«Күш атасын танымады...»

Жақында Тарбағатай ауданының Екпін ауылында зама­нын­да балуандығымен аты алысқа кеткен Молдабай Төке­ұлы­ның құрметіне қазақ күресінен ашық біріншілік өтті.
Егемен Қазақстан
18.05.2017 5675
2

Әйгілі балуанның ұрпақ­та­рының ұйымдастыруы­мен қолға алынған жарысқа Тарбағатай, Зайсан аудандары мен Семей және Алматы қалаларынан ұзын саны 115 балуан қатысты. Оқушылар 8 салмақта шеберлік бай­қас­са, 16 жігіт «түйе балуан» сайысының көрігін қыз­дырды. Жиырма төрт жыл­дан кейін жаңғырған біріншілікте ауыл, аудан, облыс деңгейінде жүлде алып жүрген балуандардан бөлек екі бірдей Азия чем­пионы кілемге шықты. Бә­рі­нен де балп-балп басқан түйе балуандардың ақтық бәсекелері тартысты болды. Қазақ күресінен Азия чемпионы, салмағы 78 кило Бекзат Манаспаев финалда 130 кило тартатын Биха Қыдырмен белдесіп, айласын асырып, Тарбағатай ауданының тумасы Нұрлан Манақов осы тур­нирге арнайы тіктірген ауыс­палы белдікті тағынды.
Тарбағатай ауданындағы Марат Имашев атындағы спорт мектебі директорының орын­басары, жарыстың төре­шісі Хамит Ыдырышев бұл біріншіліктің алғаш рет ұйымдастырылса да, жоғары дәрежеде болғанын тілге т­иек етіп, алдағы жылдары об­лыстық деңгейде өткізуді жоспарлап отырғандарын жеткізді.
«1993 жылы Молдабай балуанның құрметіне турнир өткен болатын. Содан бері арада жылжып 24 жыл өтіпті. Молдабай балуанның даң­қы пен дақпыртын жұрт­шы­лыққа таныстырып жату артық болар. Дегенмен соңғы жылдары ерен күш иесінің есімі ұмытыла бастап еді. Елбасымыздың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласындағы «Әрбір өлке­нің халқына суықта пана, ыстықта сая болған, есімдері ел есінде сақталған біртуар пер­зент­тері бар. Осының бә­рін жас ұрпақ біліп өсуге тиіс» деген сөзінде үлкен мән жатыр. Бұл жарысқа қатысқан ауылдың қара до­ма­­лақ­тары арасынан ертең Оли­мпиада чемпиондары шы­ғып жатса, нұр үстіне нұр емес пе?!», - дейді аталған жа­рысты ұйымдастырушы, Мол­дабай балуанның ұрпағы Ардақ Қасенов.
Сайыс кезінде Екпін ауы­лында тұратын Молдабай балуанның немере інісі Болатхан Мұқышевты жо­лық­­тырдық. Ағамыз батыр тұлғалы атасын бала кезін­де көргенін айтып, анасынан естіген естеліктермен бөлісті.
«Молдабай атамыз қа­зақ балуандарымен ғана кү­рес­кен жоқ. 19 жасында шын­жырлы, ноқталы қытай ба­луанының қабырғасын қақыратып, тізесін бүктірген. Шет, Шиқу, Манас, Қызайға дейін барып, атақты балуан­дардың бәрін жықты. Өс­кемен, Семей өңірінде бұл кісі қарсылас шақ келтір­ме­ген. Әйгілі Боранқұл балуан албырт шағында Мол­дакеңмен күреспекші бол­ғанда, екі рет иығынан басып, тізесін бүктіріп, «үшін­ші рет баспайын, тауың шағылып, бағың қайтар» деп өзінің ақ батасын берген екен. 1924 жылы Молдабай балуан Зайсан қаласында Қажымұқанмен кездескен. Бірақ күреспеген. Қажекең Молдакеңнің жасын сыйлап, Тезек Қисықовтың өзіне сый­лаған шұбар атын сый­ға тартыпты. Осы ат балуан дүниеден өткенде жа­на­за­сына сойылды», – деді ба­луанның немере інісі.

Азамат ҚАСЫМ,

«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы, 

Тарбағатай ауданы
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу