Кітап. Қолтаңба... және той

Егемен Қазақстан
09.01.2017 324
3

karashash-apay-2

Жақында бір туысымыздың туған күніне не сыйласақ екен деп санамыз сан саққа жүгіріп тұрғанда, басымызға бір идея сарт ете қалды. «Баяғыда бір-бірімізге шын көңілмен кітап тарту етіп, ішіне он ойланып, жүз толғанған ізгі тілегімізді, тіпті кейде жырдың шымыр шумағымен өріп, мәз-мейрам болып жатпаушы ма едік. Көптен бері үзіліп қалған сол рухани байлықпен жарылқау дәстүрін неге қайта жаңғыртпасқа?» деген ой ғой мазалаған. 

Әбден ойланып, ең соңғы рет кімнің мерекеде кітап сыйлап, құттықтағаны еске әзер түскені-ай. Сонда бұл неден? Адам өзгерді ме, заман өзгерді ме? «Заманның бүлінген түгі жоқ, адамдардың ниеті, пиғылы тарылып, бұзылғандықтан» деп баяғыда жарықтық қариялар әлденеге күй­зелгенде, көңілдерін осылай кірбің-көлеңке үйіретін еді. Рас-ау, қазір мате­риалдық байлыққа тәуелді адам­дар көбейіп кетті. Өзіңізді һәм жайғасатын орныңызды тойына апарған қолыңыздағы ақшаңыздың құнына қарай өлшейтін құлқынның құлдары азаймай тұр.  Той-томалақта еңкейген қарттан елпеңдеген жасқа дейін дүйім жұрттың алдында сыйлығын әспеттей атап, абырой-беделі тек сол әкелген қымбат бұйымының бағасына байлаулы тұрғандай  қипалақтап қалатыны тағы шындық. Қадау-қадау қазынаның арасынан шіркін, «Кітап – үйдің ашулы тұрған терезесі», «Кітап – ғасырларға сапар шеккен ақыл ескерткіші», «Келешектің бақыты мен құдіретті күші жолында адамзат жаратқан күллі кереметтердің ең күрделі де ұлы кереметі кітап бола алады»... деп қашаннан қастерленген рухани байлықтың не үшін көрінбей кеткеніне бір сәт көңіл дүрбісін салу еді мақсатымыз. Осы қалада өзіміз сыртынан құрмет тұтып сыйлайтын  ел ағаларының бірі ұзатылып бара жатқан қызының жасауына том-том кітабын сыйлағанда, дүйім ел сүйсінді. «Міне, қазақтың мұнан кейінгі келешек ұрпағына табыс етілер басты мұрасы осы болуы керек, ертеңгі көкжиегіміз кең, аспанымыз ашық болсын десек, біз оларға ең асыл қазынамыз – кітап сыйлауды, білімнің кілті сонда екенін айтуды ұмытпауымыз керек» деген сондағы лебіз­ді жандары қалмай құптаған көп­шіліктің көңіл күйі еміс-еміс есі­мізге түскенде, ол жайлы әңгімені әр кез қаузай бергіміз келіп тұратыны рас. ...Жақсы кітап болсын, сапасы нашар кітап болсын, кітапты рәсуә етуге, тастауға болмайды. Сөреміздегі кітаптарды сұрыптап отырғанда, Қал­тай Мұхамеджановтың 1998 жылы «Атамұра» баспасынан жарық көрген көк түсті кітабы көзге оттай басылды. Мұнда қаламгер ағамыздың: «... өнер – әдебиет сапарындағы еңбегің хал­қымыздың игілігіне айнала берсін!..» деген айшықты қолтаңбасы бар. Белгілі ғалым, марқұм Рахманқұл Бердібаевтың «Байқалдан Балқанға дейін» кітабын ашқанда: «...бұл кітаптың рухын қолдар деген сенім­мен, ақ тілекпен Рахманқұл. Санкт-Петербург. 28.04.97.» деген лебіз тұр. Мән берсек, қолтаңба жыл өт­кен сайын құны арта беретін өте бір маңызды мұраңыз екен. Оқысақ, Өзбекәлі Жәнібеков, Мүсілім Базар­баев ағаларымыздың үйіндегі апаларымыз тарту еткен, сондай-ақ Фариза Оңғарсынова, Фарида Шәріпова, Сәбит Досанов, Рахымжан Отарбаев, Баянғали Әлімжанов, Кәмел Жүністегі... сияқты мұнан да басқа бірталай қаламгер аға-апаларымыздың кітаптарындағы қолтаңбалар, тілектер қандай әсерлі десеңші... Бірақ біздің бүгінгі әңгімеміздің мақсаты  мерекелерде, тойларда бір-бірімізге тек пүліш шапан жаба бермей, бір ауық кітап та сыйлап тұруды қазақы дәстүрімізге айналдырайық деген ойды көпшілік талқысына тастау еді. Яғни, өткен күндердің еншісіндегінің бәрін ескіліктің сарқыты деу қате.  Соның бірі – кітап сыйлау. Бұрын балалар мұғалімдеріне, достарына мерекеде кітаптан басқа ештеңе тарту етпейтін. Бұл түсінік өмірде кітапқа жететін байлық жоқ деген бекзат ұғымды мегзейтін. Қазір сол дәстүр сақталған ба? Ең аяулы ұстазына, досына бүгінгінің өрендері не сыйлайды? Жүрегінің жылуын кітаптағы қолтаңбаға мөлдірете төге алып жүр ме? Осы туралы айтайы­н дегенбіз. Өткен шақтың шаңына көміліп қалуға тиіс емес мұндай жауһар қазынаны қалай ұмытасың, қалай естен шығарасың?! Кітаптан артық сыйлық жоқ.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

Талғат ҚАЛИЕВ: Жастардың құндылық жүйесін зерттеу өзекті

23.01.2019

Алматыда көп балалы аналар баспана кезегін күтіп жүр

23.01.2019

«Сервистік әкімдік» Open space режимінде жұмыс істейді

23.01.2019

Ресей 2020 жылғы Олимпиада ойындарына қатыспауы мүмкін

23.01.2019

Қытайдың ІЖӨ-нің өсу қарқыны ең төменгі деңгейге жетті

23.01.2019

Жас мамандарға пайдалы ақпарат (видео)

23.01.2019

Бокстан әйелдер арасындағы әлем чемпионатының қожайыны анықталды

23.01.2019

Футбол күнтізбесі жарияланды

23.01.2019

«Иван Ярыгин» турниріне қатысады

23.01.2019

Данияр Елеусінов шаршы алаңға наурызда шығады

23.01.2019

Маңғыстауда арнайы мониторинг тобының алғашқы отырысы өтті

23.01.2019

«Ойыншық» сабындар

23.01.2019

Мұстафа рухын іздеген қазақтар

23.01.2019

Тұранның тұғырлы тұлғасы

23.01.2019

Инновациялық идеяларды тиімді пайдаланса...

23.01.2019

Ғылым деңгейі неге төмен?

23.01.2019

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

23.01.2019

Қайырымдылық байқауына іріктеу жалғасып жатыр

23.01.2019

Г.Әбдіқалықова Армения елшісімен кездесті

23.01.2019

Бес әлеуметтік бастама: Атқарар іс аз емес

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу