Қазақ-өзбек қатынасына қан жүгірткен сапар

«Қазақпен жолдас болсаң – жолда қалмайсың» деген өзбек мақалы есімізде. «Өзбек – өз ағам» деп жақын тұтқан қазақтың да ала шапанды ағайынды өзекке тепкен кезі болған емес.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 3226
2

Жуырда қазақ пен өзбек халықтарының арасындағы осы байырғы бауыр­ластық байланысқа қайтадан қан жүгіртіп, екі мемлекеттің соңғы жылдары солғындай бастаған қатынас­тарын жандандырған тарихи оқиға болды. Ұлыстың ұлы күнімен орайлас, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиеев мемлекеттік сапармен Астанаға ат басын тіреді.  


Бұл – Шавкат Мирзиеевтің Қазақ­станға Президент ретінде алғаш келуі. Алғашқы мемлекеттік сапарын да Қазақстаннан бастағанын айта кету керек. Сонымен қатар, алғаш ре­т өзбекстандық делегация құра­мында Парламент жетекшілері, Қор­ғаныс министрлігі мен басқа да ведомстволардың басшылары қам­тылды. Екі елдің Парламенті мен қор­ғаныс ведомстволары бұрын-соң­ды мұндай тығыз қатынаста болған емес.

Жалпы, бұл сапардың «алғаш рет» деген тіркеске себеп болған қыр­лары көп болғанын айта кетейік. Халық­аралық саясатта маңызы артып келе жатқан Орталық Азияның екі бірдей бетке ұстар мемлекеттері президенттерінің кездесуі шетелдік БАҚ-тардың назарын аударып, саяси, экономикалық сарапшылардың сәуегейлік жасауларына себеп болды. Regnum.ru, trend.az, uznews.uz, lenta.ru, neftegaz.ru сынды ақпарат агенттіктері кездесу барысы туралы үздіксіз ақ­парат таратты.

Қазақстан Президенті Н.Назарбаев өзбекстандық әріптесін шетел­­дік мәртебелі мейманға лайықты сән-салтанатпен, тиісті рәсімдерімен қарсы алды. Ш.Мирзиеевті өзбек халқының президент сайлауына байланысты құттықтап, көрші әрі бауыр, стратегиялық әріптес деп санай­тынын жеткізді. Экономикалық және мәдени-гуманитарлық байланыс­тарды дамыту ісінде Өзбекстанға және ел Президентіне сенім артатынын айтты.

– Қазақстан өзінің стратегиялық серіктесі, көршісі әрі бауырласы – Өзбекстан халқына бақ-береке тілеп, өсіп-өркендеуіне ниеттестік білдіреді. Біз келешекте екіжақты байланыстар аясында жемісті қарым-қатынастар орнайды деп сенеміз,– деді Елбасы. Шавкат Мирзиеев те бұл сапарға үлкен үміт артып, ерекше маңыз беріп отырғанын айтты. Қазақ топырағына аяқ басқанын тарихи сапар деп санайтынын жеткізді, күтіп алушы елдің сый-құрметіне ризалығын білдірді.

– Сіз, Нұрсұлтан Әбішұлы, өткен жылғы қыркүйекте Самарқандқа кел­геніңізде Қазақстан мен Өзбекстан қашанда бірге болатынын айтқан едіңіз. Жақсылықты да, қайғыны да бөлісеміз деген болатынсыз. Бұл сөздер бізді жақындатты, бүкіл өзбек халқы нағыз дос әрі бауыр халықтың қолдауын сезінді. Сіз досыңыз, Өзбекстан Республикасының тұңғыш президенті Ислам Каримовтің қабіріне арнайы келіп, құрмет білдірдіңіз. Сол сапардан бері бізде мүлде жаңаша қарым-қатынас басталды. Соңғы бес айда бәрі қайта басталғандай болды,– деді Ш.Мирзиеев.

Орталық Азия аймағында тыныш­тықтың түтіні түзу ұшып, тұрақ­ты дамудың қарқыны бәсеңдемеуі үшін мемлекеттердің арасындағы ауыз­бірліктің ауадай қажет екені түсі­нікті. Бұл орайда, бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау ісіндегі Қазақ­станның бәсі жоғарылау екенін басқа елдер жақсы біледі. Ш.Миризеев бұл туралы былай дейді:

– Өткен жылы әлем үшін тарихи құбылыс болды. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне сайланды. Бұл бүкіл Орталық Азия мүддесі Сіздің жетекшілігіңізбен қорғалатынын біл­ді­реді. БҰҰ-дағы екі жылдық тұрақ­ты емес мүшелік кезінде Ауған­стан бойынша шаралар қабыл­данады деп сенемін. Бұлар – сіздің баста­ма­ларыңыз. Өзбекстан қашанда мұ­ның бәрін қолдайды. Біздің бәр­і­міз де Сіздің бастамаларыңызды қол­даймыз,– деді Ш.Мирзиеев.

23 наурыз күні Ақордада екі ел пре­зиденттерінің және түрлі ведо­мст­во­лар басшыларының қатысуы­мен кеңейтілген құрамда келіссөздер өтті. Бұл келіссөздердің жемісті болғанын қол қойылған 13 халықаралық құжат та растайды. Толығырақ тоқта­лар болсақ, Қазақстан Республикасы­ның Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиеев Қазақстан мен Өзбек­стан арасындағы стратегиялық серік­тестікті одан әрі тереңдету және тату көр­шілікті нығайту туралы бірлес­кен дек­ларацияға қол қойды.

Екі мемлекеттің Қорғаныс ми­нистрлері өзара әскери ынтымақ­тастық туралы келісімді растады. Қорғаныс министрі Сәкен Жасұзақов өзбекстандық әріптесі Кабул Бер­диевпен алдағы уақытта екі елдің қорғаныс саласындағы жоғары оқу орындары арасындағы байла­ныс­ты тереңдету туралы бәтуаласты. Министр­лер Ұлттық қорғаныс универ­ситетінде болды.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Асқар Мамин мен Өзбекстан Рес­публикасы Премьер-министрінің бірін­ші орынбасары Ачилбай Раматов Өңіраралық ынтымақтастық тура­лы келісімге, 2017-2019 жыл­дарға ар­налған экономикалық ынты­мақ­тастық стратегиясына, Табыспен бірге қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хат­тамаға қол қойды. Ал еліміздің Инвес­тициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек пен Өзбекстан Сырт­қы экономикалық байланыстар, инвес­тициялар және сауда министрі Элёр Ғаниев Халықаралық автомобиль қатынасы туралы келісімге өзгеріс­тер мен толықтырулар енгізу тура­лы хат­таманы, екі елдің сыртқы саясат ведомстволарының басшылары Қай­рат Әбдірахманов пен Абдулазиз Камилов 2017-2018 жылдарға арналған ведомствоаралық ынтымақтастық бағ­дарламасын рәсімдеді.

Тәуелсіздік сарайында өткен 500-ге тарта кәсіпкер қатысқан Қазақстан-Өзбекстан бизнес-форумы сынды шара да екі мемлекеттің арасында бұрын-соңды болып көрмегенін айта кетейік. Жалпы, бұл бизнес-форумды президенттер деңгейіндегі кездесудің сүбелі жемісі деп санаған ләзім. Іскерлік орта өкілдері жалпы сомасы 1 миллиард долларды құрайтын 75 халықаралық келісімге қол қойды. Өзбекстан тарапы шекараға жақын аумақтарда еркін экономикалық ай­мақтардың жұмысын дамыта­тын болып келісілді. Қазақстан мен Өзбекстан шекарасында жаңадан екі өткізу пункті ашылмақ. Ал осыған дейінгі үш өткізу пункті енді тәулік бойы тынымсыз жұмыс істейтін жаңа режімге көшеді.

Астана мен Ташкенттің арасын жалғайтын, аптасына екі мәрте ұшатын жаңа ұшақ рейсі де ашылады. Бұған дейін Алматы – Ташкент – Алматы бағытында ашылған жүр­дек пойызға билет қазірдің өзінде жоқ. Сауда-экономикалық, инвес­тиция­лық және мәдени-гуманитарлық байланыстардың беки түсуіне оң ықпалын тигізетін маңызды құжат­тардың бірі екі елдің заң шығару­шы органдарының арасында қабыл­данды. Қазақстан-Өзбекстан парламент­терінің арасында бұрын-соңды бол­маған өзара ынтымақтастық тура­лы меморандумға қол қойылды.

Жалпы, Орталық Азияның бел­ді ойыншыларының арасында бәсе­ке­лестікті емес, бекем бірлікті ту етуге арқау болған дүниелер жетерлік. Тарихи туыстық, ежелгі достықты айтпағанда, екеуінің халықаралық және өңірлік саясатта ұстанымдары ұқсас. Халықаралық энергетикалық және көліктік жобаларда басты ойын­шылардың бірі ретінде мойын­далған. Трансшекаралық өзен­дерді ортақ игілікке айналдыру­да да өзара түсіністікке қол жеткіз­ген. Өз­бек­станда миллионнан ас­там қан­да­сымыз тұрса, Қазақстанда­ғы өзбек этносының саны 500 мыңнан асып жығылады. Тәуелсіздіктің ширек ғасырында екі елдің саяси қатынас­тарына сызат түсіреді-ау дейтін оқиға болған емес. Керісінше, 1998 жыл­дың қазанында Ташкенттің төрінде Мәң­гілік достық туралы шарт бекітілген.

Қорыта келгенде, әлімсақтан бауырлас, діні – бір, тілі – бір, ділі – ұқсас елдердің қарым-қатынасы Ас­тана­дағы кездесуден кейін жаңа белес­ке көтеріледі деуге толық не­гіз бар.


Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»





СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.02.2019

UFC: Дамир Исмағұлов жеңіске жетті

24.02.2019

Михаил Кукушкин финалға шықты

24.02.2019

Дюсельдорфта әзірге жүлде жоқ

23.02.2019

Гагарин кубогындағы қарсыластар анықталды

23.02.2019

«Алматы марафонының» жүгіру маусымы ашылды

23.02.2019

Түркістанда «Балдәурен-2019» байқауы өтті

23.02.2019

Түркістан: Түлкібас ауданында 6 әлеуметтік дүкен жұмыс істейді

23.02.2019

Атырауда көпбалалы үйлерге улы газды анықтайтын детекторлар тегін орнатылып жатыр

23.02.2019

Бейбіт Атамқұлов Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілімен кездесті

23.02.2019

Бектас Бекназаров Молдовадағы сайлауды бақылауға қатысты

23.02.2019

Елшілер институты Қазақстанға отандық жұлдыздардың жанкүйерлерін тартуға жол ашады

23.02.2019

Бүгін еліміздің басым бөлігінде тұман түсіп, көктайғақ болады

23.02.2019

Бадминтоннан әлем кубогі: қазақстандықтар жұптық сында келесі кезеңге өтті

23.02.2019

Юлия Галышева Жапониядағы әлем кубогі кезеңінде қола жүлдегер атанды

23.02.2019

Елордада ашық құдықтар мәселесі қалай шешілуде?

23.02.2019

Астанада әскерге шақырылушыларды медициналық куәландыру мәселелері талқыланды

23.02.2019

Қоғамдық қабылдауда ақтөбеліктердің мыңнан астам мәселесі шешілді

23.02.2019

ТМД құрылысшылары баға белгілеу саласында тәжірибе алмасты

23.02.2019

Жас теміржолшылар республикалық «Jas qanattar»  форумына қатысты

23.02.2019

Қостанай облысында өткен жылы өңдеу өнеркәсібінің өсімі 5,8 процентке артты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу