МЫРЗАҒАЛИ ЖӘНЕ ОНЫҢ КОМАНДАСЫ

Егемен Қазақстан
12.01.2010 1956
Астанадағы “Дәулет” спорт кешенінде 15-23 қаңтар аралығында ересектер арасында бокстан Қазақстан чемпионаты жалауын көтереді. Бұл – Миландағы әлем чемпионаты­нан кейін елімізде өткізіліп отырған ең үлкен әрі ең елеулі жарыс. Өйткені, бокстан ел намысын шет ел рингтерінде, оның ішінде, үстіміздегі жылдың қоңыр күзінде болатын Азия ойындарында қорғайтын команданың №1 мүшесі болу бақыты осы “жан алысып, жан беріскен” сын сағаттарда айқындалмақшы. Сын сағаттар демекші, қазақ боксындағы өткен жылдың үлкен сәтсіздігі – Миландағы сүреңсіз ойынды сынау, әрине, оңай. Әсіресе, ауыз жаппастың бәрі “айтқыш” атанған қазіргідей кезде. Бірақ сол бір сәтсіздікке сараптама жасай отырып: “Орын алған олқылық пен қапы қалған қателіктердің сыры неден болды?” деген сауалдың тоқетер жауабын дәл табу әй, қиындау-ау, қиындау. Өйткені, біраз жылдардан бері қордаланып қалған сан алуан себеп бір-бірімен байланып қалған. Сондықтан болар, еліміздің бокс қауымдастығы өнбейтін дауды қозғап, бекерге жүйке жұқартпастан бірден бас бапкерді ауыстырды. Сөйтіп, ел командасының басшылығына Мырзағали Айтжанов деген азамат келді. Мырзағали еліміздің абыройын Азия, әлем және Олимпиада рингтерінде қал-қадерінше қорғап жүрген талантты боксшылар Біржан Жақып пен Еркебұлан Шынәлиевтің жеке бапкері. Ұлттық команда табысында да үлесі бар. Демек, қауымдастық басшылары оған команда жауапкершілігін жүктеген кезде оның осы еңбегін де ескерген болуы керек. Сәті түсіп сәлемдескенде, орайы келіп сұхбаттасқанда байқап жүрміз, Мырзағали, зады, салмақты азамат. Бөстекі мақтанған жоқ. Байбаламды да жаратпайды. Тіпті, талантты шәкірті Біржан Жақыпты (48 кг) Милан біріншілігіне апармай, елде қалдырып кеткен кезде де ашу шақырған жоқ. Сабыр сақтап, әліптің артын бақты. Міне, сол Біржан Жақып жақында Әзірбайжанның астанасында өткен халықаралық жарыста жақсы өнер көрсетіп, бірінші жекпе-жегінде бразилиялық, жартылай финалда марокколық және финалда доминикандық боксшыларды жеңіп, чемпион атанды. Сөйтіп, өткен жылғы Азия чемпионатында алғашқы жекпе-жегінде ұтылып қалды деп, команда мүшелігінен біржолата “сызып” тастағасы келгендерге өзінің әлі де аттан түспегенін дәлелдеді. Миландағы алғашқы жекпе-жегінде “сүрінген” Ғани Жайлауов (60 кг) жақында Ханты-Мансыда өткен халықаралық жарыста Ресей елінің екі дүркін Олимпиада чемпионы Алексей Тищенконы 6:1 есебімен жеңді. Бұл белгілі бапкер Нұрлан Ақүрпековтің шәкіртіне ғана тән шеберлік болса керек. Демек, спортта, оның ішінде, дау-дамайы көп бокста ылғи өзекті өртер сәтсіздіктер ғана емес, сонымен бірге көңілді марқайтар сәтті ойындар да болып тұратынын естен шығармау керек сияқты. Белгілі спорт журналисі Леонид Юрьев Миландағы жолы болмаған қазақ боксы туралы жанашырлықпен толғана келіп “В команде появились молодые и одаренные Олжас Саттибаев, Гани Жайлауов и в особенности Рустам Сваев, Василий Левит и Иван Дычко. В этой сборной заблистал Канат Абуталипов, превратившись в боксера почти планетарного класса. У этой team есть Серик Сапиев, за что нужно миллион раз сказать “спасибо” как его родителям, так и его личному тренеру Алек­сандру Стрельникову. Да и самому Серику. У нашей боксерской команды действительно есть неплохое будущее” депті. Бұл – нағыз жана­шыр адамның сөзі. Бұл – бапкерлерді де, боксшыларды да ағаш атқа теріс мінгізіп, “мақтамен бауыздап” жатқан қыркүйек айында айтылған бірден-бір жылы пікір. Өйткені, өз боксшыларымызды өзіміз “жаман” деп, жерге тыққанда жақсыларды қайдан аламыз? Ең бастысы, бізге жақсысын кім береді? Мұны не үшін айтып отырмыз? Себебі, қазақ боксын қайтсек көтереміз деген ұранмен, кейбір аймақтардағы бокс қауымдастықтары­ның құлағына алтын сырға, “асыра сілтеуге” жол беруге болмайды. Сосын “Миланда ұтыл­ған боксшының бәрін ұлттық командадан аластау керек” деген ұшқары ойдың жетегіне еріп, олардың орнына өз боксшыларын “тығудың” неше түрлі қитұрқы жолдарын қарастырудың соңы да жақсылыққа апармайды. Бұл қулық-сұмдықтың басқа басқа, қазақ боксына қаупі зор болмаса, пайдасы жоқ. Ұлттық команда – ел намысы. Ұлттық команда – ел мерейі. Оған шын мәнінде лайықтылар ғана іріктеліп алынуы керек. Оған дәреже-дәргейі бар қалалар мен атақ-даңқы аспандаған ақшалы ағалардың беделі салынбағаны жөн. Мұндай сорақылықты болдырмау үшін Туризм және спорт министрі, Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті Т. Досмұхамбетов, Спорт комитетінің төрағасы А. Құлназаров және еліміздің бокс қауымдастығы­ның президенті Тимур Құлыбаев бастаған бір қауым жанашырлар Астанада өтетін ел біріншілігінің алғашқы күнгі жекпе-жегінен бастап соңғы күні болатын шешуші айқасына дейін жіті бақылап, кімнің кім екенін өз көздерімен көргендері абзал. Күзде болатын Азия ойындарында Қытай елінің бокс рингіне аймақ пен өңірдің әсіренамысы емес, исі қазақтың ұраны көтеріліп, намысы қорғалады. Ал оны қорғау үшін шаршы алаңға жүрегі лүпілдемей, тізесі дірілдемей шыға алатын, жүйкесі мықты, шеберлігі толысқан жаужүрек боксшылар аса қажет. Сондықтан, ел бірінші­лігінде осындай оғыландарға қиянат жасалмау жағын осы бастан ойластырған жөн. Әсіресе, рингтегі және қапталда отыратын төрешілерге қатаң талап қойылуы қажет-дүр. Міне, бас бапкер Мырзағали Айтжановты мазалап жүрген басты сауалдың бірі осы бүгінде. Шет ел боксшыларын шақырып, бірге жаттығу жасау, жолдастық кездесу өткізу білікті бапкер Тұрсынғали Еділовтің кезінен басталған өте жақсы дәстүр. Ол кезде қазақ боксшылары үшін Куба сайыпқырандары “кедергі” болатын. Бірақ олардың №1 боксшылары мұхит асып, АҚШ өтіп кеткелі бері бастарынан бақ тайып тұр. Астана мен Қарағандыға келген сол мықтылардың “сарқыты” ғана. “Сарқыты” дейтініміз, Бейжің Олимпиадасында кешегі азуымен ай білеген Куба боксшылары бір алтынға да зар болып қалды. Миланда да бағы жана қойған жоқ. Сондықтан алдағы уақытта тек қана Куба емес, қазақ боксшыларына қауіпті қарсыластар санала бастаған Еуропа елдерінің боксшыларын, оның ішінде дүние жүзінде №1 делінетін Ресей боксшыларын шақырып, бірге жаттығу, жолдастық кездесу өткізу өте дұрыс болар еді. Өйткені, Ресей боксшыларының орны бәрібір бөлек. Олар біздің боксшыларға бармақ тістеткен Миланда бірінші орынды иеленді. Сол сияқты, мүмкіндік болып жатса, Қытай, Тайланд, Моңғолия, Үндістан мен Өзбекстан боксшы­ларынан да үлгі алуға әбден болады. Тым “шет елшіл” болу да жақсы емес, әрине. Бұлай дегенде бас тартатын нақты мы­сал­дар да бар. Қарағандыда өткен Ғ. Жарыл­ғапов атындағы халықаралық турнирдің бас төрешілігіне Ресей азаматын таңдапты. Рас, Ресей құдайы көршіміз, рас, Ресей спортшы­лары­ның керемет жетіс­тіктерін бағалаймыз, бірақ қазақ спортына, оның ішінде қазақ боксы­на тек қана қазақ бапкерлері мен қазақ төрешілерінің ғана жаны ашитынын ұмыт­пайық, ағайын. Сондықтан мұндай өрескел­дік­тің болмауын ел біріншілігінде қатаң ескерген жөн сияқты. Сонымен, алда үлкен жекпе-жек. Боксшы оғыландарымызға ақ жол тілейік, көрермен! Көсемәлі СӘТТІБАЙҰЛЫ, Астана.
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу