Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

Орал қаласында әйгілі күйші-композитор Құрманғазы Сағырбайұлының ЮНЕСКО деңгейінде аталып жатқан мерейтойы аясында республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті.

Егемен Қазақстан
19.09.2018 1447
2

Айта кету керек, биыл Батыс Қазақстан облысында күй атасы Құрманғазының есімін ұлықтау мақсатында кешенді шаралар ұйымдастырылды. Сәуір айында «Ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үні» жобасы аясында Батыс Қазақстан облысының тарихи-өлкетану музейінің директоры Мирболат Ерсаевтың жетекшілігімен халықаралық ғылыми экспедиция жолға шықты. Құрамында өнерпаздар, өлкетанушылар, тарихшылар, өнер зерттеушілері бар топ Батыс Қазақстан облысының Қаратөбе, Ақжайық, Жаңақала, Қазталов, Бөкей ордасы аудандары аумағымен жүріп өтіп, күй атасы жерленген Астрахан облысы Володар ауданындағы Алтынжар ауылына көлікпен жетті. Сапар барысында Құрманғазының ұстазы Ұзақ күйші, күйші дүниеге келген Жиделі құмы, өскен жері – Көктерек ауылы, композитордың өмірі мен өнеріне қатысты тарихи орындар қамтылып, арнайы шаралар ұйымдастырылды.

Орал қаласында 2016 жылы Құрманғазы мен Динаға қойылған ескерткіш жаңа орынға – облыс орталығының бас даңғылына қайта орнатылды.

Енді міне, күллі әлем талантын мойындап, ЮНЕСКО көлемінде атап өтіп жатқан Құрманғазы жылы Оралда республикалық ғылыми конференциямен қорытындыланды. Мерейлі датаға орай Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің қолдауымен Алматыдағы «Қазақ тілі» баспасынан «Күй-құдірет. Құрманғазы Сағырбаев» атты жинақ та жарияланыпты.

- Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында «Ұлттық салт-дәстүрлеріміз, тіліміз бен музыкамыз, әдебиетіміз, жоралғыларымыз, бір сөзбен айтқанда ұлттық рухымыз бойымызда мәңгі қалуға тиіс. Абайдың даналығы, Әуезовтің ғұламалығы, Жамбылдың жырлары мен Құрманғазының күйлері, ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үні – бұлар біздің рухани мәдениетіміздің бір парасы ғана», - деп атап өтті. Нарын құмында дүниеге келіп, қара шанақтан төгілткен күйімен туған халқын ұйытып, домбыра мен қазақтың егіз ұғым екенін дәлелдей білген Құрманғазы бабамыз – музыка әлеміндегі сөзсіз ұлы тұлға, - деді республикалық ғылыми жиынды кіріспе сөзімен ашқан Батыс Қазақстан облысының әкімі Алтай Көлгінов.

Әйгілі жазушы Әбіш Кекілбаевтың сөзімен айтқанда «көзі барда өзі, көзі жоқта өнері қауымның басына сүйесін, қолтығына демесін болып, дүние тұрғанша тұратын» Құрманғазы күйшіні ұлықтаған жиынға Алматы қаласынан белгілі күйші-домбырашы, ұстаз, фольклортанушы, Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген өнер қайраткері Айтжан Тоқтаған, Құрманғазы атындағы Ұлттық консерваторияның профессоры, Құрманғазы атывндағы қазақ ұлттық консерваториясы халық музыкасы бөлімінің деканы, өнертану кандидаты, Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген қайраткері Кәрима Сахарбаева сынды айтулы ғалымдар арнайы келіпті.

- Туған жерге әр келген сайын өнер, әдебиет, мәдениетке жасалып жатқан қамқорлықты көріп, елдің қуанышты жүзін көріп ерекше әсер алып қайтамын. Осы жолы да бабамыздың үлкен тойына келдік. Халық берген «Күй атасы – Құрманғазы» деген атақ оның қазақ күй өнеріне қосқан өлшеусіз үлесін көрсетеді. Күйшінің музыкалық мұрасы өте бай. Құрманғазының өмірбаянын өз күйлерімен нақтылауға болады. Оның домбыра өнеріне енгізген көптеген жаңалығын күйлердің мазмұнынан, әуен мен композициялық құрылымынан, орындау тәсілдерінен аңғаруға болады. Құрманғазының әлемдік тұлға екенін бір мысалдан айта кетейін: Осыдан 3-4 жыл бұрын Құрманғазы оркестрі Америкаға барды. Сонда оркестр өнерін тамашалап шыққан бір конгресмен басын шайқап тұрып: «Құрманғазы оркестрін тыңдап, қазақ күйлерін тыңдап бейістің самал желі соққандай күй кештім» деген. Ұлы күйші қалыптастырған мектептен Мәмен, Көпбала, Ерғали Есжанов, Меңдіғали Сүлейменов, Дина Нұрпейісова, Оқап Қабиғожин, Қали Жантілеуов сынды күйшілер шоғыры өсіп шықты. Келешекте этномузыкатанушылар мен зерттеушілер алдында әлі жұмыс көп. Құрманғазының өзіндік өнері, өмірі мен шығармашылығының ерекшеліктері, айырықша стилі ашып көрсетілетін монографиялар керек, - деді Айтжан Тоқтаған.

Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Жарлығымен биылдан бастап шілде айының бірінші жексенбісінің Ұлттық домбыра бүкілхалықтық мейрам күні болып бекітілуі –ұлттық аспабымыздың дәрежесін зау биікке көтерді. Алтай Көлгінов айтқандай, «Домбыра – қазақ үшін жай ғана музыкалық аспап емес, одан әлдеқайда биік тұрған киелі құндылық». Бұл жоғарыда аталған күй өнерінің жарық жұлдыздары дүниеге келген Ақ Жайық өңірінде, мектептегі үзіліс қоңырауын жаппай күймен алмастырған Батыс Қазақстан облысында айырықша байқалады.

Ұлы күйші Құрманғазының Орал қаласындағы мерейлі тойы бүгін кешке Тұңғыш Президент алаңында «Нағыз қазақ – домббыра!» атты республикалық акциямен қорытындыланбақ. Ашық аспан астындағы акцияға 2 мыңдай домбырашы қатысады деп күтілуде.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ

«Егемен Қазақстан»

Суретті түсірген Темірболат ТОҚМӘМБЕТОВ

Батыс Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Арыстанбек Мұхамедиұлы Димаш пен Данелияға сәттілік тіледі

17.02.2019

Ауған ардагерлері оқушылармен кездесті

17.02.2019

Өскеменде 37 көшеге жаңа атау берілді

17.02.2019

Геннадий Головкиннің ықтимал қарсыластары белгілі болды

17.02.2019

Талдықорғанда «Тайлақтың тақиясы» фильмінің тұсаукесері өтті

17.02.2019

Биатлоннан әлем кубогі: Роман Еремин із кесушілер сынында 48-ші орын алды

17.02.2019

Ғылыми жобалардың үздіктері анықталды

17.02.2019

Қыздар бесік жырын айтудан жарысқа түсті

17.02.2019

Үндістанда орын алған террористік әрекетке байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

​Иранда орын алған террористік әрекеттерге байланысты СІМ мәлімдеме жасады

17.02.2019

Көркем гимнастикадан төрт дүркін әлем чемпионы Гран-приде Димаштың әніне биледі

17.02.2019

Қазақстандық футболшы голландиялық клубқа 6:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті

17.02.2019

Болгариядағы "Странджа" турнирінде алты боксшымыз ширек финалға өтті

17.02.2019

Қазақстанның көрікті жерлері туралы бағдарлама халықаралық сыйлыққа ие болды

17.02.2019

Димаш пен Данэлияның The World's Best шоуындағы қарсыластары анықталды 

17.02.2019

Көркем гимнастикадан Мәскеудегі Гран-при: Әділханова 19-шы орында

17.02.2019

Қарағанды облыстық соты республикалық байқауда жүлдегер атанды

17.02.2019

Қанат ТІЛЕУХАН. Қайтқан қыз (Әңгіме)

17.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында ауқымды шара өтті

17.02.2019

Берни Сандерс АҚШ президенті лауазымы үшін қайта күресуге шешім қабылдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу