Мүдделер тоғысы табысқа жетелейді

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қытай астанасы Бейжіңде «Белдеу және жол» халықаралық ынтымақтастық форумының ашылу салтанатына қатысты. Сондай-ақ, бірқатар екіжақты кездесулер өткізді
Егемен Қазақстан
15.05.2017 2717
2

Жалпы, осы жылдың ең ау­қымды халықаралық шара­ларының бірі саналатын форум Қы­тайдың «Белдеу және жол» бастамасының аясында ұйым­дастырылды. Шараға Қазақстан Президентімен қатар, Ресей, Түркия, Беларусь, Қырғызстан, Өзбекстан, Аргентина, Чили, Индонезия, Вьетнам, Филиппин, Лаос, Чехия, Швейцария, Ке­ния мем­лекеттерінің басшы­лары, сондай-ақ Мьянма елі­нің мемлекеттік хатшысы, Пәкіс­тан, Венгрия, Греция, Испа­ния, Италия, Кам­боджа, Малай­зия, Моңғолия, Поль­ша, Сербия, Фиджа, Шри-Ланка және Эфио­пия елдерінің прем­ьер-министр­лері, барлығы 29 мемлекеттің басшылығы, оған қоса БҰҰ-ның Бас хатшысы, Дүниежүзілік банктің президенті және Халықаралық валюта қорының басқарушы-директоры қатысуда. Осылайша, кешелі бергі төрткүл дүние назары Қытай астанасы Бейжіңде болып отыр.
Иә, Қытай Халық Рес­публи­касының төрағасы Си Цзиньпин осыдан үш жарым жыл бұрын «Жібек жолының экономикалық белдеуін» бірлесіп жасау туралы бастамасын дәл біздің елде, нақтысын айтсақ, «Назарбаев Уни­верситетінде» жаһан жұр­тына жариялаған болатын. Ал сол жылдың қазан айында «ХХІ ғасырдың теңіз Жібек жолы» идеясын Индонезияда ұсын­ды. Бұл бастамалар әлемнің түк­пір-түкпірінде қызу талқы­ланып, халықаралық пікірталас алаңдарының өзекті тақырыбына айналды. Тіпті, бірнеше айдың аясында-ақ Си Цзиньпиннің «Жібек жолының экономикалық белдеуі» жобасының тұжы­рым­дамасы дайындалып, қамту ауқымын қалыптастырып үлгерді. Ақырында, бүкіл Орталық Азия құрлығындағы ауқымды екі тармақтағы инфрақұрылымдық жобалар 2014 жылы «Белдеу және жол» деп аталған Қытай бастамасында тоғысты. Содан бері бұл идеяның иірімінде талай келісімдерге қол қойылды, инвестициялық игіліктерді игерді, қаншама халықаралық жобалар қаржылық қолдау тапты. 

Орталық Азия елдерінің ортақ өркендеу жолындағы ынтымақтастық байланыстар бекемделіп, межелі мақсаттарды көз­деген мүдделер тоғысы айқын­дала бастады. Бұл пайымды кеше ауқымды шараның ашылу салтанатында сөйлеген құттықтау сөзінде Қытай көшбасшысы Си Цзиньпин де нақтылай түсті. 
ҚХР төрағасы жиынға 100-ге жуық елдің өкілі қатысып отырғанын өзіндік мақтаныш сезіммен атап өтіп, «Жібек жолы» жобасының жетегінде жеткен жетістіктерді жіпке тізгендей жіктеп берді. «Жібек жолы» қай замандарда да өз жемісін бергенін жеткізе отырып, қазіргі таңда басты игілік ынтымақтастық иірімдерінде ғана жатқанын айтты. Ортақ мүдделерді тоғыстырған бірегей жобалармен ғана биіктерді бағындырып, қай-қайсымыз да бірліктен ғана береке табарымызды тілге тиек етті. Осы мүддені үндейтін өзінің «Белдеу және жол» бастамасының алғашқы дәнегі Қазақстан елінде бүршік жарғанын тағы бір қайталап, қазіргі таңда мұны жүздеген елдің қолдап отырғанын айрықша атап өтті. 
ҚХР төрағасы «Белдеу және жол» бастамасына Қытай тарапынан қомақты қаржы бөлініп жатқанын, болашақта та біраз жобаларды қолдауға ниетті екендігін алға тартты. Еске салсақ, 2014 жылғы жел­тоқ­санда «Белдеу және жол» стратегиясы шеңберінде жүзеге асырылатын инфрақұрылымдық жобаларды қаржылай қамтамасыз ету мақсатында арнайы «Жібек жолы қоры» құрылған болатын. Осы уақытқа дейін оның капитал сомасы 40 млрд долларды құрады.
«Қытай бастаманы жүзеге асыру үшін «Жібек жолы қоры­на» қосымша 100 млрд юань құя­ды. Біз қаржы институттарын 300 млрд юань шамасын­да бағаланған операциялар­ды юаньмен жүргізуге шақы­рамыз. «Қытай даму банкі» және «Қытай ЭКСИМ банкі» сәй­кесінше 200 млрд юань және 130 млрд юань мөлшерінде инфрақұрылымдарды, өнеркәсіп қуатын және қаржыландыруды қолдаудың арнайы несиелеу тізбегін құрады», деді Си Цзинь­пин. Сондай-ақ, ол дамушы елдерге гуманитарлық көмек ретінде шамамен 11 млрд доллардан асатын қаражат бөлу жос­парланып отырғанын атап өтті. 
«Алдағы үш жылда Қытай ауқымды жоба көлемін іске қосу және халықтардың жақсы өмірін қамтамасыз ету үшін «Белдеу және жол» бастамасына қатысатын халықаралық ұйымдарға және дамушы елдерге 60 млрд юань (8,8 млрд доллар) көмек көрсетеді. Қытай Жібек жолы бойындағы елдерге 2 млрд юань (шамамен 294 млн доллар) азық-түлік көмегін, «Оңтүстік-Оңтүстік» желісі бойынша ынтымақтастық үшін көмек қорына 1 млрд доллар қосымша қаржы бөледі», деді ҚХР төрағасы. 
Си Цзиньпин сондай-ақ, осы форум барысында Қытай 30-дан астам елмен іскерлік және сауда қатынастары келісіміне қол қоятынын, бірқатар елдермен еркін сауда туралы келісім бойынша кеңес жүргізуге кірісетінін мәлімдеді. 
Қытай басшылығы форум жұмысының тиісті деңгейде өтуіне ерекше мән беруде. Өйткені, осы шара қорытындысы бойынша «Белдеу және жол» бастамаларын іске асырудың бастапқы қорытындылары шығарылып, сондай-ақ оны одан әрі дамытудың жаңа шаралары қарастырылып, қабылданады.
Шындығында, Қытай бүгінде аймақтың негізгі экономикалық күшіне айналып отырғаны анық. Аталған форуммен де ҚХР өзінің «әлем сахнасындағы» рөлі артып келе жатқанына жаһан жұртының назарын тағы бір аудартты.
Қытай билігі «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамасын қалыптастыруда бүгінге дейін екі аспектіге басымдық берді. Оның негізгісі, бастамада «экономикалық» деген анықтаманың айрықша көрсетілуі. Ал екінші жағынан қытайлықтар әуел бастан бастаманы ежелгі «Жібек жолымен» байланыстырды. Мұндағы мақсат, бастама аясындағы жобаларға «Жібек жолы» бойындағы елдерді барынша қамту болатын. Ал бәріміз білетіндей, байырғы «Жібек жолы» ғасырлар бойы бүкіл Еуразия елдерінің арасын жалғап, бүкіл байланыстың негізгі желісіне айналған. 
Әрине, қамтыған халық­ара­лық ауқымы аса ауқымды деп бағаланған форумда Батыс ел­дерінің басшылары аз болғанын жоққа шығара алмаймыз. Алайда, мұның бір себебін бірқатар саясаттанушылар форумның Франция, Германия сияқты батыс елдеріндегі сайлауалды науқанға дөп келуімен түсіндіруге болатынын жазған екен. Дегенмен, шараға Халықаралық валюта қо­рының, сондай-ақ, Дүние­жүзілік банктің, БҰҰ-ның бас­шы­ларының белсенді атсалысқаны оның әлемдік деңгейдегі дәрежесін дәріптей түсетіндей. 
Қытай Орталық Азиямен ынтымақтастығын толықтай «Белдеу және жол» бастамасымен жүйелейді. «Белдеу және жол» жобасының негізгі мақсаттары мен міндеттері қазіргі таңда ҚХР-дың Орталық Азияға арналған стратегиясында жүзеге асып жатқаны белгілі. Ендеше, Қытай экспортына талай тармақ ашылып отырғанына қарамастан, Орталық Азияның Бастысқа шығар дәліз екендігіне басымдық беру бағыты босаңсыған емес. Бұл Орталық Азия елдері Қытай бастамасын жүзеге асырудың негізгі бағыты болып қала беретінін айғақтайды. Мәселен, Қазақстанды Қытай экономикалық тұрғыда маңызды серіктес санайды. Ал Қазақстан Қытайдың «Белдеу және жол» бастамасын «Нұрлы жол» бағдарламасымен байланыстырады. Себебі, Орталық Азия арқылы өтетін инфрақұрылымдық жобалар негізінде «Нұрлы жолды» жетілдіруге мүмкіндік мол. Осылайша, «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамасына қатыса отырып, Қазақстан өз ұлттық мүддесін көздейді. 
Сонымен, форумның алғашқы күнгі «Пленарлық сессия» және «Жоғары деңгейдегі диалог» бөлімдерінде саясат, көлік, сау­да, қаржы және халықтардың өзара байланысы мәселелері бас­ты тақырыпқа айналды. Атап айтқанда, инфрақұрылымдық байланыс, сауда-экономикалық ынтымақтастық, өнеркәсіптік инвестициялар, энергетика жә­не ре­сурстар, қаржылық қолдау, гу­манитарлық айырбас, қор­шаған ортаны қорғау, теңіздегі өзара ынтымақтастық және тағы да басқа маңызды мәселе­лер талқыланды. Ал бүгін форум аясында Мемлекеттер басшы­ларының дөңгелек үстелі өтеді деп жоспарланған. 

Динара БІТІКОВА,
«Егемен Қазақстан» –
Бейжіңнен 

Суреттер Президенттің баспасөз қызметінен алынды

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Қ.Тоқаев Мюнхен конференциясына қатысты

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу