Қазақ-өзбек қатынасына қан жүгірткен сапар

«Қазақпен жолдас болсаң – жолда қалмайсың» деген өзбек мақалы есімізде. «Өзбек – өз ағам» деп жақын тұтқан қазақтың да ала шапанды ағайынды өзекке тепкен кезі болған емес.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 1742
2

Жуырда қазақ пен өзбек халықтарының арасындағы осы байырғы бауыр­ластық байланысқа қайтадан қан жүгіртіп, екі мемлекеттің соңғы жылдары солғындай бастаған қатынас­тарын жандандырған тарихи оқиға болды. Ұлыстың ұлы күнімен орайлас, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиеев мемлекеттік сапармен Астанаға ат басын тіреді.  


Бұл – Шавкат Мирзиеевтің Қазақ­станға Президент ретінде алғаш келуі. Алғашқы мемлекеттік сапарын да Қазақстаннан бастағанын айта кету керек. Сонымен қатар, алғаш ре­т өзбекстандық делегация құра­мында Парламент жетекшілері, Қор­ғаныс министрлігі мен басқа да ведомстволардың басшылары қам­тылды. Екі елдің Парламенті мен қор­ғаныс ведомстволары бұрын-соң­ды мұндай тығыз қатынаста болған емес.

Жалпы, бұл сапардың «алғаш рет» деген тіркеске себеп болған қыр­лары көп болғанын айта кетейік. Халық­аралық саясатта маңызы артып келе жатқан Орталық Азияның екі бірдей бетке ұстар мемлекеттері президенттерінің кездесуі шетелдік БАҚ-тардың назарын аударып, саяси, экономикалық сарапшылардың сәуегейлік жасауларына себеп болды. Regnum.ru, trend.az, uznews.uz, lenta.ru, neftegaz.ru сынды ақпарат агенттіктері кездесу барысы туралы үздіксіз ақ­парат таратты.

Қазақстан Президенті Н.Назарбаев өзбекстандық әріптесін шетел­­дік мәртебелі мейманға лайықты сән-салтанатпен, тиісті рәсімдерімен қарсы алды. Ш.Мирзиеевті өзбек халқының президент сайлауына байланысты құттықтап, көрші әрі бауыр, стратегиялық әріптес деп санай­тынын жеткізді. Экономикалық және мәдени-гуманитарлық байланыс­тарды дамыту ісінде Өзбекстанға және ел Президентіне сенім артатынын айтты.

– Қазақстан өзінің стратегиялық серіктесі, көршісі әрі бауырласы – Өзбекстан халқына бақ-береке тілеп, өсіп-өркендеуіне ниеттестік білдіреді. Біз келешекте екіжақты байланыстар аясында жемісті қарым-қатынастар орнайды деп сенеміз,– деді Елбасы. Шавкат Мирзиеев те бұл сапарға үлкен үміт артып, ерекше маңыз беріп отырғанын айтты. Қазақ топырағына аяқ басқанын тарихи сапар деп санайтынын жеткізді, күтіп алушы елдің сый-құрметіне ризалығын білдірді.

– Сіз, Нұрсұлтан Әбішұлы, өткен жылғы қыркүйекте Самарқандқа кел­геніңізде Қазақстан мен Өзбекстан қашанда бірге болатынын айтқан едіңіз. Жақсылықты да, қайғыны да бөлісеміз деген болатынсыз. Бұл сөздер бізді жақындатты, бүкіл өзбек халқы нағыз дос әрі бауыр халықтың қолдауын сезінді. Сіз досыңыз, Өзбекстан Республикасының тұңғыш президенті Ислам Каримовтің қабіріне арнайы келіп, құрмет білдірдіңіз. Сол сапардан бері бізде мүлде жаңаша қарым-қатынас басталды. Соңғы бес айда бәрі қайта басталғандай болды,– деді Ш.Мирзиеев.

Орталық Азия аймағында тыныш­тықтың түтіні түзу ұшып, тұрақ­ты дамудың қарқыны бәсеңдемеуі үшін мемлекеттердің арасындағы ауыз­бірліктің ауадай қажет екені түсі­нікті. Бұл орайда, бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау ісіндегі Қазақ­станның бәсі жоғарылау екенін басқа елдер жақсы біледі. Ш.Миризеев бұл туралы былай дейді:

– Өткен жылы әлем үшін тарихи құбылыс болды. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне сайланды. Бұл бүкіл Орталық Азия мүддесі Сіздің жетекшілігіңізбен қорғалатынын біл­ді­реді. БҰҰ-дағы екі жылдық тұрақ­ты емес мүшелік кезінде Ауған­стан бойынша шаралар қабыл­данады деп сенемін. Бұлар – сіздің баста­ма­ларыңыз. Өзбекстан қашанда мұ­ның бәрін қолдайды. Біздің бәр­і­міз де Сіздің бастамаларыңызды қол­даймыз,– деді Ш.Мирзиеев.

23 наурыз күні Ақордада екі ел пре­зиденттерінің және түрлі ведо­мст­во­лар басшыларының қатысуы­мен кеңейтілген құрамда келіссөздер өтті. Бұл келіссөздердің жемісті болғанын қол қойылған 13 халықаралық құжат та растайды. Толығырақ тоқта­лар болсақ, Қазақстан Республикасы­ның Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиеев Қазақстан мен Өзбек­стан арасындағы стратегиялық серік­тестікті одан әрі тереңдету және тату көр­шілікті нығайту туралы бірлес­кен дек­ларацияға қол қойды.

Екі мемлекеттің Қорғаныс ми­нистрлері өзара әскери ынтымақ­тастық туралы келісімді растады. Қорғаныс министрі Сәкен Жасұзақов өзбекстандық әріптесі Кабул Бер­диевпен алдағы уақытта екі елдің қорғаныс саласындағы жоғары оқу орындары арасындағы байла­ныс­ты тереңдету туралы бәтуаласты. Министр­лер Ұлттық қорғаныс универ­ситетінде болды.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Асқар Мамин мен Өзбекстан Рес­публикасы Премьер-министрінің бірін­ші орынбасары Ачилбай Раматов Өңіраралық ынтымақтастық тура­лы келісімге, 2017-2019 жыл­дарға ар­налған экономикалық ынты­мақ­тастық стратегиясына, Табыспен бірге қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хат­тамаға қол қойды. Ал еліміздің Инвес­тициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек пен Өзбекстан Сырт­қы экономикалық байланыстар, инвес­тициялар және сауда министрі Элёр Ғаниев Халықаралық автомобиль қатынасы туралы келісімге өзгеріс­тер мен толықтырулар енгізу тура­лы хат­таманы, екі елдің сыртқы саясат ведомстволарының басшылары Қай­рат Әбдірахманов пен Абдулазиз Камилов 2017-2018 жылдарға арналған ведомствоаралық ынтымақтастық бағ­дарламасын рәсімдеді.

Тәуелсіздік сарайында өткен 500-ге тарта кәсіпкер қатысқан Қазақстан-Өзбекстан бизнес-форумы сынды шара да екі мемлекеттің арасында бұрын-соңды болып көрмегенін айта кетейік. Жалпы, бұл бизнес-форумды президенттер деңгейіндегі кездесудің сүбелі жемісі деп санаған ләзім. Іскерлік орта өкілдері жалпы сомасы 1 миллиард долларды құрайтын 75 халықаралық келісімге қол қойды. Өзбекстан тарапы шекараға жақын аумақтарда еркін экономикалық ай­мақтардың жұмысын дамыта­тын болып келісілді. Қазақстан мен Өзбекстан шекарасында жаңадан екі өткізу пункті ашылмақ. Ал осыған дейінгі үш өткізу пункті енді тәулік бойы тынымсыз жұмыс істейтін жаңа режімге көшеді.

Астана мен Ташкенттің арасын жалғайтын, аптасына екі мәрте ұшатын жаңа ұшақ рейсі де ашылады. Бұған дейін Алматы – Ташкент – Алматы бағытында ашылған жүр­дек пойызға билет қазірдің өзінде жоқ. Сауда-экономикалық, инвес­тиция­лық және мәдени-гуманитарлық байланыстардың беки түсуіне оң ықпалын тигізетін маңызды құжат­тардың бірі екі елдің заң шығару­шы органдарының арасында қабыл­данды. Қазақстан-Өзбекстан парламент­терінің арасында бұрын-соңды бол­маған өзара ынтымақтастық тура­лы меморандумға қол қойылды.

Жалпы, Орталық Азияның бел­ді ойыншыларының арасында бәсе­ке­лестікті емес, бекем бірлікті ту етуге арқау болған дүниелер жетерлік. Тарихи туыстық, ежелгі достықты айтпағанда, екеуінің халықаралық және өңірлік саясатта ұстанымдары ұқсас. Халықаралық энергетикалық және көліктік жобаларда басты ойын­шылардың бірі ретінде мойын­далған. Трансшекаралық өзен­дерді ортақ игілікке айналдыру­да да өзара түсіністікке қол жеткіз­ген. Өз­бек­станда миллионнан ас­там қан­да­сымыз тұрса, Қазақстанда­ғы өзбек этносының саны 500 мыңнан асып жығылады. Тәуелсіздіктің ширек ғасырында екі елдің саяси қатынас­тарына сызат түсіреді-ау дейтін оқиға болған емес. Керісінше, 1998 жыл­дың қазанында Ташкенттің төрінде Мәң­гілік достық туралы шарт бекітілген.

Қорыта келгенде, әлімсақтан бауырлас, діні – бір, тілі – бір, ділі – ұқсас елдердің қарым-қатынасы Ас­тана­дағы кездесуден кейін жаңа белес­ке көтеріледі деуге толық не­гіз бар.


Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»





СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

22.09.2018

Сенаторлар сенбілікке шықты

22.09.2018

Б.Бекназаров Әзербайжан Парламентінің 100-жылдығына арналған шараға қатысты

22.09.2018

Мұнайдың әлемдік бағасы өсті

22.09.2018

Лондонда қазақстандық өнер көрмесі ашылды

22.09.2018

Түркия «Қазақстан» журналын шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу