Қазақ-өзбек қатынасына қан жүгірткен сапар

«Қазақпен жолдас болсаң – жолда қалмайсың» деген өзбек мақалы есімізде. «Өзбек – өз ағам» деп жақын тұтқан қазақтың да ала шапанды ағайынды өзекке тепкен кезі болған емес.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 2121
2

Жуырда қазақ пен өзбек халықтарының арасындағы осы байырғы бауыр­ластық байланысқа қайтадан қан жүгіртіп, екі мемлекеттің соңғы жылдары солғындай бастаған қатынас­тарын жандандырған тарихи оқиға болды. Ұлыстың ұлы күнімен орайлас, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиеев мемлекеттік сапармен Астанаға ат басын тіреді.  


Бұл – Шавкат Мирзиеевтің Қазақ­станға Президент ретінде алғаш келуі. Алғашқы мемлекеттік сапарын да Қазақстаннан бастағанын айта кету керек. Сонымен қатар, алғаш ре­т өзбекстандық делегация құра­мында Парламент жетекшілері, Қор­ғаныс министрлігі мен басқа да ведомстволардың басшылары қам­тылды. Екі елдің Парламенті мен қор­ғаныс ведомстволары бұрын-соң­ды мұндай тығыз қатынаста болған емес.

Жалпы, бұл сапардың «алғаш рет» деген тіркеске себеп болған қыр­лары көп болғанын айта кетейік. Халық­аралық саясатта маңызы артып келе жатқан Орталық Азияның екі бірдей бетке ұстар мемлекеттері президенттерінің кездесуі шетелдік БАҚ-тардың назарын аударып, саяси, экономикалық сарапшылардың сәуегейлік жасауларына себеп болды. Regnum.ru, trend.az, uznews.uz, lenta.ru, neftegaz.ru сынды ақпарат агенттіктері кездесу барысы туралы үздіксіз ақ­парат таратты.

Қазақстан Президенті Н.Назарбаев өзбекстандық әріптесін шетел­­дік мәртебелі мейманға лайықты сән-салтанатпен, тиісті рәсімдерімен қарсы алды. Ш.Мирзиеевті өзбек халқының президент сайлауына байланысты құттықтап, көрші әрі бауыр, стратегиялық әріптес деп санай­тынын жеткізді. Экономикалық және мәдени-гуманитарлық байланыс­тарды дамыту ісінде Өзбекстанға және ел Президентіне сенім артатынын айтты.

– Қазақстан өзінің стратегиялық серіктесі, көршісі әрі бауырласы – Өзбекстан халқына бақ-береке тілеп, өсіп-өркендеуіне ниеттестік білдіреді. Біз келешекте екіжақты байланыстар аясында жемісті қарым-қатынастар орнайды деп сенеміз,– деді Елбасы. Шавкат Мирзиеев те бұл сапарға үлкен үміт артып, ерекше маңыз беріп отырғанын айтты. Қазақ топырағына аяқ басқанын тарихи сапар деп санайтынын жеткізді, күтіп алушы елдің сый-құрметіне ризалығын білдірді.

– Сіз, Нұрсұлтан Әбішұлы, өткен жылғы қыркүйекте Самарқандқа кел­геніңізде Қазақстан мен Өзбекстан қашанда бірге болатынын айтқан едіңіз. Жақсылықты да, қайғыны да бөлісеміз деген болатынсыз. Бұл сөздер бізді жақындатты, бүкіл өзбек халқы нағыз дос әрі бауыр халықтың қолдауын сезінді. Сіз досыңыз, Өзбекстан Республикасының тұңғыш президенті Ислам Каримовтің қабіріне арнайы келіп, құрмет білдірдіңіз. Сол сапардан бері бізде мүлде жаңаша қарым-қатынас басталды. Соңғы бес айда бәрі қайта басталғандай болды,– деді Ш.Мирзиеев.

Орталық Азия аймағында тыныш­тықтың түтіні түзу ұшып, тұрақ­ты дамудың қарқыны бәсеңдемеуі үшін мемлекеттердің арасындағы ауыз­бірліктің ауадай қажет екені түсі­нікті. Бұл орайда, бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау ісіндегі Қазақ­станның бәсі жоғарылау екенін басқа елдер жақсы біледі. Ш.Миризеев бұл туралы былай дейді:

– Өткен жылы әлем үшін тарихи құбылыс болды. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне сайланды. Бұл бүкіл Орталық Азия мүддесі Сіздің жетекшілігіңізбен қорғалатынын біл­ді­реді. БҰҰ-дағы екі жылдық тұрақ­ты емес мүшелік кезінде Ауған­стан бойынша шаралар қабыл­данады деп сенемін. Бұлар – сіздің баста­ма­ларыңыз. Өзбекстан қашанда мұ­ның бәрін қолдайды. Біздің бәр­і­міз де Сіздің бастамаларыңызды қол­даймыз,– деді Ш.Мирзиеев.

23 наурыз күні Ақордада екі ел пре­зиденттерінің және түрлі ведо­мст­во­лар басшыларының қатысуы­мен кеңейтілген құрамда келіссөздер өтті. Бұл келіссөздердің жемісті болғанын қол қойылған 13 халықаралық құжат та растайды. Толығырақ тоқта­лар болсақ, Қазақстан Республикасы­ның Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиеев Қазақстан мен Өзбек­стан арасындағы стратегиялық серік­тестікті одан әрі тереңдету және тату көр­шілікті нығайту туралы бірлес­кен дек­ларацияға қол қойды.

Екі мемлекеттің Қорғаныс ми­нистрлері өзара әскери ынтымақ­тастық туралы келісімді растады. Қорғаныс министрі Сәкен Жасұзақов өзбекстандық әріптесі Кабул Бер­диевпен алдағы уақытта екі елдің қорғаныс саласындағы жоғары оқу орындары арасындағы байла­ныс­ты тереңдету туралы бәтуаласты. Министр­лер Ұлттық қорғаныс универ­ситетінде болды.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Асқар Мамин мен Өзбекстан Рес­публикасы Премьер-министрінің бірін­ші орынбасары Ачилбай Раматов Өңіраралық ынтымақтастық тура­лы келісімге, 2017-2019 жыл­дарға ар­налған экономикалық ынты­мақ­тастық стратегиясына, Табыспен бірге қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хат­тамаға қол қойды. Ал еліміздің Инвес­тициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек пен Өзбекстан Сырт­қы экономикалық байланыстар, инвес­тициялар және сауда министрі Элёр Ғаниев Халықаралық автомобиль қатынасы туралы келісімге өзгеріс­тер мен толықтырулар енгізу тура­лы хат­таманы, екі елдің сыртқы саясат ведомстволарының басшылары Қай­рат Әбдірахманов пен Абдулазиз Камилов 2017-2018 жылдарға арналған ведомствоаралық ынтымақтастық бағ­дарламасын рәсімдеді.

Тәуелсіздік сарайында өткен 500-ге тарта кәсіпкер қатысқан Қазақстан-Өзбекстан бизнес-форумы сынды шара да екі мемлекеттің арасында бұрын-соңды болып көрмегенін айта кетейік. Жалпы, бұл бизнес-форумды президенттер деңгейіндегі кездесудің сүбелі жемісі деп санаған ләзім. Іскерлік орта өкілдері жалпы сомасы 1 миллиард долларды құрайтын 75 халықаралық келісімге қол қойды. Өзбекстан тарапы шекараға жақын аумақтарда еркін экономикалық ай­мақтардың жұмысын дамыта­тын болып келісілді. Қазақстан мен Өзбекстан шекарасында жаңадан екі өткізу пункті ашылмақ. Ал осыған дейінгі үш өткізу пункті енді тәулік бойы тынымсыз жұмыс істейтін жаңа режімге көшеді.

Астана мен Ташкенттің арасын жалғайтын, аптасына екі мәрте ұшатын жаңа ұшақ рейсі де ашылады. Бұған дейін Алматы – Ташкент – Алматы бағытында ашылған жүр­дек пойызға билет қазірдің өзінде жоқ. Сауда-экономикалық, инвес­тиция­лық және мәдени-гуманитарлық байланыстардың беки түсуіне оң ықпалын тигізетін маңызды құжат­тардың бірі екі елдің заң шығару­шы органдарының арасында қабыл­данды. Қазақстан-Өзбекстан парламент­терінің арасында бұрын-соңды бол­маған өзара ынтымақтастық тура­лы меморандумға қол қойылды.

Жалпы, Орталық Азияның бел­ді ойыншыларының арасында бәсе­ке­лестікті емес, бекем бірлікті ту етуге арқау болған дүниелер жетерлік. Тарихи туыстық, ежелгі достықты айтпағанда, екеуінің халықаралық және өңірлік саясатта ұстанымдары ұқсас. Халықаралық энергетикалық және көліктік жобаларда басты ойын­шылардың бірі ретінде мойын­далған. Трансшекаралық өзен­дерді ортақ игілікке айналдыру­да да өзара түсіністікке қол жеткіз­ген. Өз­бек­станда миллионнан ас­там қан­да­сымыз тұрса, Қазақстанда­ғы өзбек этносының саны 500 мыңнан асып жығылады. Тәуелсіздіктің ширек ғасырында екі елдің саяси қатынас­тарына сызат түсіреді-ау дейтін оқиға болған емес. Керісінше, 1998 жыл­дың қазанында Ташкенттің төрінде Мәң­гілік достық туралы шарт бекітілген.

Қорыта келгенде, әлімсақтан бауырлас, діні – бір, тілі – бір, ділі – ұқсас елдердің қарым-қатынасы Ас­тана­дағы кездесуден кейін жаңа белес­ке көтеріледі деуге толық не­гіз бар.


Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»





СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

16.11.2018

Қазақстан қор биржасы 25 жылдығын қорытындылады

16.11.2018

Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия отырысы өтті

16.11.2018

Атыраулық Қаһарман Қисметов  Әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

16.11.2018

Қазақ жігіті америкалық хоккей командасының капитаны атанды

16.11.2018

​Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Эритреяға қарсы санкцияларды жою туралы қарарын қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу