Өнеге алғанның өрісі кең

Абай атамыз: «Қырқын мінсе қыр артылмайтұғын осы бір «қырт мақтан» деген бір мақтан бар, сол неге керек, неге жарайды? Ол ар, есті білмейді, намысты білмейді, кең толғау, үлкен ой жоқ, не балуандығы жоқ, не батырлығы жоқ, не адамдығы жоқ, не ақылдылығы, арлылығы жоқ», дейді. Расында, осы күні не адамдығы, не арлылығы жоқ бос мақтан қуғандар арамызда көбейіп бара жатқан жоқ па?
Егемен Қазақстан
29.06.2017 627
2

Ондайлар құр кеуде кергеннен артыққа, яғни арды ардақтайтын, ұлт намысын қорғайтын іске бара алмайды. Бірақ, өзінде негіз болмаса, өзгеден үлгі алуға болады ғой. Бұрын «Оу, ағайын, айналада ел-жұрт бар дейтін едік, енді айналамызда ғана емес, ортамызда шет жұрттықтар қаптап жүр. Елбасының арқасында адамзаттың озық ойлы өнертапқыштары ойлап тапқан ең жаңа, су жаңа дүниелері қазақстандықтарға көрсетілуде. Қалай айтсақ та, мына төрімізден орын алған ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі орынды болды. Небір үлгілі үрдісті өнеге қылып алатын уақыт-ақ! Өйткені, мұндай тиімді оқиғалар қайталанар, бірақ дәл осындай сәтті мүмкіндіктер қайта туар ма екен дейміз. Уақыт зымырап, заман келбеті өзгеріп барады. Елбасы айтқандай, уақыттан қалмай, заман ағымына ілесе отырып дамуымыз қажет. Сол дамуымыздың нақты көрінісіне бүгінгі шаралар нақты дәлел болып отыр.

Қазақтың маңдайына бақ болып қонған ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне Ержеңіс есімді азамат әлемнің небір кереметі мен соңғы жаңалығын көрсін деп зайыбын, төрт баласын ертіп барған ғой. Сенсеңіз де, сенбесеңіз де айтайық, сонда Ержеңістің төбесі көкке тие жаздапты. Әрине, таңғажайыпты көріп қуанғаннан, еліне деген мақтаныш­тан! Мұндай керемет көрмені аралау бақыты қазақстандықтардың маң­дайына жазылып отыр. Мұнда бәрі бар: адам әлемді шарлап жүргендей, түрлі шетелдердің төріне барғандай әсер алатыны рас. Жан дүниені кер­нейтін мақтаныш қой. 
Ержеңіс ең кішкентайын қарай тұруға қалдыратын жері болмаған соң, бесік арбамен көрмеге ала келген көрінеді. Әрине, ЭКСПО-2017-ге келушілер көп. Сондықтан, кезексіз бола ма? Кезекте тұрады. Бірақ мұны көрген шетелдіктер, мәселен, Германия павильонына келгенде бұларды әудем тұстан байқаған қызметкерлер алдынан жүгіріп шығып, кезекте кідірмей өтулеріне жол ашып­ты. Олардың келушілерге деген қыз­мет көрсетулері ерекше. Әр қимыл-әрекеттері жүрекке жылы тиеді. Бұған Ержеңіс секілділер өздерін кереметтей сезініпті.

Одан әрі олар Қытайдың павильоны­на өтіпті. Мұнда да солай қарсы алыпты. Келушілерге деген құрмет орасан. Мұндай мейірімділік пен адамға жылы ілтипат білдірушілікке риза болған Ержеңіс балаларын ертіп көрмені әрі қарай аралайды. Ал осындай мейірім төгілген ізеттілік пен әдепті іс-әрекетті қалаларымыздағы қайсыбір сауда, мәдениет орындарынан кезіктіре аламыз ба? Әрине, жоқ. Өйткені, кейбір қызмет көрсету орындарында сіз таяққа сүйеніп келдіңіз бе, бесік арбамен келдіңіз бе, ондағы қызметкерлерге бәрібір екенін жұрт жақсы біледі. Бір ғана, дәрігерге қаралудағы ондағы қызметкерлердің жауапсыздықтан туатын салғырттығын алып қараңыз. Тіпті, өз құқыңызды талап етсеңіз дөрекі жауап естисіз. Ол сізге де, бізге де етене таныс жағдай. Оны біз іштей жасырғанымызбен, сырт көзден бәрібір таса ұстай алмайсыз.

Өйткені, елімізге шетелдіктер ағылуда. Қазақстанды аралауға ынтыққан шетелдіктер енді келе де бермек. Сонда жоғарыдай қоғамдық жерлерде, тамақтандыру орындарында, көшеде, сауда, мәдениет, қызмет көрсету жайларында олар дөрекілікті, адам құқын құрметтемеушілікті көрсе немесе кездестіріп қалса не дейді? Және ондай дөрекілік, әдепсіздік таны­та­тындар кемшілігін мойындамай сал­ғы­ласқанда жаға жыртысуға дейін барады ғой. Осындайда әріден ойлауды, кең толғауды білмейді деп жоғары­да айтылған ойды жалғаған Абай ата­мыздың «Ай, құдай-ай!.. «Ұялмас бетке талмас жақ береді», деген ой­түйініне қосыласыз. Қосыла отырып, осындай келеңсіздіктердің алдын алу үшін елімізде ұйымдастырылған, өздеріндегі өркениетін көрсетіп жатқан өзгелердің жағымды жақсылы­ғын, үлгілі адамгершілік үрдісін неге үйреніп қалмасқа, тіпті өнеге алмасқа болмай ма дейсіз?! Демек, ЭКСПО-2017-ден алатын өнеге көп, үйренетін оң үрдіс баршылық. 

Александр Тасболатов, 
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

14.11.2018

Азамат Батырқожа «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК басқарма төрағасы болып тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының бизнесмендерімен кездесу өткізді

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуымен танысты

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында Президент тапсырмаларының орындалу барысымен танысады

14.11.2018

Алматыда экстремизмге қарсы халықаралық семинар өтті

14.11.2018

Қостанайда Торғай геоглифтері туралы кітап шықты

14.11.2018

Шығыс Қазақстан облысында 655-тен астам ІТ сыныптар іске қосылады

14.11.2018

Бүгін латын графикасы негізіндегі «Жалпыхалықтық диктант» өтті

14.11.2018

Елбасы роботталған хирургияның халықаралық референстік және оқыту орталығына барды

14.11.2018

Көкшетауда жылу-электр орталығы салынады

14.11.2018

«Астана» халықаралық қаржы орталығы биржасында сауда-саттықты іске қосу салтанатты рәсімі өтіп жатыр

14.11.2018

Ыстамбұлда «Ұлы даланың тарихи-мәдени келбеті» атты халықаралық көрме ашылды

14.11.2018

Елбасы АХҚО Биржасының алғашқы сауда-саттығын іске қосты

14.11.2018

Ұстаз құрметіне дәрісхана ашылды

14.11.2018

Шетелде тегін білім алғыңыз келсе...

14.11.2018

26 мың медицина маманын қанат қақтырған қара шаңырақ

14.11.2018

«Барыс» үшінші орынға көтерілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу