Наурыз кездесулері болашақ ғалымдар бас қосатын алаңға айналды

Немересі көзі нашар көретін атасының жүріс-тұрысын же­ңілдете түсудің жолын ізде­ген. Әрине, қолқанаты болып, әрдайым қасынан табылуға дайын. Дегенмен, мектеп оқу­шысы ХХІ ғасырда мүмкіндігі шектеулі жандардың өзін өзге­лерден кем сезінбеуіне ғылым арқылы көмектесуге болады деп шешіпті.
Егемен Қазақстан
23.03.2017 2780
2

 Атасының күнделікті тіршілігін терең саралай оты­рып, басынан тастамайтын та­қия­сын тиімді пайдалану жолын ойлап тапқан. Сөйтіп, робо­то­теxникаға қызығып жүрген Атырау қаласындағы Назарбаев зияткерлік мектебінің оқушысы Сәттіғали Жолдасбай атасының тақиясына арнайы құрылғы­лар орнату қажет деп шешеді. «Ақыл­ды тақия» атты ғылыми жобасын бастайды.Тақияның өзіне шағын сенсорлық құрыл­ғы­лар орнатады. Адамның ал­дын­да бір кедергілер болса, вибро-моторға белгі келеді екен. Сол кезде вибрация басталады. Көзі көрмейтін адам оны сезеді де, алдында кедергі бар екенін біліп тоқтайды немесе жүрген бағы­тын өзгертеді. Атасына көмек­тің осындай жолын тапқан Сәтті­ғали аталған жобаны әлеу­меттік бастама ретінде жалғас­тыруға болады деп есептейді. Яғни, осы іспетті «ақылды тақия­лар­ды» көзі нашар көретін аза­мат­тарға жасап беруге болады. 

Жалпы, Назарбаев зияткерлік мектебі оқушыларының түрлі сала бойынша ұсынып отыр­ғаны ғылыми жобалары өте көп. Оның ішінде арнайы зерттеу­лер мен сынақтардан өтіп, өндіріс­ке енгізілгендері, сатылымға шыға­рылғандары да баршы­лық. Бір ғана зияткерлік мектеп­тер емес, өз идеяларын ғылы­ми жо­баға негіздеп жария етуге, ұсы­нуға еліміздегі барлық бі­лім ошақтарының мүмкіндігі бар. Осы орайда, яғни идея­лар­ды таратуда Наурыз кез­десу­лерінің алар орны ерек­ше. Биыл дәстүрлі Наурыз кездесу­лері ЭКСПО-2017 көрмесіне арналып отыр. Ал Шымкент қаласы физика-математика бағы­тындағы Назарбаев зият­керлік мектебінде өткен кездесуге арқау болған басты тақырып – «Ғылымның шексіз сырлары». Іс-шараның ашылуы алдында өңірлерден келген еліміздегі барлық Назарбаев зияткерлік мектептерінің өкілдері өздерінің ғылыми жобаларымен оңтүстік оқушыларын таныстырды. Мы­салы, астаналық 8-сынып оқу­шысы Қазыбек Тоқтаров эко­туризмді жақсартуға арналған «ақылды киіз үй» жобасы тура­лы жан-жақты әңгімелесе, семей­лік 10-сынып оқушысы А.Ер­ғалиев «бұлттардан электр энер­гияны және суды алу, оны қолданысқа енгізу» ғылыми жобасы туралы айтып берді.

VII Наурыз кездесуінің ашылу салтанатында Оңтүстік Қаза­қстан облысы әкімінің орын­басары Ж.Бөкенбаев бұл кез­десу­лердің өңір жастары үшін маңызы зор екенін атап өтті. Айта кетелік, осыған дейін Астана, Қарағанды, Талдықорған сынды еліміздің бірқатар облыс орталықтарында өткен Наурыз кездесулері биыл ғылымға құштар жастардың басын жетінші рет қосып отыр. Ал таңдаудың биыл оңтүстікке түсу себебін «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының басқарма төрайымы Күләш Шәмшидинова өңір­дің қаймағы бұзылмаған қазақ­тың ортасы екенімен және демо­гра­фиялық өсімі жоғары, мектеп­тер­дің саны көптігімен бай­ланыс­тырады.

− Наурыз кездесулеріндегі негізгі мақсаттарымыздың бірі – балаларды ғылыммен таныс­ты­ру. Назарбаев зияткер­лік мек­тептерінде «ақылды бейсенбі» жобасы шеңберінде түрлі сала бойынша шақырылған ғалымдар балаларға дәріс беретін. Осыдан 7 жыл бұрын Наурыз кездесу­лерін бастадық. Оған тек біздің мектептердің оқушылары ғана емес, жалпы білім беретін мектеп оқушыларын шақырамыз. Олар­ға қандай мектепте оқыса да ғалым бола алатынын айта­мыз. Бірақ оған еңбек, ынта, зейін және өзінің қалауы қажет екенін де жеткіземіз. Бүгінгі іс-шара барысында медицина, физика, инженерия, география, математика және өзге де ғылым салаларындағы инновациялық технологиялар бойынша панель­дік сессиялар мен сегіз лекторий өткізіледі. Негізінен Назарбаев Университеттің ғалымдары мен «Korea STEAM» (Оңтүстік Корея) Білім беру үлгілерін зерттеу тобының жетекшісі Чой Джангхун, STEAM-білім беру (Венгрия) технологиясының сарапшысы, инженер-техно­лог Акош Векчей дәріс оқитын бола­ды. Оңтүстікке келуіміздің тағы бір себебі – балаларды қазақ тілінде википедияға мақала­лар жазуда белсенділікке үндеу. Тарихи-мәдени мұралар мен қазіргі Қазақстанның табыстары туралы ой-толғамдарын қазақ тілінде жазатындардың көп бол­ғаны еліміз үшін маңыз­ды. Сондай-ақ, TEDх – «Тарату­ға тұрарлық идеялар» концеп­ция­сының алар орны ерекше. Қазақта «тоқсан ауыз сөз­дің то­бықтай түйіні» деген сөз бар. Оқушылар қысқа да нұс­қа сөй­леп үйренуі, өз ісін көрсе­те білуі қажет. Бұл орайда, олар­дың бойында ғылыми-зерт­теу, әріп­тестік қатынастар, ше­шен­дік өнерді дамытуда «Зият­керлік мектептің  TEDx» клубы жұмыс істейді. Өзін еркін көрсете алмайтын бала, өзі жасағанын ұсына алмайтын бала ертең еңбек нарығында жұ­мыссыз қалады. Осыған бай­ла­ныс­ты балаға тек білім ғана беріп қоймай, оның мінезін, жауап­кер­шілігін, еркін сөйлей алуын дамытуымыз қажет. Ортада өзінің ойын еркін жеткізе алуға, жасаған дүниесін ұсына алуға үйрететін болсақ нұр үстіне нұр. Жалпы, Наурыз кездесулері – отандық ғылымның болашақ жұлдыздарының басын қосатын заманауи жасампаз алаң, − дейді Күләш Шәмшидинова.

Наурыз кездесулері бары­сында STEAM иннова­ция­лық идеялары, оның ішінде балама­лы қуат көздері бойынша жоба жұмыстарын қорғауға және TEDx форматында баяндамалар жасалды. Сондай-ақ, болашақ ғалымдар «Химфарм» акцио­нер­лік қоғамында болып, тыныс-тіршілігімен танысты.

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.12.2018

Алматыда «Сиқырлы әуендер» киноконцерті өтті

18.12.2018

Ақтөбе облысында алпыс отбасы қоныс тойын тойлады

18.12.2018

Қарағандының 2018 жылғы аруы белгілі болды

18.12.2018

Қарағанды облысында спорт кешені пайдалануға берілді

18.12.2018

«Астана» велоклубының жаңа маусымдағы құрамы анықталды

18.12.2018

«Айка» фильмі «Оскар» жүлдесіне үмітті картиналар тізіміне енді

18.12.2018

Отырарда «Оқсыз» спорт кешені ашылды

18.12.2018

Үндістанда ауруханадағы өрттен 6 адам қаза тапты

18.12.2018

Бүгін Қазақстан аумағында ауа райы құбылмалы болады

17.12.2018

Алтын домбыра иесі анықталды

17.12.2018

Батыс Қазақстан облысында Тәуелсіздік құрбандарына ас берілді

17.12.2018

Чемпиондар Лигасының 1/8-ші финалының жеребе тарту рәсімі өтті

17.12.2018

Жамбыл өңірінде 28 нысан ашылды

17.12.2018

Атыраулықтар «Елбасы жолы» фильмін тамашалады

17.12.2018

Тәуелсіздік күні БҚО-да 37 бала дүниеге келді

17.12.2018

Гиннестің рекордтар кітабына енген Notre Dame de Paris мюзиклі қазақ тілінде қойылады 

17.12.2018

Татарстандағы қазақ студенттері Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда допты хоккейден ел кубогы біріншілігі өтуде

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу