Күнге ұмтылған елдер

Күн үш тәуліктің ішінде Жер бетіне оның бойындағы барлық барланған отын қорларының қуатына тең қуат жөнелтеді екен. Алайда, соған қарамастан оның сәулесін тұрмыс пен экономикаға қажетті қуат көзі ретінде игеру мәселесі адамзат қоғамында енді ғана бастау алып отыр деуге болады. Қазіргі уақытта күн сәулесінен алынатын қуаттың әлемдік энергетикалық өндірістегі үлесі 1 пайызға да толмайды. Бірақ бұл – әлі бастамасы ғана. Кейбір сарапшылардың болжамы бойынша, енді бір 35 жылдан кейін күн сәулесі Жердегі адамзат өндіретін қуаттың ең басты көзіне айналатын болады. Бұл болжамды Халықаралық энергетикалық агенттіктің мамандары да растап отыр. Олардың пікірі бойынша да 2050 жылға таман күн энергетикасының үлесі отынның басқа түрлерінің бәрінен басып озуы тиіс. Яғни, күн сәулесінің қуаты қазіргі мұнайды алмастыратын болады.
Егемен Қазақстан
28.07.2017 73
2

Әлемде күн сәулесін қуат көзі ретінде игеруге бірінші болып кіріскен ел – Жапония. Бұл ел осы істі өткен ғасырдың соңғы ширегінен бастап қолға алып, 1990 жылдардың көшін бастады. Мұнан кейін оған Германия қосылып, 2000-2010 жылдар аралығында күн сәулесінің қуатын игеру жөнінде бірінші орынға шықты. Кешікпей бұл қозғалысқа Испания, Италия, АҚШ араласты. Енді күн сәулесін игеруге алып көршіміз Қытай үлкен мән беруде. 2015 жылы әлемде 51 ГВт күн қуатын өндіретін қондырғылар орнатылса, мұның 15 ГВт-ын бір ғана Қытай орнатқан. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, нақ осы жылы Қытай күн қуатын игеру жағынан әлемде бірінші орынға шығып отыр. Ал 2016 жылы әлемде 76 ГВт-тың күн қондырғылары орнатылды деген дерек бар. Салыстыру үшін айта кетейік, Ресейдің жарты ғасыр бойы орнатқан атом стансаларының қуаты 26 ГВт электр қуатын өндіруге ғана жетеді екен.

Сонымен, соңғы жылдары күн сәулесінен қуат өндіру ісі өте шапшаң қарқынмен өріс алып келеді. Әрине, бұл іске әзірге бүкіл әлем елдері болып кірісе қойған жоқ. Ал кірісіп жат­қан­дарды «болашағын күні бұрын ойлаған елдер» деп айтуға әбден болады. Мәселен, қазіргі уақытта бүкіл әлем бойынша күн сәулесінен өндірілетін қуаттың 70 пайызын Қытай, Германия, Жапония, АҚШ, Италия секілді бес ел ғана беріп отыр.

Бірақ соған қарап, басқалар бейқам отыр екен деп алданып қалуға тағы болмайды. Әлемдегі мұнайға ең бай елдердің өзі соңғы жылдары осы істі жеделдетіп қолға алуда. Мәселен, мұнай өндіруден бірінші орын алатын Сауд Арабиясы 2023 жылға таман 9,5 ГВт қуатты күн мен желден алмақ. Сөйтіп, ел ішінде жаңғырмалы қуат көздерін пайдаланып, мұнайды сыртқа ғана сатып отырмақ. Мұндағы негізгі мақсат – елдің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

Ал тағы бір мұнай алыбы Біріккен Араб Әмірліктері мамандарының пікіріне қарағанда, күн сәулесі бұл ел үшін болашақта ең арзан қуат көзі бол­мақ. Себеп түсінікті. БАӘ орна­лас­қан өңірде күн қызуы барынша мол. Елдің 2050 жылға дейінгі энергетиканы дамыту стратегиясы да осыған сай жа­салынып отыр. 2050 жылы БАӘ-де өндірілетін қуаттың 44 пайызы жаң­ғыр­малы энергетикалық көздерден, 38 пайызы табиғи газдан, 12 пайызы «таза» көмірден, 6 пайызы атом қуатынан алынбақ. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін 163 млрд доллар қаржы жұмсалмақ. Салыстыру үшін айта кетейік, қазір бұл елдегі газ өндірісінің үлесі 90 пайыздың үстінде болып отыр.

Біздің Қазақстан да күн қуатының айтарлықтай ресурстарына ие. Маман­дардың есептеулері бойынша, бізде күн сәулесінен жылына 2,5 млрд кВт/сағат қуат өндіруге болады. Ел аумағының 70 пайызға жуығы күн сәулесі жақсы түсетін өңірлер қатарына жатады.

Алайда соңғы кездерге дейін бұл ресурс көзі пайдаға жаратылған емес және дұрыс есепке де алына қойған жоқ. Дегенмен, Елбасының соңғы жол­дау­ларында берілген тапсырмаларға сәй­кес жаңғырмалы энергия көздерінен қуат өндіру мәселесі біздің елімізде де күн тәртібіне қойылды. Бұл жердегі Қазақстанның тағы бір артықшылығы жерімізде молынан табылған кремний шикізатын іске жарату арқылы күн батареяларын жасап шығудың мол мүмкіндіктері бар.

Осыдан біраз бұрын Астана қала­сында фотоэлектрлі пластинкалар шыға­ра­тын жаңа зауыт іске қосылды. Мұнда күн батареялары жасалатын болады. Автоматтандырылған қондырғылардың соңғы үлгісімен жабдықталған бұл зауыт тек отандық кремниймен жұмыс істейді. Сөйтіп, күннен қуат өндіретін елдер қатарына біздің Қазақстанымыз да қосылды.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

22.09.2018

Ақтөбеде «Анаға тағзым» орталығы ашылды

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу