Президенттер еккен көшеттер

Гүл-көктеммен бірге келген Ұлыстың ұлы күнінде ат шаптырып, той тойлап қана қоймай, есті ұрпаққа өнеге болатын игі шараларды өткізу де дәстүрге айналып келеді. Солардың бірі – ағаш отырғызу.
Егемен Қазақстан
18.03.2017 2650
2

«Бір тал кессең – он тал ек» дегенді ес білгелі құлағына құйып өскен халық үшін оның тәлім-тәрбиелік мәні бөлек. Осы орайда, қарапайым халықты айтпағанда, елімізге келген шетелдік мәртебелі меймандардың өзінің тал отырғызуы дәстүрге айналғанын айта кету керек.

Елордаға ат басын тіреп, Ақордаға ат байлаған білдей бір мемлекеттің тізгінін ұстаған тұлғалары қолына күрек алып, Қазақстанмен арадағы ұзақ жылдарға созылатын достықтың дәнекері болсын деген игі ниетпен қазақ топырағына ағаш отырғызғанын көріп жүрміз. Астанадағы Отан-Ана монументінің іргесіндегі алаң­да президенттер отырғызған шырша ағаш­тары жайқалып тұрғаны соның бір ай­ғағындай.

Тяньшань шыршаларының түбіндегі тақтайшаларға көз жүгіртіп шықсаңыз, біздің елге келген мемлекет басшыларының толық емес тізімін осы жерден табарыңыз хақ. Елбасы Н.Назарбаев отырғызған шыр­шамен бір қатарда ҚХР төрағасы Си Цзиньпин, Түркия Президенті Реджеп Тайип Ердоған, Әзербайжан басшысы Илхам Әлиев, Иор­дания Хашимит Корольдігінің королі Абдолла ІІ ибн Әл-Хуссейн, Ұлыб­ри­та­ния­ның экс-премьері Дэвид Кэмерон, Германияның экс-президенті Хорс Келер сынды мемлекет басшыларының шыршалары қаздай тізіліп тұр. Италия, Украина, Словакия, Өзбекстан, Хорватия, Словения, Греция, Мысыр, Оңтүстік Корея, Польша, Вьетнам, Түрікменстан, Моңғолия сынды мемлекеттер басшыларының аты-жөндері де ағаш тақтайшаларға жазулы тұр. Ұзын саны алпысқа жуықтайды.

Ертеректе келген президенттер шыр­ша­­ларының бұтақтары отау орнындай жерге қанат жайып, 8-9 метр­ге дейін бой тү­зеп қалыпты. «Кенже» көшеттер де олар­дан қалысар емес. ҚХР-дың бұрынғы тө­рағасы Ху Цзиньтао мен қазіргі төраға Си Цзиньпиннің де Астанаға келгеніне, шырша еккендеріне қарап, екі мемлекеттің арасындағы қатынастардың тарихы ертерек басталып, қазір де қанат жайып келе жатқанын білуге болады.

Шыршалар өскен алаң­қай­дың бір бұ­ры­шында «Астана кө­гал­дан­дыру құ­рыл­ысы» АҚ мамандары жаңа кө­­шетке орын әзір­леп жатыр екен. Жан­­дарына барып, аз-кем әңгімеге тарт­тық.
Қаланы кө­гал­­данд­ыру ме­ке­месінің белді қыз­­мет­керлері Ди­дар Тел­жанов пен Руслан Қабкеновке мемлекет басшыларына тал егуге қол­ға­быс жасау таңсық жұмыс емес. Бірақ жауапкершілігі көп жұ­мыс. Екеуі талай президентке жұмыс қолғабын кигізіп, күрегін әперіп, ағашқа су құйысқан. Қарапайым жігіттер оны айтып мақтанған жоқ, өзіміз суыртпақтап сұрап алдық.

– Шыршалар қаланың сыртындағы «Зе­ленстройдың» тәлімбағында күтіп-бап­талады,– дейді Руслан. – Түбіндегі то­пырағымен бірге қазып әкелеміз. Түбіне ты­ңайтқыш дәрілерін саламыз. Пре­зиденттер еккен ағаштардың еш­қай­сысы сол­ып қалған емес. Сапалы сұрыпталған, кү­тімі жақсы көшеттер ғой.

Руслан мен Дидардың қолында кө­шет­терге топырақ салатын, қызыл бар­қыт­пен қапталған «эксклюзив» күрек, пре­­зи­дент­тер­дің есімдері жазылатын тақ­тай­ша, су құя­тын ыдыс, басқа да керек-жа­рақтары салынған жәшік бар. Екеуі жұмыс қолғабын кигізіп, күректерін әперіп, қолғабыс жасаған. Дидардың айтуынша, күн жылынғаннан кейін ағаштарды аптасына екі мәрте суарып, топырағын қопсытып тұрады.

Отан-Ана монументінен бөлек, «Ата­мекен» этномемориалдық кешені жа­нын­дағы Тутөбенің етегінде де мәртебелі мей­ман­дар еккен шыршалар самсап тұр. Ресей Пре­­зиденті В.Путин, Қыр­ғыз­стан­ның экс-­президенті А.Ақаев, Тү­рік Ре­с­­пуб­ли­ка­сының бұрынғы пре­зи­денті С.Де­ми­рел, Украинаның бұ­рын­­ғы басшы­сы Л.Кучма сынды сая­сат­кер­лердің ізі қалған жер.
Жалпы, шет мемлекет басшылары басқа ағаш емес, тяньшань шыршасын егуінің өзінде бір мән жатқандай. Әсем­дігін, аңқыған хош иісін айтпағанда, бұл – үш ғасырдан астам уақыт жасайтын, діңі екі метрге, биіктігі ондаған метрге дейін жететін ағаш. Бір бой алып кетсе, табиғаттың қатал мінезіне, топырақтың тастағына қарамастан, өршеленіп өсе береді.
«Атадан мал қалғанша тал қалсын» де­ген қағида бар. Қанат жайған Аста­на­мен бірге, президенттер еккен кө­шет­­тер де жайқалып өсіп келеді. Бұл ағаш­тар Қазақ­станның басқа мемлекеттер­мен ара­да­­ғы берік байланысының, дос­ты­ғы­ның, бау­ыр­лас­тығының белгісі сияқты.

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан»

Суреттерді түсірген
Ерлан ОМАРОВ,
«Егемен Қазақстан

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

14.11.2018

Азамат Батырқожа «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК басқарма төрағасы болып тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының бизнесмендерімен кездесу өткізді

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында тұрғын үй бағдарламаларының іске асырылуымен танысты

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысында Президент тапсырмаларының орындалу барысымен танысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу