Қолма-қол ақшасыз өмір сүруге дайынбыз ба?

Егемен Қазақстан
03.02.2017 193
3

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «Қа­зақ­станның үшінші жаңғыруы: жаһан­дық бәсекеге қабілеттілік» ат­ты халыққа арнаған жаңа Жол­дау­ында осы жаңғыруды жүргізудің бес не­гізгі басымдығы ішінен бірінші ба­­сымдық ретінде экономиканың же­делдетілген технологиялық жаң­ғы­р­­тылуын атады. «Біз цифрлық тех­­нологияны қолдану арқылы құ­ры­латын жаңа индустрияларды өр­кен­детуге тиіспіз. Бұл – маңызды ке­шенді міндет», деді Президент. Иә, жаңғырту үдерістері қазіргі күні бүкіл әлем елдерінің алдындағы маңызды міндетке айналып отыр. Мұны әрбір ел өз мүмкіндігі мен деңгейіне сәйкес жүзеге асыруда. Жаңғырту үдерістері жоғары технологиялы өн­дірістерден бастап, көптеген қызмет көр­сету салаларын қамтыды. Осының ішін­де банктер көрсететін қызметтер де бар. Бірқатар сарапшылардың айтуы бойынша, қазіргі өмірдің жедел өзгерістері сондай ақпараттық технологиялардың күрт дамуы көп өтпей-ақ банктердің қызметтері барынша дамытылғанымен олардың өздері құрылым ретінде өмірде бола ма, жоқ әлде болмай ма деген сұрақты да біздің алдымызға тосуы мүмкін. Жан-жағымыздан керней бастаған өзгерістер әлемі қоғам ішінде көптеген жаңа идеяларды туындатуда. Мәселен, экономист Арман Байғанов Қазақстанда қолма-қол ақша айналымын толық жою жөнінде ұсыныс жасады. Бұл ұсыныс осыдан бір-екі күн бұрын Tengrinews.kz сайтында жарияланды. Сарапшының айтуынша, қазіргі күні қолма-қол ақша айналымында жүрген қаражатты қамтамасыз ету үшін жылына біздің ішкі жалпы өні­міміздің 1 пайызындай шамада қар­жы жұмсалады екен. Әрине, бұл аз қар­жы емес. «Бұл шығындардың бә­рі Монета сарайын, Банкнот сарайын, инкассациялық қызметті, күзет қыз­метін және банктердегі кассалық қыз­меттерді ұстап тұру және оларды қам­та­масыз ету үшін жұмсалады. Міне, осы шығынның өзі еліміздің қорғаныс са­ласына кететін шығындармен шамалас», дейді экономист. Арман Байғанов бұл мәселеде вело­сипед ойлап тауып отырған жоқ. Ол өз ұсынысын қазіргі әлемдік тә­жі­ри­белерді негізге ала отырып біл­дірген. Мә­селен, қазіргі күні Швецияда қаржы опе­рацияларының 97 пайызы қолма-қол есеп айырысуларсыз жүзеге асырыла­ды екен. Қолма-қол ақшадан бас тартуды ойластырып жатқан елдердің арасында Оңтүстік Корея да бар көрінеді. Мұнда операциялардың 2 пайызы ғана қолма-қол ақшамен жүргізіледі. Ал осы көрсеткіш АҚШ-та 7 пайызды,  Еуроодақта 9 пайызды құрайды. Сарапшының айтуынша, қолма-қол ақшадан толық бас тартудың елі­мізге беретін пайдасы өте көп. Мұн­дай жағдай салық жинауды 100 пайыз жү­зеге асыруға, сыбайлас жем­қор­лық­ты жоюға, жалған кә­сіпкерлікті та­мырымен құртуға мүм­кін­дік береді. «Өй­т­кені, кез келген ше­неунік параны қолма-қол ақшамен ала­тындығы ай­қын. Ал банктағы шот ар­қылы алған жағдайда оны анықтау құ­қық қорғау органдарына өте жеңіл бо­лар еді», дейді сарапшы. Осыған орай, ол қолма-қол ақшаны жою үшін эквайрингтік жүйені бар­лық жерде дамыту қажеттігін еске сал­ған. Эквайрингтік жүйе дегеніміз тө­лемдердің барлық түрлерін төлем кар­талары арқылы жүзеге асыру болып та­былады. Біз осы жағдайға дайынбыз ба? Міне, мәселе осында тұр. Біздің ойымызша, қолма-қол ақша­ны жою техникалық тұрғыдан ал­ған­да соншама қиын міндет емес. Авто­мат­тандырылған төлем жүйелерін жер-жерлерде жаппай енгізуге болады. Өйткені, бұл жүйе қазірдің өзінде біздің елімізде жақсы дамып келеді. Мәселе, осы жүйені қолдануға халықты түгелдей дайындау проблемасында тұр­ған секілді. Әлемнің көптеген сарапшыла­ры дамудың қазіргі проблемалары жаңа технологияларды әзірлеп енгізуде емес, халықты сол технологияларға үйрету мәселесінде тұрғандығын айтып жар салуда. Мәселен, Ресейдегі фин өнер­кәсібі өкілдігі директорлар кеңесінің тө­­р­ағасы қызметін атқарған Фин­лян­дия­ның бұрынғы премьер-ми­нистрі Эско Ахо Ресейдің атақты би­з­нес өкілдерімен пікірталасқа түс­кен кезінде қазіргі күні әлемдегі смарт­­фон пайдаланушылардың 43 пай­ызы оны ойын үшін, 20 пайызы әлеу­мет­тік желілерде хабарласу үшін, 10 пай­ызы музыка тыңдау үшін қол­да­на­­тындығын айтқан. «Егер, – дейді Ахо, – адамдардың барлығы бір­дей қа­зіргі технологиялардың әр­кім­ге ор­тақ осы жетістігін өздерінің ден­сау­лық­тарын түзеу, білімдерін же­тілдіру мақ­сатында пайдаланатын бол­са, онда біз­де цифрлық дәуір шын мә­нінде ор­наған болар еді». Ахоның бұл сөзіне алып-қосарымыз жоқ. Сол секілді бізде де қолма-қол ақ­ша­ны толықтай жоюға болар еді, егер оған халқымыз жаппай дайын болса де­мекпіз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу