Қазақстан – жаһандық бастамалар жаршысы

Нью-Йоркте АҚШ-тың төрағалығымен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде «Қаруды таратпау/Корей Халық-Демократиялық Республикасы (КХДР)» тақырыбында министрлік деңгейіндегі ашық тақырыптық пікірталастар өтті. Оған Кеңеске мүше елдер сыртқы саясат ведомстволарының басшылары: АҚШ – Рекс Тиллерсон, Жапония – Фумио Кишида, Сенегал – Манкер Ндиайе, Қытай – Ван И, Ұлыбритания – Борис Джонсон, Эфиопия – Воркнех Гебейху; сыртқы істер министрлерінің орынбасарлары: Швеция – Анника Содер, Италия – Бенедетто делла Ведова қатысты. Қазақстан делегациясына Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахманов басшылық етті.
Егемен Қазақстан
03.05.2017 3103
2

Сөз сөйлегендер планета халқы­ның бестен бір бөлігі тұратын және әлемдік ІЖӨ-нің 20%-ына жуығын иеле­ніп отырған Солтүстік-Шығыс Азия өңіріндегі әскери эскалация ықтималдығына байланысты алаң­даушылықтарын білдірді. КХДР бұл ғасырда әлем бойынша ядролық сынақтарды өткізген жалғыз мемлекет екені айтылып, халықаралық қоғамдастық «Солтүстік Кореяның арандатушылығына ермеуге» және ғаламдық салдарларға соқтыратын жаңсақтықтарды болдырмауға шақырылды.

Мемлекеттік хатшы Р.Тиллер­сон «КХДР тарапынан қауіптің өсуіне АҚШ әрекет­сіз қарап отыра бере алмайтынын» мәлімдеді. Соған байланыс­ты, АҚШ Мемле­кеттік депар­та­ментінің басшысы барлық мем­лекеттерді «эко­но­микалық санк­ция­ларды енгізу мен Пхеньян­мен дип­ломатия­лық және сауда қаты­нас­тарын шектеу арқылы Сол­түс­тік Кореяға эко­но­микалық және дипло­матия­лық әсер ету шара­ларын барынша қолдануға» шақы­р­ды. «Сонымен бірге, АҚШ мәселені әскери жолмен шешу мүмкіндігін де жоққа шы­ғар­майды», – деп түйіндеді Р.Тиллерсон.

Пхеньян ядролық бағдарлама­сынан бас тартуы үшін КХДР-ге қатысты шектеу шараларын едәуір кеңейтуді Франция мен Ұлы­британия қолдады.

Қауіпсіздік Кеңесінің өзге тұрақ­ты мүшелері – Ресей мен Қытай әлем­дік қоғамдастықты күш қолдану жолдарын қарастыру Корей түбегі мен Солтүстік-Шығыс Азия аймағы үшін абсолюттік түрде өрескел әрекет болатынын және апатты салдарларға әкеліп соғатынын ескертті. Осыған орай, мәселені шешу бойынша Қы­тай ядролық қарусыздану мен бей­біт үдерістерге бағытталған шаралар кешенін қамтитын қос-тректі фор­муласын ұсынды. Ресей алты жақ­ты келіссөздерді жандандыруды ұсы­нып, Қытайдың шешу формуласын қолдады.

Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелері КХДР-дегі ядролық сынақтардың, Қауіпсіздік Кеңесінің бұл іс-әрекеттерді тоқтату туралы бірнеше рет қойған талаптарына қара­мастан жалғасуына бай­ланысты алаңдаушылығын біл­дірді. Бұл белсенділік өңірлік және халықаралық қауіпсіздікке қауіп төндіреді, сонымен бірге, қару­сыз­дану мен қаруды таратпау сала­сын­дағы халықаралық күш-жігерді түбегейлі бұзады.

Қ.Әбдірахманов пікірталасқа қатысушылар алдындағы сөзінде қарусыздану, қаруды таратпау және ядролық қауіпсіздік Қазақ­стан сыртқы саясатының негізгі басым­дықтарының бірі болып табылатынын атап өтті. 1992 жылы Қазақ­стан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қуаты бойынша әлемдегі төртінші болып табылатын ядролық арсеналдан бас тарту туралы тарихи шешім қабылдады. Ядро­лық қарусыз ел мәртебесін таңдау өңір­лік және жаһандық қауіп­сіздікті сақтаудың бірден-бір дұрыс жолы болып табылады, деді қазақ­стан­дық министр.

Министр БҰҰ ҚК-нің барлық тиісті қарарларына қарамастан, КХДР-дің зымыран сынақтарын жүр­гізуін қоймай отырғанына алаң­даушылық білдірді. Қазақстан алты жақты келіссөздерді өткізу немесе орын алған күрделі жағ­дайды бей­біт жолмен шешу мақ­­сатында Қауіп­сіз­дік Кеңесі мүше­­лерінің басқа да саяси және дип­ломатиялық шараларды қол­дану мақсаттарын қолдайды.

Сондай-ақ, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі­нің отырысына қатысу шең­берінде Қ.Әбдірахманов Кеңеске мүше мемлекеттердің сыртқы саясат ведомстволары басшыларымен бірқатар екіжақты кездесу өткізді. Атап айтқанда, Қайрат Әбдірахманов АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Рекс Тиллерсонмен кездесті. Ми­нистр кездесуді аша отырып: «Қазақ­стан АҚШ-пен көп қырлы стра­тегия­лық әріптестікті дамытуға ай­рық­ша маңыз береді және жаңа Әкім­шілікпен тығыз өзара іс-қимыл жасауға ниетті», – деді.

Өз кезегінде Р.Тиллерсон Пре­зи­­дент Н.Назарбаевтың қуаты жөнінен әлемде 4-ші орын алатын ядро­лық қарудан бас тартқан тарихи шешімін ерекше атап көрсетті.

Тараптар  Қазақстан-Амери­­ка стратегиялық әріптестігін іс жүзіне асыру мәселелерін, атап айтқанда, бұған дейін Нұрсұлтан Назарбаев пен Дональд Трамп арасындағы телефон арқылы әңгіме барысында айқындалған сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейту жолдарын талқылады.

Құрама Штаттардың Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық маман­дандырылған көрмесіне қаты­суына кездесуде жеке назар аударылды. Сондай-ақ, халық­аралық күн тәртібіне, оның ішінде Сириядағы, Ауғанстандағы жағ­д­айға, Иранның ядролық бағ­дар­ламасы мен Корей түбегіндегі жағ­дайға байланыс­ты қызықты пікір алмасу болды. Қ.Әбдірахманов Қазақстанның жаһандық және өңірлік қауіпсіздік саласындағы өткір мәселелерді шешуге сындарлы түрде қатысуға дайын екенін мәлімдеді.  

Қазақстан сыртқы саясат ве­домст­восының басшысы сұхбат­­тасына 29 тамызда АЭХА-ның Қазақ­станда Халықаралық төмен байытылған уран банкінің (ТБУБ) ресми ашылуы жоспарланып отыр­ғанын хабарлады. АҚШ үкі­меті мен «Ядролық қаруды азай­ту бағдарламасы» қорының ТБУБ құрудағы үлесін ескере отырып, америкалық тарапқа ресми салта­натқа қатысу үшін шақыру берілді.

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы аясында Қ.Әбдірахманов өзінің британдық әріптесі Борис Джонсонмен де кездесу өткізді. Дипломатия ведомстволарының басшылары екіжақты ынтымақтас­тықты дамыту перспективаларын талқылады. Б.Джонсон «Ұлы­британия Қазақстан экономикасына инвестиция салатын 6 ірі инвестордың бірі екенін және өзара тиімді іс-қимылдарды одан әрі кеңейтудің әлеуеті зор екенін» атап өтті. Осыған байланысты ірі іскер топтарды қатыстыра отырып, таяу арада Қазақстан-Британия бизнес-форумын өткізуге қызығушылық білдірілді.

Британия сыртқы істер офисі­нің басшысы ЭКСПО көрмесі тақы­рыбының өзектілігін атай отырып, өзінің оған қатысуға дайын еке­нін айтты. Ал Қ.Әбдірахманов оны Астана процесінің барысымен таныстырып, үнқатысуды жалғас­тырудың маңызы жоғары екенін баса айтты.

Біріккен Ұлттық Ұйымының штаб-пәтерінде БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерришпен жүз­десу екіжақты кездесулерді қоры­тын­дылады. Қ.Әбдірахманов Пре­зи­дент Н.Назарбаевтың БҰҰ Бас Ас­сам­блеясының 70-сессиясында мә­лімдеген бастамаларын БҰҰ Хат­шылығының дәйекті түрде қолдауының маңызы зор екенін атап өтті.

Тараптар халықаралық қауіп­сіздік саласындағы ағымдағы ахуал бойынша пікір алмасты. Атап айтқанда, министр Бас хат­шыға Астана процесі туралы ақпарат берді. А.Гутерриш Ас­тана келіссөздері Женева келіс­сөз­дерінің табысты болуына жол аша­ды дей отырып, бұл процесті толық қолдайтынын білдірді. БҰҰ-ның Бас хатшысы Президент Н.Назарбаевтың көпжақты дипло­ма­тиядағы рөлін жоғары бағалады.

Кездесу барысында А.Гутер­риш Астанада өтетін ШЫҰ сам­митіне және ЭКСПО-2017 көрме­сінің ашылуына қатысу ниеті бар екені туралы хабарлады. Бұл Қазақстанға соңғы жарты жыл ішінде жасалатын екінші сапар екені және мұның Қазақстанмен әрі Орталық Азия елдерімен ынты­мақтастыққа БҰҰ-ның баса назар аударатынын көрсететіні айрықша атап өтілді, деп хабарлады Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі.


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

16.11.2018

Мемлекет басшысы Қазақстанның халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісовті қабылдады

16.11.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен ел біріншілігі өтті

16.11.2018

Атырауда жүргізушілер мен автобус жолсеріктерінің жалақысы екі есеге өсті

16.11.2018

Тұқым шаруашылығын дамытуға инвесторлар 25 млн $ қаржы салады

16.11.2018

Бокстан ел чемпионатының алғашқы жүлдегерлері анықталды

16.11.2018

Спортшы қыздарымыз әлемдік сында үздік үштікке енді

16.11.2018

Қазақстан - Өзбекстан: тауар айналымын 5 млрд АҚШ долларына жеткізу көзделуде

16.11.2018

Елорда жастары «Жастар жылынан» не күтеді?

16.11.2018

Павлодарда тоғызқұмалақтан «Сарыарқа самалы» газетінің жүлдесі үшін турнир өтті

16.11.2018

Айдос Тұрысбек: Самал Еслямова «Хабар» арнасының фильміне түсіп жатыр

16.11.2018

Батыс Қазақстанда тағы 50 кәсіпорын жалақы өсірді

16.11.2018

«Өрнек». Бір өлеңнің сыры. Ерлан Жүніс (видео)

16.11.2018

Кәсіп­кер­лерді заңсыз тексеру азайды - Бас прокурор

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу