Қазақтың бірлігі

Алаш ұранды, ағаш керегелі хал­қымыз үшін қазақтың бірлігі қа­шаннан-ақ қастерлі сөз, қасиетті ұғым болған. Абылай баһадүр ханның әйгілі үш арманының, үш өкінішінің бірі де осы бірлікке саяды.
Егемен Қазақстан
29.06.2017 254
2

«Елімде телі мен тентек көп болды, бастарын біріктіру қиынға соқты» деп аһ ұрған екен Құдай дидарын көруге лайықты жарықтық ұлы хан дүниеден өтерінде қоштасуға келген көмекей Бұқар жырауға. Қазақтың бірлігін хакім Абай да, ұлт көсемі һәм ұлт ұстазы Әлихан мен Ахмет бастаған Алаш арыс­тары да армандаған. Сол ұлы ар­ман Қазақ елі өлгенді тірілтіп, өш­кенді жандыра, тәуелсіз өмір кешкен соңғы ширек ғасырда жүзеге асты дей алсақ керек.

Бұл айтқаннан бұрынғы өткен ата-бабаларымызда береке-бірлік, ұйысқан тірлік мүлдем болмады деген ой-ұғым ту­мағаны ләзім. Бірлігі, бірлікті сақ­тай білер ірілігі, бағалай білер санасы болмаса Дешті Қыпшақтың сайын даласында көшіп жүрген он сан, не­ше­ме баулы қазақ рулары дербес хан­дық құрып, бір ордаға бірікпес еді. Қо­ғамдық дамудың сол кездердегі саты­сында рулық бөліністің өзі қазақ хал­қының ұлт болып ұйысып бірігуіне септесіп қызмет еткендігі көрінеді бұдан. Иә, сол аласапыран замандарда қазақтың арыс рулары ата жауға қарсы айбаттана көтеріліп бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығармаса, үш жүздің басы құралмаса, бір Тудың астына жиналмаса, жоңғар-қалмақ шапқыншылығының бетін қайтарып, түптің түбінде өздерін омақастырып белін сындырар ма еді? Ба­баларымыздың басы бірікпесе, дұш­панды батырлықпен үркітпесе, Ала­тау­дан Арқаға, Алтайдан Атырауға дей­ін созылған ұлан-ғайыр жер бүгінгі ұр­пағына мәңгілік мұра-мирас болып қалар ма еді? 

Демек, бірлік қай кезде де қазақ санасының ұлттық коды болып келген. Әсіресе, сыртқы жаулардан қор­ған­ған кезде. Басқа түскен қайғы-қа­сіретті бір­лесіп көтерген кездерде. Жал­пы­ха­лық­т­ық аламан асыр қуаныш, тойларда. Қас дұшпанмен тізе қосып шайқасқан арғын Ағынтай батыр мен шапырашты Қарасай батырдың сүйектері Көкшетаудың көкторғын белінде, Айыртау атырабындағы бір төбеде қатар жерленіп, бұл күндегі еңселі кесенелерінің өзі бірлік пен ерліктің өнегесіндей көз тартады. «Бөрілі менің байрағым!» деп бар қазақтың рухын өрлете жырлаған Сүйінбай сүлей қырғыз ақыны Қатағанмен айтыста қазақтың көптігін, айбыны мен айдынын, бірлігі мен ынтымағын ұтқыр сөзбен үдемелете айтып, бас көтертпей бастырмалата, артындағы қалың елі қазағының мысымен басып жеңіп шығады. Қазақтың барша руларының аттарын мақтанышпен айта келе туған халқының елдігімен, береке-бірлігімен атойлап дабылдатады сұңқар ақын Сүйінбай.

Өкінішке қарай, «өз ырқы өз қо­лынан кетіп», билігі басқаның қолына өтіп, «Бөлшекте де билей бер» деген зымияндық отарлау саясатының бұғау-шырмауына түскен қазақ өз ішіндегі алты бақан, ала ауыздық дертіне де ұшырамай қалған жоқ-тын. Әзәзіл саясат «өлетұғын тай үшін, қалатұғын сай үшін» бір-бірімен білдірмей атыстырып қойған заманда сабырсыздық пен арсыздық, еріншектік пен енжарлық етектен тартып, бар болсаң – көре алмайтын, жоқ болсаң – бере алмайтын ағайын да көбейген еді. «Бас-басына би болған өңкей қиқым, Мінеки, бұзған жоқ па елдің сиқын?» деп Абай дананың күңіренетіні де осы тұс. Бұл тығырықтан шығатын жолды нұсқамаса Абай Абай болар ма еді?! «Біріңді, қазақ, бірің дос, Көрмесең істің бәрі бос» деп данышпан хакім, ұлттың бас ақыны қазақты бірлікке шақырды емес пе.

Абылай ханның да, Алаш арыс­та­рының да, бас ақынымыздың да басты арманы, жоғарыда айтқанымыздай, тәуелсіздік жылдарында орындалды. Өз ырқы өз қолындағы қазақтың бірлігіне ендігі жерде ешкім кедергі келтіре алмайды, бір-бірімен араздық жолына түсіріп, арасына сына қаға алмайды. Әрине, тағдырдың осындай сыйына мың шүкір дейміз. Солай дей тұра, мына жаһандану заманының талай-талай сын-қатерлерінің қыспағында ұлттың шынайы бітім-болмысын да, рухани сана-сезімін де, өзіндік ділін де, ана тілін де, сонымен бірге, береке-бірлігін де сақтап дамыту оңай емес. Жаһанданудың жаман әсерлеріне қарсы ұлттық иммунитет болмаған жерде, рухани тұрғыдан тазаланып жаңғырып отырмаған жағдайда ұлт болмысын айқындайтын шынайы төл мәдениет те сақталмайды. Ал ұлттың жан дүниесіне, мәдениетіне жарықшақ, сызат түсті дегенше ұлт бірлігінен береке кетті дей беріңіз. 

Елбасы мақаласында айтылғандай, дәстүріміздің тозығын күресінде қал­ды­рып, жаңа заманға сай озығын ғана жаһандық әлемге қабыстырып енгізейік. Күні кеше ғана Астанада өткен Дүниежүзі қазақтарының кезекті құрылтайы да әлемдегі қазақ бірлігін айғақтады, бар қазақтың атамекені қасиетті Қазақ елі екендігін паш етті. Мемлекет басшысы «Әр қазақ – менің жалғызым» деп жар салған елде қазақ бірлігі нығая беретініне еш күмән жоқ.

Қорғанбек Аманжол,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу