Қолма-қол ақшасыз өмір сүруге дайынбыз ба?

Егемен Қазақстан
03.02.2017 154
3

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «Қа­зақ­станның үшінші жаңғыруы: жаһан­дық бәсекеге қабілеттілік» ат­ты халыққа арнаған жаңа Жол­дау­ында осы жаңғыруды жүргізудің бес не­гізгі басымдығы ішінен бірінші ба­­сымдық ретінде экономиканың же­делдетілген технологиялық жаң­ғы­р­­тылуын атады. «Біз цифрлық тех­­нологияны қолдану арқылы құ­ры­латын жаңа индустрияларды өр­кен­детуге тиіспіз. Бұл – маңызды ке­шенді міндет», деді Президент. Иә, жаңғырту үдерістері қазіргі күні бүкіл әлем елдерінің алдындағы маңызды міндетке айналып отыр. Мұны әрбір ел өз мүмкіндігі мен деңгейіне сәйкес жүзеге асыруда. Жаңғырту үдерістері жоғары технологиялы өн­дірістерден бастап, көптеген қызмет көр­сету салаларын қамтыды. Осының ішін­де банктер көрсететін қызметтер де бар. Бірқатар сарапшылардың айтуы бойынша, қазіргі өмірдің жедел өзгерістері сондай ақпараттық технологиялардың күрт дамуы көп өтпей-ақ банктердің қызметтері барынша дамытылғанымен олардың өздері құрылым ретінде өмірде бола ма, жоқ әлде болмай ма деген сұрақты да біздің алдымызға тосуы мүмкін. Жан-жағымыздан керней бастаған өзгерістер әлемі қоғам ішінде көптеген жаңа идеяларды туындатуда. Мәселен, экономист Арман Байғанов Қазақстанда қолма-қол ақша айналымын толық жою жөнінде ұсыныс жасады. Бұл ұсыныс осыдан бір-екі күн бұрын Tengrinews.kz сайтында жарияланды. Сарапшының айтуынша, қазіргі күні қолма-қол ақша айналымында жүрген қаражатты қамтамасыз ету үшін жылына біздің ішкі жалпы өні­міміздің 1 пайызындай шамада қар­жы жұмсалады екен. Әрине, бұл аз қар­жы емес. «Бұл шығындардың бә­рі Монета сарайын, Банкнот сарайын, инкассациялық қызметті, күзет қыз­метін және банктердегі кассалық қыз­меттерді ұстап тұру және оларды қам­та­масыз ету үшін жұмсалады. Міне, осы шығынның өзі еліміздің қорғаныс са­ласына кететін шығындармен шамалас», дейді экономист. Арман Байғанов бұл мәселеде вело­сипед ойлап тауып отырған жоқ. Ол өз ұсынысын қазіргі әлемдік тә­жі­ри­белерді негізге ала отырып біл­дірген. Мә­селен, қазіргі күні Швецияда қаржы опе­рацияларының 97 пайызы қолма-қол есеп айырысуларсыз жүзеге асырыла­ды екен. Қолма-қол ақшадан бас тартуды ойластырып жатқан елдердің арасында Оңтүстік Корея да бар көрінеді. Мұнда операциялардың 2 пайызы ғана қолма-қол ақшамен жүргізіледі. Ал осы көрсеткіш АҚШ-та 7 пайызды,  Еуроодақта 9 пайызды құрайды. Сарапшының айтуынша, қолма-қол ақшадан толық бас тартудың елі­мізге беретін пайдасы өте көп. Мұн­дай жағдай салық жинауды 100 пайыз жү­зеге асыруға, сыбайлас жем­қор­лық­ты жоюға, жалған кә­сіпкерлікті та­мырымен құртуға мүм­кін­дік береді. «Өй­т­кені, кез келген ше­неунік параны қолма-қол ақшамен ала­тындығы ай­қын. Ал банктағы шот ар­қылы алған жағдайда оны анықтау құ­қық қорғау органдарына өте жеңіл бо­лар еді», дейді сарапшы. Осыған орай, ол қолма-қол ақшаны жою үшін эквайрингтік жүйені бар­лық жерде дамыту қажеттігін еске сал­ған. Эквайрингтік жүйе дегеніміз тө­лемдердің барлық түрлерін төлем кар­талары арқылы жүзеге асыру болып та­былады. Біз осы жағдайға дайынбыз ба? Міне, мәселе осында тұр. Біздің ойымызша, қолма-қол ақша­ны жою техникалық тұрғыдан ал­ған­да соншама қиын міндет емес. Авто­мат­тандырылған төлем жүйелерін жер-жерлерде жаппай енгізуге болады. Өйткені, бұл жүйе қазірдің өзінде біздің елімізде жақсы дамып келеді. Мәселе, осы жүйені қолдануға халықты түгелдей дайындау проблемасында тұр­ған секілді. Әлемнің көптеген сарапшыла­ры дамудың қазіргі проблемалары жаңа технологияларды әзірлеп енгізуде емес, халықты сол технологияларға үйрету мәселесінде тұрғандығын айтып жар салуда. Мәселен, Ресейдегі фин өнер­кәсібі өкілдігі директорлар кеңесінің тө­­р­ағасы қызметін атқарған Фин­лян­дия­ның бұрынғы премьер-ми­нистрі Эско Ахо Ресейдің атақты би­з­нес өкілдерімен пікірталасқа түс­кен кезінде қазіргі күні әлемдегі смарт­­фон пайдаланушылардың 43 пай­ызы оны ойын үшін, 20 пайызы әлеу­мет­тік желілерде хабарласу үшін, 10 пай­ызы музыка тыңдау үшін қол­да­на­­тындығын айтқан. «Егер, – дейді Ахо, – адамдардың барлығы бір­дей қа­зіргі технологиялардың әр­кім­ге ор­тақ осы жетістігін өздерінің ден­сау­лық­тарын түзеу, білімдерін же­тілдіру мақ­сатында пайдаланатын бол­са, онда біз­де цифрлық дәуір шын мә­нінде ор­наған болар еді». Ахоның бұл сөзіне алып-қосарымыз жоқ. Сол секілді бізде де қолма-қол ақ­ша­ны толықтай жоюға болар еді, егер оған халқымыз жаппай дайын болса де­мекпіз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Б.Сағынтаев энергия үнемдеу жобалары бойынша инвесторлармен жұмысты жандандыруды тапсырды

19.11.2018

Энергия үнемдеу жобаларын іске асырудан түсетін жыл сайынғы үнем 3,5 млрд теңгені құрайды

19.11.2018

Үкіметте «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының іске асырылу барысы қаралды

19.11.2018

Жыл басынан бері қазақстандық және шетел әуе тасымалдаушылары 13 жаңа бағытты ашты

19.11.2018

QazaqGeography съезі ұйымның жаңа кеңсесінде өтті

19.11.2018

Қазақстандық делегация Дүниежүзілік төзімділік саммитіне қатысты

19.11.2018

Дін саласының жағдайы туралы баяндаманың қорытындысы жарияланды

19.11.2018

Мемлекеттік басқару академиясы қазақстандық тәжірибені тарату орталығына айналды

19.11.2018

Алматыда ХІV Халықаралық Шәкен Айманов кинофестивалі ашылды

19.11.2018

Алматыда көлік апатынан 10 айда 114 адам ажал құшқан

19.11.2018

Жыр алыбы Жамбылдың өмірі сахналанды

19.11.2018

Павлодарда биыл 349 жол-көлік оқиғасы орын алған

19.11.2018

Абылайхан ЖҮСІПОВ: Токио туралы айтуға әлі ерте...

19.11.2018

Елбасы Шавкат Мирзиёевпен телефон арқылы сөйлесті

19.11.2018

Бай болсаң халқыңа пайдаң тисін

19.11.2018

Түркістанда халықаралық ғылыми-теориялық конференция өтті

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу