Наурыз кездесулері болашақ ғалымдар бас қосатын алаңға айналды

Немересі көзі нашар көретін атасының жүріс-тұрысын же­ңілдете түсудің жолын ізде­ген. Әрине, қолқанаты болып, әрдайым қасынан табылуға дайын. Дегенмен, мектеп оқу­шысы ХХІ ғасырда мүмкіндігі шектеулі жандардың өзін өзге­лерден кем сезінбеуіне ғылым арқылы көмектесуге болады деп шешіпті.
Егемен Қазақстан
23.03.2017 2436
2

 Атасының күнделікті тіршілігін терең саралай оты­рып, басынан тастамайтын та­қия­сын тиімді пайдалану жолын ойлап тапқан. Сөйтіп, робо­то­теxникаға қызығып жүрген Атырау қаласындағы Назарбаев зияткерлік мектебінің оқушысы Сәттіғали Жолдасбай атасының тақиясына арнайы құрылғы­лар орнату қажет деп шешеді. «Ақыл­ды тақия» атты ғылыми жобасын бастайды.Тақияның өзіне шағын сенсорлық құрыл­ғы­лар орнатады. Адамның ал­дын­да бір кедергілер болса, вибро-моторға белгі келеді екен. Сол кезде вибрация басталады. Көзі көрмейтін адам оны сезеді де, алдында кедергі бар екенін біліп тоқтайды немесе жүрген бағы­тын өзгертеді. Атасына көмек­тің осындай жолын тапқан Сәтті­ғали аталған жобаны әлеу­меттік бастама ретінде жалғас­тыруға болады деп есептейді. Яғни, осы іспетті «ақылды тақия­лар­ды» көзі нашар көретін аза­мат­тарға жасап беруге болады. 

Жалпы, Назарбаев зияткерлік мектебі оқушыларының түрлі сала бойынша ұсынып отыр­ғаны ғылыми жобалары өте көп. Оның ішінде арнайы зерттеу­лер мен сынақтардан өтіп, өндіріс­ке енгізілгендері, сатылымға шыға­рылғандары да баршы­лық. Бір ғана зияткерлік мектеп­тер емес, өз идеяларын ғылы­ми жо­баға негіздеп жария етуге, ұсы­нуға еліміздегі барлық бі­лім ошақтарының мүмкіндігі бар. Осы орайда, яғни идея­лар­ды таратуда Наурыз кез­десу­лерінің алар орны ерек­ше. Биыл дәстүрлі Наурыз кездесу­лері ЭКСПО-2017 көрмесіне арналып отыр. Ал Шымкент қаласы физика-математика бағы­тындағы Назарбаев зият­керлік мектебінде өткен кездесуге арқау болған басты тақырып – «Ғылымның шексіз сырлары». Іс-шараның ашылуы алдында өңірлерден келген еліміздегі барлық Назарбаев зияткерлік мектептерінің өкілдері өздерінің ғылыми жобаларымен оңтүстік оқушыларын таныстырды. Мы­салы, астаналық 8-сынып оқу­шысы Қазыбек Тоқтаров эко­туризмді жақсартуға арналған «ақылды киіз үй» жобасы тура­лы жан-жақты әңгімелесе, семей­лік 10-сынып оқушысы А.Ер­ғалиев «бұлттардан электр энер­гияны және суды алу, оны қолданысқа енгізу» ғылыми жобасы туралы айтып берді.

VII Наурыз кездесуінің ашылу салтанатында Оңтүстік Қаза­қстан облысы әкімінің орын­басары Ж.Бөкенбаев бұл кез­десу­лердің өңір жастары үшін маңызы зор екенін атап өтті. Айта кетелік, осыған дейін Астана, Қарағанды, Талдықорған сынды еліміздің бірқатар облыс орталықтарында өткен Наурыз кездесулері биыл ғылымға құштар жастардың басын жетінші рет қосып отыр. Ал таңдаудың биыл оңтүстікке түсу себебін «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының басқарма төрайымы Күләш Шәмшидинова өңір­дің қаймағы бұзылмаған қазақ­тың ортасы екенімен және демо­гра­фиялық өсімі жоғары, мектеп­тер­дің саны көптігімен бай­ланыс­тырады.

− Наурыз кездесулеріндегі негізгі мақсаттарымыздың бірі – балаларды ғылыммен таныс­ты­ру. Назарбаев зияткер­лік мек­тептерінде «ақылды бейсенбі» жобасы шеңберінде түрлі сала бойынша шақырылған ғалымдар балаларға дәріс беретін. Осыдан 7 жыл бұрын Наурыз кездесу­лерін бастадық. Оған тек біздің мектептердің оқушылары ғана емес, жалпы білім беретін мектеп оқушыларын шақырамыз. Олар­ға қандай мектепте оқыса да ғалым бола алатынын айта­мыз. Бірақ оған еңбек, ынта, зейін және өзінің қалауы қажет екенін де жеткіземіз. Бүгінгі іс-шара барысында медицина, физика, инженерия, география, математика және өзге де ғылым салаларындағы инновациялық технологиялар бойынша панель­дік сессиялар мен сегіз лекторий өткізіледі. Негізінен Назарбаев Университеттің ғалымдары мен «Korea STEAM» (Оңтүстік Корея) Білім беру үлгілерін зерттеу тобының жетекшісі Чой Джангхун, STEAM-білім беру (Венгрия) технологиясының сарапшысы, инженер-техно­лог Акош Векчей дәріс оқитын бола­ды. Оңтүстікке келуіміздің тағы бір себебі – балаларды қазақ тілінде википедияға мақала­лар жазуда белсенділікке үндеу. Тарихи-мәдени мұралар мен қазіргі Қазақстанның табыстары туралы ой-толғамдарын қазақ тілінде жазатындардың көп бол­ғаны еліміз үшін маңыз­ды. Сондай-ақ, TEDх – «Тарату­ға тұрарлық идеялар» концеп­ция­сының алар орны ерекше. Қазақта «тоқсан ауыз сөз­дің то­бықтай түйіні» деген сөз бар. Оқушылар қысқа да нұс­қа сөй­леп үйренуі, өз ісін көрсе­те білуі қажет. Бұл орайда, олар­дың бойында ғылыми-зерт­теу, әріп­тестік қатынастар, ше­шен­дік өнерді дамытуда «Зият­керлік мектептің  TEDx» клубы жұмыс істейді. Өзін еркін көрсете алмайтын бала, өзі жасағанын ұсына алмайтын бала ертең еңбек нарығында жұ­мыссыз қалады. Осыған бай­ла­ныс­ты балаға тек білім ғана беріп қоймай, оның мінезін, жауап­кер­шілігін, еркін сөйлей алуын дамытуымыз қажет. Ортада өзінің ойын еркін жеткізе алуға, жасаған дүниесін ұсына алуға үйрететін болсақ нұр үстіне нұр. Жалпы, Наурыз кездесулері – отандық ғылымның болашақ жұлдыздарының басын қосатын заманауи жасампаз алаң, − дейді Күләш Шәмшидинова.

Наурыз кездесулері бары­сында STEAM иннова­ция­лық идеялары, оның ішінде балама­лы қуат көздері бойынша жоба жұмыстарын қорғауға және TEDx форматында баяндамалар жасалды. Сондай-ақ, болашақ ғалымдар «Химфарм» акцио­нер­лік қоғамында болып, тыныс-тіршілігімен танысты.

Ғалымжан ЕЛШІБАЙ,

«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу