді

20.11.2018

«Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Жетпіс мың адамның жалақысы өседі

20.11.2018

Алматыда жаңа комедиялық фильмнің тұсауы кесілді

20.11.2018

Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

20.11.2018

Алматыда «Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Талғат Ешенұлы. Жүрегі бар жалғыз үй

20.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Отырар сазы» оркестрінің жетекшісі Дінзухра Тілендиеваны қабылдады

20.11.2018

Қазақ ғалымы Швецияда су тазартудың экологиялық таза әдісін ойлап тапты

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу