Мүдделер тоғысы табысқа жетелейді

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қытай астанасы Бейжіңде «Белдеу және жол» халықаралық ынтымақтастық форумының ашылу салтанатына қатысты. Сондай-ақ, бірқатар екіжақты кездесулер өткізді
Егемен Қазақстан
15.05.2017 2169
2

Жалпы, осы жылдың ең ау­қымды халықаралық шара­ларының бірі саналатын форум Қы­тайдың «Белдеу және жол» бастамасының аясында ұйым­дастырылды. Шараға Қазақстан Президентімен қатар, Ресей, Түркия, Беларусь, Қырғызстан, Өзбекстан, Аргентина, Чили, Индонезия, Вьетнам, Филиппин, Лаос, Чехия, Швейцария, Ке­ния мем­лекеттерінің басшы­лары, сондай-ақ Мьянма елі­нің мемлекеттік хатшысы, Пәкіс­тан, Венгрия, Греция, Испа­ния, Италия, Кам­боджа, Малай­зия, Моңғолия, Поль­ша, Сербия, Фиджа, Шри-Ланка және Эфио­пия елдерінің прем­ьер-министр­лері, барлығы 29 мемлекеттің басшылығы, оған қоса БҰҰ-ның Бас хатшысы, Дүниежүзілік банктің президенті және Халықаралық валюта қорының басқарушы-директоры қатысуда. Осылайша, кешелі бергі төрткүл дүние назары Қытай астанасы Бейжіңде болып отыр.
Иә, Қытай Халық Рес­публи­касының төрағасы Си Цзиньпин осыдан үш жарым жыл бұрын «Жібек жолының экономикалық белдеуін» бірлесіп жасау туралы бастамасын дәл біздің елде, нақтысын айтсақ, «Назарбаев Уни­верситетінде» жаһан жұр­тына жариялаған болатын. Ал сол жылдың қазан айында «ХХІ ғасырдың теңіз Жібек жолы» идеясын Индонезияда ұсын­ды. Бұл бастамалар әлемнің түк­пір-түкпірінде қызу талқы­ланып, халықаралық пікірталас алаңдарының өзекті тақырыбына айналды. Тіпті, бірнеше айдың аясында-ақ Си Цзиньпиннің «Жібек жолының экономикалық белдеуі» жобасының тұжы­рым­дамасы дайындалып, қамту ауқымын қалыптастырып үлгерді. Ақырында, бүкіл Орталық Азия құрлығындағы ауқымды екі тармақтағы инфрақұрылымдық жобалар 2014 жылы «Белдеу және жол» деп аталған Қытай бастамасында тоғысты. Содан бері бұл идеяның иірімінде талай келісімдерге қол қойылды, инвестициялық игіліктерді игерді, қаншама халықаралық жобалар қаржылық қолдау тапты. 

Орталық Азия елдерінің ортақ өркендеу жолындағы ынтымақтастық байланыстар бекемделіп, межелі мақсаттарды көз­деген мүдделер тоғысы айқын­дала бастады. Бұл пайымды кеше ауқымды шараның ашылу салтанатында сөйлеген құттықтау сөзінде Қытай көшбасшысы Си Цзиньпин де нақтылай түсті. 
ҚХР төрағасы жиынға 100-ге жуық елдің өкілі қатысып отырғанын өзіндік мақтаныш сезіммен атап өтіп, «Жібек жолы» жобасының жетегінде жеткен жетістіктерді жіпке тізгендей жіктеп берді. «Жібек жолы» қай замандарда да өз жемісін бергенін жеткізе отырып, қазіргі таңда басты игілік ынтымақтастық иірімдерінде ғана жатқанын айтты. Ортақ мүдделерді тоғыстырған бірегей жобалармен ғана биіктерді бағындырып, қай-қайсымыз да бірліктен ғана береке табарымызды тілге тиек етті. Осы мүддені үндейтін өзінің «Белдеу және жол» бастамасының алғашқы дәнегі Қазақстан елінде бүршік жарғанын тағы бір қайталап, қазіргі таңда мұны жүздеген елдің қолдап отырғанын айрықша атап өтті. 
ҚХР төрағасы «Белдеу және жол» бастамасына Қытай тарапынан қомақты қаржы бөлініп жатқанын, болашақта та біраз жобаларды қолдауға ниетті екендігін алға тартты. Еске салсақ, 2014 жылғы жел­тоқ­санда «Белдеу және жол» стратегиясы шеңберінде жүзеге асырылатын инфрақұрылымдық жобаларды қаржылай қамтамасыз ету мақсатында арнайы «Жібек жолы қоры» құрылған болатын. Осы уақытқа дейін оның капитал сомасы 40 млрд долларды құрады.
«Қытай бастаманы жүзеге асыру үшін «Жібек жолы қоры­на» қосымша 100 млрд юань құя­ды. Біз қаржы институттарын 300 млрд юань шамасын­да бағаланған операциялар­ды юаньмен жүргізуге шақы­рамыз. «Қытай даму банкі» және «Қытай ЭКСИМ банкі» сәй­кесінше 200 млрд юань және 130 млрд юань мөлшерінде инфрақұрылымдарды, өнеркәсіп қуатын және қаржыландыруды қолдаудың арнайы несиелеу тізбегін құрады», деді Си Цзинь­пин. Сондай-ақ, ол дамушы елдерге гуманитарлық көмек ретінде шамамен 11 млрд доллардан асатын қаражат бөлу жос­парланып отырғанын атап өтті. 
«Алдағы үш жылда Қытай ауқымды жоба көлемін іске қосу және халықтардың жақсы өмірін қамтамасыз ету үшін «Белдеу және жол» бастамасына қатысатын халықаралық ұйымдарға және дамушы елдерге 60 млрд юань (8,8 млрд доллар) көмек көрсетеді. Қытай Жібек жолы бойындағы елдерге 2 млрд юань (шамамен 294 млн доллар) азық-түлік көмегін, «Оңтүстік-Оңтүстік» желісі бойынша ынтымақтастық үшін көмек қорына 1 млрд доллар қосымша қаржы бөледі», деді ҚХР төрағасы. 
Си Цзиньпин сондай-ақ, осы форум барысында Қытай 30-дан астам елмен іскерлік және сауда қатынастары келісіміне қол қоятынын, бірқатар елдермен еркін сауда туралы келісім бойынша кеңес жүргізуге кірісетінін мәлімдеді. 
Қытай басшылығы форум жұмысының тиісті деңгейде өтуіне ерекше мән беруде. Өйткені, осы шара қорытындысы бойынша «Белдеу және жол» бастамаларын іске асырудың бастапқы қорытындылары шығарылып, сондай-ақ оны одан әрі дамытудың жаңа шаралары қарастырылып, қабылданады.
Шындығында, Қытай бүгінде аймақтың негізгі экономикалық күшіне айналып отырғаны анық. Аталған форуммен де ҚХР өзінің «әлем сахнасындағы» рөлі артып келе жатқанына жаһан жұртының назарын тағы бір аудартты.
Қытай билігі «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамасын қалыптастыруда бүгінге дейін екі аспектіге басымдық берді. Оның негізгісі, бастамада «экономикалық» деген анықтаманың айрықша көрсетілуі. Ал екінші жағынан қытайлықтар әуел бастан бастаманы ежелгі «Жібек жолымен» байланыстырды. Мұндағы мақсат, бастама аясындағы жобаларға «Жібек жолы» бойындағы елдерді барынша қамту болатын. Ал бәріміз білетіндей, байырғы «Жібек жолы» ғасырлар бойы бүкіл Еуразия елдерінің арасын жалғап, бүкіл байланыстың негізгі желісіне айналған. 
Әрине, қамтыған халық­ара­лық ауқымы аса ауқымды деп бағаланған форумда Батыс ел­дерінің басшылары аз болғанын жоққа шығара алмаймыз. Алайда, мұның бір себебін бірқатар саясаттанушылар форумның Франция, Германия сияқты батыс елдеріндегі сайлауалды науқанға дөп келуімен түсіндіруге болатынын жазған екен. Дегенмен, шараға Халықаралық валюта қо­рының, сондай-ақ, Дүние­жүзілік банктің, БҰҰ-ның бас­шы­ларының белсенді атсалысқаны оның әлемдік деңгейдегі дәрежесін дәріптей түсетіндей. 
Қытай Орталық Азиямен ынтымақтастығын толықтай «Белдеу және жол» бастамасымен жүйелейді. «Белдеу және жол» жобасының негізгі мақсаттары мен міндеттері қазіргі таңда ҚХР-дың Орталық Азияға арналған стратегиясында жүзеге асып жатқаны белгілі. Ендеше, Қытай экспортына талай тармақ ашылып отырғанына қарамастан, Орталық Азияның Бастысқа шығар дәліз екендігіне басымдық беру бағыты босаңсыған емес. Бұл Орталық Азия елдері Қытай бастамасын жүзеге асырудың негізгі бағыты болып қала беретінін айғақтайды. Мәселен, Қазақстанды Қытай экономикалық тұрғыда маңызды серіктес санайды. Ал Қазақстан Қытайдың «Белдеу және жол» бастамасын «Нұрлы жол» бағдарламасымен байланыстырады. Себебі, Орталық Азия арқылы өтетін инфрақұрылымдық жобалар негізінде «Нұрлы жолды» жетілдіруге мүмкіндік мол. Осылайша, «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамасына қатыса отырып, Қазақстан өз ұлттық мүддесін көздейді. 
Сонымен, форумның алғашқы күнгі «Пленарлық сессия» және «Жоғары деңгейдегі диалог» бөлімдерінде саясат, көлік, сау­да, қаржы және халықтардың өзара байланысы мәселелері бас­ты тақырыпқа айналды. Атап айтқанда, инфрақұрылымдық байланыс, сауда-экономикалық ынтымақтастық, өнеркәсіптік инвестициялар, энергетика жә­не ре­сурстар, қаржылық қолдау, гу­манитарлық айырбас, қор­шаған ортаны қорғау, теңіздегі өзара ынтымақтастық және тағы да басқа маңызды мәселе­лер талқыланды. Ал бүгін форум аясында Мемлекеттер басшы­ларының дөңгелек үстелі өтеді деп жоспарланған. 

Динара БІТІКОВА,
«Егемен Қазақстан» –
Бейжіңнен 

Суреттер Президенттің баспасөз қызметінен алынды

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу