Онлайн-озбырлықтан қалай сақтануға болады?

Бүгінгінің баласы үйден шықпай-ақ, көзге көрінбейтін кесірге ұрынып қалатынын ұға бастадық қой. Қазіргі таңда компьютерде омалып отырған баланы онлайн-озбырлықтан сақтандыру үшін әр мемлекет өз бетінше шаралар қабылдауға мәжбүр болуда. Көрші Ресей балалар мен жасөспірімдерге әлеуметтік желілерге кіруге шектеу қоюды заңдық тұрғыда реттеуге кірісті.
Егемен Қазақстан
29.06.2017 5202
2

Қысқасы, замананың кө­кей­кес­ті мәселесіне орай, «Кас­пер­с­кий зертханасы» +18 ақпарат, әлеу­мет­тік желі­лер­дегі қауіпті топтар, онлайн-қудалау төңірегінде іргелі зерт­теулер жүргізіп, интернеттен ке­летін кесапаттар туралы ресми мәлімдеп отыр. 

Былтырдан бері 21 елде сауалдама жүргізген «Касперский зерт­ханасы» зерттеуіне қарағанда, Қазақ­стан­да ата-аналардың 57 пай­ызы бала­ла­рының интернетке тәуелді болуынан қауіптенеді. Жә­не балаларының әлеу­меттік же­лілерден жасына сай кел­­мей­тін ақпаратты қарайтынына алаң­дай­ды. Өкініштісі, жағдай осындай болып тұрғанына қарамастан, әлі де маңдайына тимеген әке-ше­шенің көпшілігі балалардың интернет-қауіп­сі­здігіне жеткілікті көңіл бөлмейді. Ал Қазақстандағы ата-аналардың 18 пайызы өз ба­лаларының желідегі іс-әрекеті жай­лы ештеңе білмейді. Мұны нақ­ты зерттеулер айғақтап отыр.

Не десек те, интернеттің кіш­к­ен­тай қонақтарын торуылдайтын қа­ра ниетті топтар жеткілікті. Үй­дегі жеткіншек ұл мен қыз +18 кон­тентімен кездейсоқ немесе әде­йі кезігуі мүмкін. Бұл жер­­де әңгіме порнографиялық па­­рақ­ша­лар туралы ғана емес, есір­ткілер мен су­ицид, зорлық-зом­былық көріні­с­тері мен қауіпті хоб­би туралы да бо­лып отыр. Әлеу­меттік желілерде жас­өс­пі­рім­дер бейтаныс адамдармен жиі сөй­леседі. Мұның өзі оларға қау­і­п төндіреді: монитордың арғы жа­ғын­да отырып алып, баламен оның құрдасы ретінде танысатын адам­ның кім екені беймәлім. Ата-ана­ның ойынқұмарлық, фишинг, зи­янды бағдарламалар си­яқты ере­сек­­терге тән дерттердің ба­ла­ларға да оңай ауыз салатынын қаперде ұс­тағаны абзал. 
«Касперский зертханасы» са­рап­шылары Қазақстандағы жас ин­тернет-қолданушылар қы­зы­ға­тын жайттарды зерттей келе, олардың интернет-бел­сенділігінің 77 пайызы қарым-қаты­нас құрал­да­рына, яғни көп жағдайда әлеу­­меттік желілерге қатысты еке­нін анық­тады. Қазақстандағы нө­мірі бірін­ші әлеуметтік желі – «ВКонтакте» (оған барлық осын­дай сайтқа кіру көле­мі­нің 65% тиесілі). Салыстырар бол­сақ, «Одноклассникиге» әлеуметтік же­лілерге қосылудың жалпы кө­лемінің 25%-ы, Facebook-ке тек 6%-ы тиесілі. Әр алуан қауіп-қа­тер­дің басым бөлігі жоға­ры­дағы әлеу­меттік желілерде шо­ғыр­лан­ған. Балалар үшін кең тараған әрі жылдам күшейіп келе жатқан қауіп. 

Сорақысы сол, «ВКонтакте» же­лі­сін­дегі есірткілер, алкоголь, қа­тыгездік, анорексия, порно, суи­цид, қару-жарақ жайлы ақ­па­ра­тта­ры бар топтар мен «впискалар» қа­зір оңаша үйде өтетін кештерде та­нымал және оған кей жағдайда кез келген адам қатысуы мүмкін. 

«Бір жағынан алғанда әлеу­мет­тік желілер балалар үшін сон­ша­лықты қауіпті емес. Керісінше, бұл – олардың өз құрдастарымен қа­рым-қатынасы мен әлемді танудың ерекше әдісі. Бірақ өмірлік тәжірибесінің жоқтығынан ба­лалар әлеуметтік желілердегі қара ниет­ті әрекеттердің келеңсіз салдарына ұрынып қалатынын ұға бермейді. Бұл жайт баланың пси­хологиясына, жеке басының қау­іпсіздігіне қатер төн­діруі мүм­кін», – дейді «Касперский зер­т­­ханасының» балалардың ин­тер­нет-қауіп­сіздігі жөніндегі са­рап­шы­сы Дарья Лосева. – Оның өзінше, ата-ана­лард­ың негізгі міндеті – ба­ла­ға әлеуметтік желілер арқылы кім­мен сөйлесуге болатынын, кіммен сөй­лесу өте қауіпті екенін үйрету ке­рек. 

Осы мәселеге орай мамандар бала­ла­рға онлайн-озбырлыққа душар бол­мау­дың жолын үй­ре­тетін Kaspersky Safe Kids сияқты арнайы бағдарламалар бар екенін алға тартты. Ерінбей қараса, мұн­дай бағдарламалар ересектерге на­ғыз қауіп-қатерді дер кезінде бай­қауға да көмектеседі.
«Мен «Синий кит» және басқа да топтар пайда болғанда интернет қауіп­сіз­дігі туралы ойлана бастадым. Ең ал­дымен үлкен ұлыммен сөйлестім. Бұл жайында балалар 9-10 жасқа келген­де әңгімелесуге болады деп ойлай­мын. Баланың әлеуметтік желідегі уақытын шектеуге болады. Теріс пиғыл­ды топтардың қандай болатынын, нені қарауға болмайтынын, қандай сілте­ме­лерді мүлдем ашпаған дұрыс еке­нін түсіндіру қажет. Желіде баланың әре­ке­тін ұрыс-керіске ұластырмай, байыппен бақылаған дұрыс. Сондықтан бала­ның қандай сайттарға қашан кір­генін білуге мүмкіндік беретін бағ­дар­ла­­маны қолданған өте тиімді. Оны тал­­да­ғанда, қандай да бір әрекеттердің ал­дын алуға бо­­лады», – дейді интернет-қол­да­ну­шыларды қорғау талпынысын қол­­дайтын белгілі журнали­ст, қо­ғам қайраткері Жанна Ахметова. 

Осы мәселені бұқарамен бөлісу ке­­рек деп есептеген мамандар БАҚ өкіл­дерімен өткен кездесуде «Кас­п­ер­­ский зертханасының» шешім­дер қо­рында балаларды интернетте қор­ғау­ға бағытталған Kaspersky Safe Kids өнімі, сонымен қатар, барлық құрылғыға ар­налған Kaspersky Internet Security-де және «Ата-ана бақылауы» ат­ты модуль бар екенін айтады. Бұл бағдарламалар ата-аналарға құ­рыл­ғының пайдалану уа­қы­тын бақылауға, интернетке кіру кес­те­сін реттеуге және ба­ланың өз гаджетін қол­дануға ке­тіретін уақытының есебін алу­ға көмектеседі. Бұған қоса, баланы ересектерге арналған контентті қарау­дан қорғап, ата-ананы кибербуллинг бел­гілері арқылы хабар­дар етіп отырады. Шалынған қо­ңыраулар, СМС-тер мен тағы бас­қа­лардың статистикасын ұсынады. Жуырда Kaspersky Safe Kids-те баланың «ВКонтакте» әлеу­меттік желісіндегі топтары мен пабликтарына мониторинг жүргізу қызметі пайда болған.    

Айнаш Есали,
«Егемен Қазақстан»

Алматы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Елбасы Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдады

20.11.2018

Қайырымды қала тұрғындары тегін дүкен ашты

20.11.2018

Гүлшара Әбдіқалықова Албания Республикасының Еуропа істері және сыртқы істер министрімен кездесті

20.11.2018

Қ.Тоқаев Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Д.Бушатиді қабылдады

20.11.2018

Павлодардағы электр қуаты 4 процентке төмендеді

20.11.2018

Түркі киносын әлемге таныту тақырыбына арналған дөңгелек үстел өтті

20.11.2018

Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде көшелерді жарықтандыру жобасы іске асырылады

20.11.2018

Павлодарда Елбасының өмірі туралы көрініске әртістер таңдалуда

20.11.2018

Түркістанда «Agrofest – 2018» фестивалі өтті

20.11.2018

Албанияның Сыртқы істер министрі Қазақстанға алғашқы ресми сапармен келді

20.11.2018

«Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Жетпіс мың адамның жалақысы өседі

20.11.2018

Алматыда жаңа комедиялық фильмнің тұсауы кесілді

20.11.2018

Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

20.11.2018

Алматыда «Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Талғат Ешенұлы. Жүрегі бар жалғыз үй

20.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Отырар сазы» оркестрінің жетекшісі Дінзухра Тілендиеваны қабылдады

20.11.2018

Қазақ ғалымы Швецияда су тазартудың экологиялық таза әдісін ойлап тапты

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу