Нартайдың белгісіз жыры табылды

Сыр сүлейлерінің ішінде Нартай Бекежановтың орны бөлек. Нартай суырып-салма ақын­дығымен қоса, жез таң­дай әншілігімен де жұрт есінде сақтал­ған. Сол себепті, ақын­ның жарық көрмеген өлеңі табылды дегенге алғашқыда сене қоймадық. Өйткені, қазақ әдебиетінде жан-жақты зерттелген тұлғаның жарияланбай қалған жыры бар дегеннің өзі аса қисынды емес еді. Дегенмен «Нар­тай» өнер мектебінің дирек­торы Құрманбек Бекпейістің айтуынша, мұндай өлең бар екен.
Егемен Қазақстан
20.01.2017 3702
2

Оқиға былай болған көрінеді. Жамбыл Жабаев дүниеден озып, бауырлас қырғыз халқының қос ақыны Оспанқұл мен Әлімқұл көңіл айта келіп, кезек-кезек жырмен қайғыға ортақтасып жатады. Сол жерде Мұхтар Әуезов те бар екен. Мынандай дел-сал көңіл айтуға жырмен қарымта қайтару да міндет саналады ғой. Содан қазақ зиялылары Кенен мен Үмбетәліге үміт артады. Қос ақын жырлап болғаннан кейін осы жәйттің барлығын бағанадан бері үнсіз бақылап отырған Нартай сырнайын тартып-тартып, тамағын бір кенеп алып, былай деп жыр бас­тап кетіпті.

Қасиетті еді қара нар,

Көшіңді еркін бастаған.

Асқартау еді айбынды,

Асулап әркім аспаған.

Ғажайып мына заманның,

Жүйрігі еді баптаған.

Абдырап қалды қалың ел,

Жақұтын жырдың жаттаған.

Қазалы болдық, қайтейік,

Келмеске кетіп қарт бабам.

Оспанқұл мен Әлімқұл,

Таудан асып келдіңдер.

Қайғырып жатқан қазақты,

Азалы жұртым дедіңдер.

Қайғыма ортақтасқандай,

Көңілдің құлпын ашқандай,

Жырыңмен медет бердіңдер.

Тарау, тарау таңғы жыр,

Толастарын көрдіңдер.

Ажалға айла таба алмай,

Жүректі басты, шемен шер.

Болашақ күнді болжаған,

Көреген еді кемеңгер.

Көсемім көштен жығылды,

Ел қамы үшін елеңдер.

Оспанқұл мен Әлімқұл,

Алдымдағы ағасың.

Алатаудан табады,

Қазақтар мен қырғыздар,

Сарқылмас жырдың сағасын.

Өздерің бастап келгенде,

Қалың қырғызды көргендей,

Жазылды-ау жанның жарасы.

Қуаныш ортақ, қайғы ортақ,

Өнері ортақ, салты ортақ,

Ешкімнің жоқ таласы.

Қатар жатқан халықпыз,

Жамбыл қарт болған бабасы.


Сүйінбайдан алған домбыра,

Алатаудың ағашы.

Күйіне келмей қаңсып тұр,

Бақытты күндер бағасы.

Жәкемдей жастар қолға алса,

Алатау айбын панасы.

Оспанқұл мен Әлімқұл,

Қайғыма көңіл-қос арттың.

Қос жүйрік құстың қанаты,

Қайырлы болсын сіздерге,

Қасиетті қарттың қазасы.

Мұны естіген Мұқаң бас­таған қазақ зиялыларының үстінен ауыр жүк түскендей болады. Бауырлас екі елдің азаматтары қайта көрісіп, Нар­тайға риза болған Әуезов «Кел­ші, нарым, нағыз ел үшін жаралған, жан екенсің»,– деген екен.

Жалпы, бұл оқиға жайында Әбділда Тәжібаевтың шығар­мала­рында кездеседі. Бірақ өлеңнің мынадай толық нұсқасының бұрын еш жерде жарияланбағаны ақиқат еді. Ал Құрманбек Бекпейіс баға жетпес қазынаны ел аралап жү­ріп Ұзынағаштан тапқанын, қол­жазба күйінде сақталғанын жет­кіз­ді. «Ел іші – өнер кеніші» деген осы.

 Азиз БАТЫРБЕКОВ, журналист

Қызылорда облысы,

Шиелі ауданы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу