Кітап. Қолтаңба... және той

Егемен Қазақстан
09.01.2017 266
3

karashash-apay-2

Жақында бір туысымыздың туған күніне не сыйласақ екен деп санамыз сан саққа жүгіріп тұрғанда, басымызға бір идея сарт ете қалды. «Баяғыда бір-бірімізге шын көңілмен кітап тарту етіп, ішіне он ойланып, жүз толғанған ізгі тілегімізді, тіпті кейде жырдың шымыр шумағымен өріп, мәз-мейрам болып жатпаушы ма едік. Көптен бері үзіліп қалған сол рухани байлықпен жарылқау дәстүрін неге қайта жаңғыртпасқа?» деген ой ғой мазалаған. 

Әбден ойланып, ең соңғы рет кімнің мерекеде кітап сыйлап, құттықтағаны еске әзер түскені-ай. Сонда бұл неден? Адам өзгерді ме, заман өзгерді ме? «Заманның бүлінген түгі жоқ, адамдардың ниеті, пиғылы тарылып, бұзылғандықтан» деп баяғыда жарықтық қариялар әлденеге күй­зелгенде, көңілдерін осылай кірбің-көлеңке үйіретін еді. Рас-ау, қазір мате­риалдық байлыққа тәуелді адам­дар көбейіп кетті. Өзіңізді һәм жайғасатын орныңызды тойына апарған қолыңыздағы ақшаңыздың құнына қарай өлшейтін құлқынның құлдары азаймай тұр.  Той-томалақта еңкейген қарттан елпеңдеген жасқа дейін дүйім жұрттың алдында сыйлығын әспеттей атап, абырой-беделі тек сол әкелген қымбат бұйымының бағасына байлаулы тұрғандай  қипалақтап қалатыны тағы шындық. Қадау-қадау қазынаның арасынан шіркін, «Кітап – үйдің ашулы тұрған терезесі», «Кітап – ғасырларға сапар шеккен ақыл ескерткіші», «Келешектің бақыты мен құдіретті күші жолында адамзат жаратқан күллі кереметтердің ең күрделі де ұлы кереметі кітап бола алады»... деп қашаннан қастерленген рухани байлықтың не үшін көрінбей кеткеніне бір сәт көңіл дүрбісін салу еді мақсатымыз. Осы қалада өзіміз сыртынан құрмет тұтып сыйлайтын  ел ағаларының бірі ұзатылып бара жатқан қызының жасауына том-том кітабын сыйлағанда, дүйім ел сүйсінді. «Міне, қазақтың мұнан кейінгі келешек ұрпағына табыс етілер басты мұрасы осы болуы керек, ертеңгі көкжиегіміз кең, аспанымыз ашық болсын десек, біз оларға ең асыл қазынамыз – кітап сыйлауды, білімнің кілті сонда екенін айтуды ұмытпауымыз керек» деген сондағы лебіз­ді жандары қалмай құптаған көп­шіліктің көңіл күйі еміс-еміс есі­мізге түскенде, ол жайлы әңгімені әр кез қаузай бергіміз келіп тұратыны рас. ...Жақсы кітап болсын, сапасы нашар кітап болсын, кітапты рәсуә етуге, тастауға болмайды. Сөреміздегі кітаптарды сұрыптап отырғанда, Қал­тай Мұхамеджановтың 1998 жылы «Атамұра» баспасынан жарық көрген көк түсті кітабы көзге оттай басылды. Мұнда қаламгер ағамыздың: «... өнер – әдебиет сапарындағы еңбегің хал­қымыздың игілігіне айнала берсін!..» деген айшықты қолтаңбасы бар. Белгілі ғалым, марқұм Рахманқұл Бердібаевтың «Байқалдан Балқанға дейін» кітабын ашқанда: «...бұл кітаптың рухын қолдар деген сенім­мен, ақ тілекпен Рахманқұл. Санкт-Петербург. 28.04.97.» деген лебіз тұр. Мән берсек, қолтаңба жыл өт­кен сайын құны арта беретін өте бір маңызды мұраңыз екен. Оқысақ, Өзбекәлі Жәнібеков, Мүсілім Базар­баев ағаларымыздың үйіндегі апаларымыз тарту еткен, сондай-ақ Фариза Оңғарсынова, Фарида Шәріпова, Сәбит Досанов, Рахымжан Отарбаев, Баянғали Әлімжанов, Кәмел Жүністегі... сияқты мұнан да басқа бірталай қаламгер аға-апаларымыздың кітаптарындағы қолтаңбалар, тілектер қандай әсерлі десеңші... Бірақ біздің бүгінгі әңгімеміздің мақсаты  мерекелерде, тойларда бір-бірімізге тек пүліш шапан жаба бермей, бір ауық кітап та сыйлап тұруды қазақы дәстүрімізге айналдырайық деген ойды көпшілік талқысына тастау еді. Яғни, өткен күндердің еншісіндегінің бәрін ескіліктің сарқыты деу қате.  Соның бірі – кітап сыйлау. Бұрын балалар мұғалімдеріне, достарына мерекеде кітаптан басқа ештеңе тарту етпейтін. Бұл түсінік өмірде кітапқа жететін байлық жоқ деген бекзат ұғымды мегзейтін. Қазір сол дәстүр сақталған ба? Ең аяулы ұстазына, досына бүгінгінің өрендері не сыйлайды? Жүрегінің жылуын кітаптағы қолтаңбаға мөлдірете төге алып жүр ме? Осы туралы айтайы­н дегенбіз. Өткен шақтың шаңына көміліп қалуға тиіс емес мұндай жауһар қазынаны қалай ұмытасың, қалай естен шығарасың?! Кітаптан артық сыйлық жоқ.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.09.2018

Сенат комитетінде діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері туралы заң жобасы қаралды

25.09.2018

Игорь Чжан: Велосипедтің кесірінен жүлде алмадым

25.09.2018

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ QS рейтингінде тағы да алға жылжыды

25.09.2018

142 үміткерге «Болашақ» стипендиясы тағайындалды

25.09.2018

Жақсы өсім - нәтижелі жұмыстың кепілі

25.09.2018

Инвесторлармен ортақ келісімге келді

25.09.2018

«Egemen Qazaqstan» газетінің журналисі марапатталды

25.09.2018

Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық ұйымын нығайтуға және реформалауға шақырды

25.09.2018

Қазақстан Нельсон Мандела Бейбітшілік саммитіне қатысты

25.09.2018

Астана тұрғыны 10-қабаттан құлаған баланы тосып алды

25.09.2018

Қ. Қасымов ұялы телефондар ұрлығының жолын кесу шаралары туралы айтып берді

25.09.2018

Назарбаев Университетінде тың жобалар таныстырылды

25.09.2018

Нәубәт Қалиев қайтыс болды

25.09.2018

Үкіметте өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасының жобасы мақұлданды

25.09.2018

АӨК цифрландыру аясында 20 цифрлық және 4000 дамыған ферма құрылады

25.09.2018

Жағажай волейболынан әлем чемпионатының іріктеу турнирі өтеді

25.09.2018

«Барыс» Мәскеуде «Динамоны» ұтты

25.09.2018

Бүгін Бакуде белдескен қос балуанымыз ұтылды

25.09.2018

«Хат қоржын» (25.09.2018)

25.09.2018

Солтүстік Қазақстан полицейлері Тілдер фестивалін өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tirshilikti mádenıet bıleıtin qoǵam

Osy ýaqytqa deıin jeke adamnyń tirshiligin, turmys jaǵdaıyn onyń bilimi men eńbekqorlyq qasıetiniń bılep kelgendigi belgili. Adamdar kóp jaǵdaıda qoǵamnan bilimine saı oryn alyp otyrdy. 

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу