Нартайдың белгісіз жыры табылды

Сыр сүлейлерінің ішінде Нартай Бекежановтың орны бөлек. Нартай суырып-салма ақын­дығымен қоса, жез таң­дай әншілігімен де жұрт есінде сақтал­ған. Сол себепті, ақын­ның жарық көрмеген өлеңі табылды дегенге алғашқыда сене қоймадық. Өйткені, қазақ әдебиетінде жан-жақты зерттелген тұлғаның жарияланбай қалған жыры бар дегеннің өзі аса қисынды емес еді. Дегенмен «Нар­тай» өнер мектебінің дирек­торы Құрманбек Бекпейістің айтуынша, мұндай өлең бар екен.
Егемен Қазақстан
20.01.2017 2764
2

Оқиға былай болған көрінеді. Жамбыл Жабаев дүниеден озып, бауырлас қырғыз халқының қос ақыны Оспанқұл мен Әлімқұл көңіл айта келіп, кезек-кезек жырмен қайғыға ортақтасып жатады. Сол жерде Мұхтар Әуезов те бар екен. Мынандай дел-сал көңіл айтуға жырмен қарымта қайтару да міндет саналады ғой. Содан қазақ зиялылары Кенен мен Үмбетәліге үміт артады. Қос ақын жырлап болғаннан кейін осы жәйттің барлығын бағанадан бері үнсіз бақылап отырған Нартай сырнайын тартып-тартып, тамағын бір кенеп алып, былай деп жыр бас­тап кетіпті.

Қасиетті еді қара нар,

Көшіңді еркін бастаған.

Асқартау еді айбынды,

Асулап әркім аспаған.

Ғажайып мына заманның,

Жүйрігі еді баптаған.

Абдырап қалды қалың ел,

Жақұтын жырдың жаттаған.

Қазалы болдық, қайтейік,

Келмеске кетіп қарт бабам.

Оспанқұл мен Әлімқұл,

Таудан асып келдіңдер.

Қайғырып жатқан қазақты,

Азалы жұртым дедіңдер.

Қайғыма ортақтасқандай,

Көңілдің құлпын ашқандай,

Жырыңмен медет бердіңдер.

Тарау, тарау таңғы жыр,

Толастарын көрдіңдер.

Ажалға айла таба алмай,

Жүректі басты, шемен шер.

Болашақ күнді болжаған,

Көреген еді кемеңгер.

Көсемім көштен жығылды,

Ел қамы үшін елеңдер.

Оспанқұл мен Әлімқұл,

Алдымдағы ағасың.

Алатаудан табады,

Қазақтар мен қырғыздар,

Сарқылмас жырдың сағасын.

Өздерің бастап келгенде,

Қалың қырғызды көргендей,

Жазылды-ау жанның жарасы.

Қуаныш ортақ, қайғы ортақ,

Өнері ортақ, салты ортақ,

Ешкімнің жоқ таласы.

Қатар жатқан халықпыз,

Жамбыл қарт болған бабасы.


Сүйінбайдан алған домбыра,

Алатаудың ағашы.

Күйіне келмей қаңсып тұр,

Бақытты күндер бағасы.

Жәкемдей жастар қолға алса,

Алатау айбын панасы.

Оспанқұл мен Әлімқұл,

Қайғыма көңіл-қос арттың.

Қос жүйрік құстың қанаты,

Қайырлы болсын сіздерге,

Қасиетті қарттың қазасы.

Мұны естіген Мұқаң бас­таған қазақ зиялыларының үстінен ауыр жүк түскендей болады. Бауырлас екі елдің азаматтары қайта көрісіп, Нар­тайға риза болған Әуезов «Кел­ші, нарым, нағыз ел үшін жаралған, жан екенсің»,– деген екен.

Жалпы, бұл оқиға жайында Әбділда Тәжібаевтың шығар­мала­рында кездеседі. Бірақ өлеңнің мынадай толық нұсқасының бұрын еш жерде жарияланбағаны ақиқат еді. Ал Құрманбек Бекпейіс баға жетпес қазынаны ел аралап жү­ріп Ұзынағаштан тапқанын, қол­жазба күйінде сақталғанын жет­кіз­ді. «Ел іші – өнер кеніші» деген осы.

 Азиз БАТЫРБЕКОВ, журналист

Қызылорда облысы,

Шиелі ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу