Қайсар қазақ

Тауқыметін жеңген осы ғаламат тағдыр иесі туралы бала кезімізден ара-тұра естіп келсек те, күндердің-күнінде келер ұрпақ алдынан Қасымтай Ізтілеуовтің сирек суреті жарқ етіп шыға келеді деп кім болжаған?
Егемен Қазақстан
29.03.2017 2211
2

Соңғы уақытта көзіқарақты оқырман қызылордалық фототілші Болат Омарәлиевпен шығармашылық тандем құрғанымызды байқаған да болар. Ендеше, бұл суретті автор қанша жыл сақтағанын білесіз бе?

– Суреттегі адам – Қасымтай Ізтілеуов деген кісі. Бұл суретті 35 жыл бойы сақтадым. Сол кезде мұндай сурет берілмеуші еді. Бұрын мерзімді басылымдарда тек «портретный» суреттер болмаса, мұндай фотолар жарияланбайтын. Осы сәтті 1982 жылы, ақын Тұрмағанбет Ізтілеуовтің 100 жылдығында түсіріп алған едім. Қасымтай ағамыз Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы Ақжар ауылының тумасы. Ұлы Отан соғысының ардагері. Соғыстан кейін трактор айдап жүріп, абайсызда өз тракторы екі аяғын кесіп түсірген. Бұл кісі сонда да мойымай,  аяғы жазылғасын қайтадан тракторына отырып, еңбек жолын әрі қарай жалғастырды. Осы ерлігі үшін оған Кеңес өкіметі Соцалистік Еңбек Ері деген  атақ берген, – дейді фотоөнер қайраткері.

Шындығында, Ұлы Отан соғысы басталғанда Қасымтай Ізтілеуов 33 жаста екен. Бойы 2 метрге жетер-жетпестей ұзын бойлы қазақ соғыстан ешқандай жарақат алмай, елге аман-есен оралған.  

Ол кісі 1951 жылы қыста трактор айдап жүріп, екі аяғынан айырылып, мүгедек болып қалды. Қасымтай ағамыз еңбекке құштарлықтың және қажырлы жаттығудың нәтижесінде механизатор мамандығына қайта оралады. Әдепкі кезде трактор бригадирі болып жұмыс істейді. Кейіннен трактор руліне қайта отырады. 1956 жылы социалистік жарыстың жеңімпазы болып, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталды. Осыдан кейін КСРО Жоғары Кеңесі Президиумының Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

Бірде елге іссапармен Мәскеуден келген «Правда» газетінің тілшісі ойда-жоқта екі тізесімен тракторды қаңбақша үйіріп жүрген Қасымтай ағамызды көріп қалады. Содан көп ұзамай одақтық басылымның бірінші бетіне Қасымтай Ізтілеуов жөнінде тілдей мақала шығады. Сол-ақ екен, қайсар қазақтың атақ-даңқы дүркіреп, қалың елге жайылып жүре берді. Ақыр аяғында 1957 жылы 11 қаңтарда ол кісіге Еңбек Ері атағы берілгенде, бірінші болып ақын Асқар Тоқмағанбетов «Асыл азамат» деген сүйінші мақала жариялайды.

Ханым атты жеңгемізге үйленіп, Есенбай, Қуантай атты ұлдары дүниеге келеді. 1989 жылы дүниеден өткен Қасымтай Ізтілеуовтің өмірі өзгелерге осылайша үлгі болып қала бермек.

Айнаш Есали, "Егемен Қазақстан", Алматы

Суретті түсірген Болат Омарәлиев


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

16.11.2018

Алматыда белгілі сахна суретшісі Мұрат Сапаровтың көрмесі өтті

16.11.2018

ШҚО Зайсан ауданында Баймұрат батырға ескерткіш қойылды

16.11.2018

Қ. Тоқаев халықаралық кездесулер өткізді

16.11.2018

​Тегеранда Қазақстан-Иран консулдық консультациялары өтті

16.11.2018

Үнді бизнесмендеріне Қазақстандағы инвестициялық жобалар ұсынылды

16.11.2018

Д.Кәлетаев Батыс Қазақстан облысында өтіп жатқан Азаматтық Форумның жұмысына қатысты

16.11.2018

Қазпошта 111 франчайзинг нүктесін ашты

16.11.2018

Елбасы Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті

16.11.2018

Астанада жасөспірімдер олимпиадасының жеңімпаздарына құрмет көрсетті

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу