Коллекторлық қызмет: шетелдер тәжірибесі қандай?

Бүгінгі мәліметтер бойынша 5 миллион отандасымыз несие алған. Соның ішінде бір миллиондай адам 90 күннен астам уақыт бойы 306 миллиард теңгенің қарызын төлемеген. Дегенмен, банктер несиеге берген ақшаны қалай да қайтаруға тырысады. Ал қарызды төлей алмасаңыз, бұл іспен коллекторлар айналысады. 5 сәуірде ҚР Парламенті Мәжілісіне «Коллекторлық қызмет туралы» Заң жобасы ұсынылды.

Егемен Қазақстан
17.10.2016 10443
2

  Коллекторлар не істей алады?

Олар үш сатымен жұмыс істейді:

  • soft collection: алдымен қарыз алушыға телефон арқылы хабарласады, СМС хабарлама немесе поштаға хат жібереді. Несиені төлемеу себебін анықтап, мәселені шешу жолдарын ұсынады.
  • hard collection. Егер қарыз алушы телефонын көтермесе, коллекторлық агенттік қызметкері оның үйіне, жұмыс орнына барады.
  • legal collection. Жоғарыдағы екі амал көмектеспесе, сотқа өтініш жазады, шағым түсіреді. Өз еркімен борышкердің мүлкі бар-жоғын анықтай бастайды.

  Заң жобасын жасау барысында біздің мамандар АҚШ пен Ұлыбритания тәжірибесіне сүйеніпті. Ол елдерде бұл қызмет қалай реттеледі?

Ұлыбритания тәжірибесі

Guardian газетінің мәліметіне сенсек, 2016 жылы әрбір екінші ағылшын отбасы ипотеканы есептемегенде 10 мың фунт, яғни 14 мың доллар берешек екен. Бұл елде қарыз көлемі жыл сайын 10 пайызға өсіп жатыр. Яғни, коллекторлары жұмыссыз жатқан жоқ.  Негізі, мемлекет қарызды өтей алмаған жағдайда бөліп төлеу немесе басқа да жеңілдік алуды ұсынады екен. Себебі іс коллекторларға өтсе, қарыз мөлшері артатын көрінеді.

Байқасаңыз, бұл елдің коллекторлары да күн сайын телефон шалады, жұмыс орнына барады. Жылжымайтын мүлік немесе басқа да бұйымдарды қарыздың төлемі ретінде ала алмайды. Ірі банктермен жұмыс істегісі келетін агенттіктерге лицензия алу міндет емес. Сhannel 5 Ұлыбритания телеарнасында «Can’t pay? We’ll take it away», яғни, «Төлей алмасаң, тартып аламыз» деген арнайы бағдарлама бар. Онда қарызын өтемегендерге қандай шаралар қолданылып жатқандығы көрсетіледі. Яғни, коллекторлар тек банктермен ғана емес, жеке тұлғалармен де жұмыс істей алады.

Еуропаның басқа елдерінде қалай?

Еуропа елдерінде коллекторлық агенттіктер лицензия алған соң ғана жұмыс істей алады. Өздерінің қызметтері туралы мемлекеттік орындарға есеп береді. Еуропа шенеуніктері мұндай қызмет арқылы салық пен тендер қарыздарын, басқа да айыппұлдарды қайтара алады. Ал Германияда коллекторлық агенттіктердің Ассоциациясы бар. Жаңадан құрылғандары осы жерден тіркеуден өтуге міндетті.  

АҚШ-та ше?

АҚШ-та коллекторлардың қызметі қаржы кеңесшісіне көбірек ұқсайды. Олардың саны 7 мыңға жетеді. Коллекторлық қызметті реттейтін 19 тараудан тұратын заң 1977  жылы қабылданған. Бұл заңдағы ерекше атап өтуге болатын баптары:

  • заң бойынша коллекторлар қоқан-лоқы көрсетіп, үздіксіз телефон шала алмайды. Психологиялық қысым көрсетуге тыйым салынған;
  • жұмыс орнына хабарласу қарыз алушының беделіне нұқсан келтірсе, борышкердің бір ғана өтініші бойынша қызметіне қоңырау шалуды тоқтатады;
  • коллекторлық агенттікке төлем барлық қарыз мөлшерінің 20 пайызынан аспайды. (Біздің заңда да осындай шектеу болса жақсы болар еді)

Ресейдегі коллекторлық қызмет

 Қарызды қайтартатын қызмет туралы заң Ресейде биыл ғана қабылданды. Осы уақытқа дейін олардық жұмысы 2014 жылы қабылданған «Тұтынушылық несие туралы» заңмен реттелетін еді. Ресейде енді заң бойынша коллекторлар:

  • сотпен қорқыта алмайды;
  • психологиялық қысым көрсетіп, мүлкіне зақым келтіруіне болмайды;
  • телефон шалу аптасына екі реттен көп болмау керек. Әрі тек күндізгі уақытта ғана хабарласа алады.
  • коллектор қарыз алушымен аптасына бір рет қана кездесе алады.
  • қарыз алушы коллектормен қарым-қатынас орнатудан бас тарта алады. Банк мұндай жағдайда борышкерді сотқа береді;
  • бизнесті дамытуға алынған несиелермен коллекторлар жұмыс істей алмайды.

Қазір біздің нарықта 205 коллекторлық ұйым бар. Олардың 59-ы 17 банкпен өзара қарым-қатынас орнатыпты. Коллекторлық қызмет заңмен реттелмегенімен бізде бұрын да болған. Әлі де жұмысын жалғастыра береді.

Гүлнұр Қуанышбекқызы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.01.2019

Қарағандылық инспекторға оқ атқан күдіктілердің фотосы жарияланды

18.01.2019

ҰБТ-дан жоғары балл жинаған түлек «Болашақ» арқылы шетелдерде оқи алады

18.01.2019

Батыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болып Ғали Исқалиев тағайындалды

18.01.2019

Ақтөбе облысының шаруалары былтыр 228 млрд теңгенің өнімін өндірді

18.01.2019

Полиция департаменті айыппұлды уақытылы төлеуге шақырды

18.01.2019

Елордалық аурухана тұңғыш рет неврологиялық асқынуды азайтатын құрылғыны қолданды 

18.01.2019

Елордалық құтқарушылар жанып жатқан үйден 6 адамды шығарды

18.01.2019

Колумбиядағы жарылыс салдарынан 21 адам қайтыс болған

18.01.2019

Тимур Қожаоғлы: «Егемен Қазақстан» – Еуропа құрлығындағы маңдайалды басылым

18.01.2019

Алматыдағы тікұшақ апатынан кейін «Sky Service» рейстері тоқтатылды

18.01.2019

Геннадий Головкин ұлды болды

18.01.2019

Солтүстік Қазақстанда «Қайырымдылық керуені» акциясы жалғасты

18.01.2019

Головкиннің қарсыластары бір-бірімен жұдырықтасады

18.01.2019

Петропавлда ресейлік бас киімдер көрмесі ашылды

18.01.2019

Ақтөбеде жұмысшылардың еңбек құқықтарын қамтамасыз ету меморандумына қол қойылды

18.01.2019

Алматыда газбен жүретін жаңа автобустар іске қосылады

18.01.2019

СДУ-да IT технологиялары саласында білім беру жобасы басталды

18.01.2019

Мемлекет басшысы «Smart Aqkol» ахуалдық орталығына барды

18.01.2019

Елбасы кітапханасының Ақтөбеде өткен көшпелі көрмесін 120 мыңнан аса адам тамашалады

18.01.2019

Атырауда қазақтың үш биіне ескерткіш орнатылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу