Қайсар қазақ

Тауқыметін жеңген осы ғаламат тағдыр иесі туралы бала кезімізден ара-тұра естіп келсек те, күндердің-күнінде келер ұрпақ алдынан Қасымтай Ізтілеуовтің сирек суреті жарқ етіп шыға келеді деп кім болжаған?
Егемен Қазақстан
29.03.2017 3035
2

Соңғы уақытта көзіқарақты оқырман қызылордалық фототілші Болат Омарәлиевпен шығармашылық тандем құрғанымызды байқаған да болар. Ендеше, бұл суретті автор қанша жыл сақтағанын білесіз бе?

– Суреттегі адам – Қасымтай Ізтілеуов деген кісі. Бұл суретті 35 жыл бойы сақтадым. Сол кезде мұндай сурет берілмеуші еді. Бұрын мерзімді басылымдарда тек «портретный» суреттер болмаса, мұндай фотолар жарияланбайтын. Осы сәтті 1982 жылы, ақын Тұрмағанбет Ізтілеуовтің 100 жылдығында түсіріп алған едім. Қасымтай ағамыз Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы Ақжар ауылының тумасы. Ұлы Отан соғысының ардагері. Соғыстан кейін трактор айдап жүріп, абайсызда өз тракторы екі аяғын кесіп түсірген. Бұл кісі сонда да мойымай,  аяғы жазылғасын қайтадан тракторына отырып, еңбек жолын әрі қарай жалғастырды. Осы ерлігі үшін оған Кеңес өкіметі Соцалистік Еңбек Ері деген  атақ берген, – дейді фотоөнер қайраткері.

Шындығында, Ұлы Отан соғысы басталғанда Қасымтай Ізтілеуов 33 жаста екен. Бойы 2 метрге жетер-жетпестей ұзын бойлы қазақ соғыстан ешқандай жарақат алмай, елге аман-есен оралған.  

Ол кісі 1951 жылы қыста трактор айдап жүріп, екі аяғынан айырылып, мүгедек болып қалды. Қасымтай ағамыз еңбекке құштарлықтың және қажырлы жаттығудың нәтижесінде механизатор мамандығына қайта оралады. Әдепкі кезде трактор бригадирі болып жұмыс істейді. Кейіннен трактор руліне қайта отырады. 1956 жылы социалистік жарыстың жеңімпазы болып, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталды. Осыдан кейін КСРО Жоғары Кеңесі Президиумының Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

Бірде елге іссапармен Мәскеуден келген «Правда» газетінің тілшісі ойда-жоқта екі тізесімен тракторды қаңбақша үйіріп жүрген Қасымтай ағамызды көріп қалады. Содан көп ұзамай одақтық басылымның бірінші бетіне Қасымтай Ізтілеуов жөнінде тілдей мақала шығады. Сол-ақ екен, қайсар қазақтың атақ-даңқы дүркіреп, қалың елге жайылып жүре берді. Ақыр аяғында 1957 жылы 11 қаңтарда ол кісіге Еңбек Ері атағы берілгенде, бірінші болып ақын Асқар Тоқмағанбетов «Асыл азамат» деген сүйінші мақала жариялайды.

Ханым атты жеңгемізге үйленіп, Есенбай, Қуантай атты ұлдары дүниеге келеді. 1989 жылы дүниеден өткен Қасымтай Ізтілеуовтің өмірі өзгелерге осылайша үлгі болып қала бермек.

Айнаш Есали, "Егемен Қазақстан", Алматы

Суретті түсірген Болат Омарәлиев


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу