Қоршаған ортаны қалай қорғаймыз?

Астанада «Байтақ болашақ» экологиялық альянсының ұйымдастыруымен «Қазіргі экологиялық ахуал: әлемдік үрдістер мен ұлттық ерекшеліктер» атты халықаралық конгресс өтті. Жиынға белгілі мемлекет және қоғам қайраткерлері, Парламент депутаттары, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері және шет елдер мен еліміздің түкпір-түкпірінен келген ғалымдар қатысты.
Егемен Қазақстан
30.03.2017 2432
2

Бүгінде қоршаған ортаны қорғау қадамдары адамзаттың табиғатпен үй­ле­сімді өмір сүруі тұрғысынан қарала бастады. Осы орайда, конгресс аясында өткен көрмеде экологиялық тұрғыдан қауіпсіз отандық өнімдер таныстырылды.

Мәселен, астаналық «Биопакет» кә­сіпорны шығаратын экопакеттер картоп және жүгері крахмалы мен қант құ­ра­ғынан жасалады. Бұл пакеттердің полиэтиленнен ерекшелігі – пайдаланып болғаннан кейін үш ай мен бір жыл аралығында шіріп кететіндігінде. Яғни, қоршаған ортаға қауіпсіз. Компания өкілі Уәлихан Жұмановтың айтуынша, қазіргі кезде алғашқы биопакеттер елордалық сауда дүкендеріне түсе бас­тады. Кәсіпорын келешекте осы іс­петті тез ыдырайтын биоыдыс жасау­ды жоспарлап отыр. Ал «Нұр Қайнар» ин­но­вациялық кластері» ЖШС табиғи ши­кізатты қайта өңдеу технологиясы ар­қылы қылқан концентраты өндірісін жолға қойған. Бұл адамға күш-қуат беріп, иммундық жүйесін нығайтатын және көптеген ауруларға шипа болатын концентрат саналады. Сондай-ақ,  қа­ланы қар мен мұздан тазартып қана қой­май, оны су күйіне айналдырып, ар­найы қоймада техникалық су ретінде сақтайтын жоба да еліміздің қар көп түсетін өңірлерін қызықтыруы тиіс.  

Басқосуда көрнекті ақын, Қазақстан­ның Еңбек Ері, «Байтақ болашақ» ха­лықаралық альянсының құрметті президенті Олжас Сүлейменов біз өмір сүріп отырған химия мен уран заманында ең өзекті тақырыптың бірі экология екенін, табиғатты қорғау болашақты, өмір­ді қорғау болып табылатынын, бү­гінде қазақстандықтар мұны кеңінен тү­сіне бастағанын атап өтті.

–  Бұл тақырып неге біздің жанымызға жақын? Қай елде атом сынағы қырық жыл тоқтамай жүргізілді? Қай елде осын­­шама темір, мұнай, көмір жер қой­на­у­ынан алынды? Қазір жерімізде  24 мил­лиард тонна өндірістік, 100 миллион тонна тұрмыстық қалдық бар. Бұл қал­дықтар жерді, суды және ауаны улап жа­тыр. Соның барлығы денсаулыққа ке­рі әсер етеді. Қазақстан халқының көбеюіне де тежеу салып отырған осы құбылыс. Мәселен, көршіміз Өзбек­стан­мен салыстыра қарайық. ХХ ғасыр екі бауырлас ұлт үшін қалай өтті? 1926 жылы жүргізілген санақ бой­ынша қазақтың саны 6 миллион 200 мың адамды құрады. Сондай-ақ, бар­лық құжаттарда қазақтар ірі түркі ха­лықтарының бірі ретінде жазылып жүрді. Ал сол жылдары өзбектің са­ны 4 миллион еді. Арада 90 жыл өт­кен­­де олар 31 миллионға жетті. Яғни, қа­­­зақ халқынан үш есе алға озып кет­ті. Бұл отызыншы жылдары өте сау­ат­­сыз әрі қылмыспен жүргізілген ұжым­дас­­ты­ру науқанының нәтижесі ға­на емес, бұл біздің экологиялық про­б­ле­ма­­­ла­ры­мыз­д­ың да нәтижесі. Біздің жас­та­ры­мыз­дың бір бөлігі балалы бола ал­май жүр. Бұл – нағыз апаттық ахуал, – деді Олжас Сүлейменов.

Ол осы ретте елді өндірістік жә­не тұрмыстық қалдықтардан тазалап, эко­ло­гиялық мәселені Үкімет мү­ше­ле­рінің мой­нына ғана артып қоймай, қо­ғам бо­л­ып шешуге жұмылудың уа­қы­ты әлдеқашан жеткенін атап өтті.

Қоғамдық бірлестіктің жетекшісі Азаматхан Әміртайдың айтуынша, қа­зіргі кезде экологиялық сана қа­лып­тас­тыру мақсатында аталған альян­с­тың қол­дауымен «Таза ел» ат­ты қоғ­ам­дық га­зет шы­ға бастады. Со­ны­мен қа­тар, бай­тақ бо­л­ашақтықтар би­ылғы көк­темде қа­зақ­стан­дық әр аза­мат­тың жас өскін егіп, 18 миллион отан­дасымыздың 18 миллион тал егуге қа­тысуын ұйымдастыруды қол­ға алып отыр.

– Қоршаған орта – адамзаттың алтын бесігі. Біздің мақсатымыз – эколог ғалымдармен біріге отырып, өзекті проблемалардың шешу жолдарын табу. Өйт­кені, елімізде өндіріс көлемі аса ұл­­ғаймаса да экология мәселесі өзекті күй­­ін­де қалуда. Түрлі себептермен су­да да, жерде де жануарлар дүниесінің қы­рыл­уы белең алуда. Адам ауруы арта тү­суде. Бұл экологтарды ғана емес, қа­ра­­пайым азаматтарды да ойландырады. Әлемде ең алғаш ядролық полигонды жапқан, Арал теңізі тартылуының зардабын тартқан, киіктей киелі аңның азайып кетуіне жауапкер халық ретінде біз осы қозғалысты бастадық, − деді Азаматхан Әміртаев.

Табиғат пен адамның үйлесімін дамыту, жасыл экономика мен орнықты экоорта құру мәселелеріне тоқталған конгресс барысында Оңтүстік Кореядан келген Нобель сыйлығының лауреаты Рае Квон Чунг Қазақстанға Бірік­кен Араб Әмірліктерінің үлгісінде то­лы­ғымен баламалы қуат көздерінің есе­бі­нен өмір сүретін қала құру жөнінде ұсы­ныс білдірді. АҚШ-тың Колумбия уни­вер­ситетінің профессоры Рафис Абазов экологиялық саясатты тиімді жүргізуде төртінші индустриялық төңкерістің маңызды орын алатынын жеткізді. Америкалық профессор заманауи тех­но­логияның соңғы үлгілері арқылы қор­шаған ортаны қорғау мүмкіндіктерін са­ралады. Мәселен, әлеуметтік инно­ва­ция тұжырымдамасы арқылы қо­ғам­ды ортақ мақсатқа жұмылдыру, жас­тардың экологиялық саясатқа қа­ты­суын түрлі платформалар негізінде ны­ғайту жөніндегі ойларымен бөлісті. Ал Парламент Мәжілісінің депутаттары Ирина Унжакова, Айгүл Соловьева, Марат Бопазов экологиялық талаптар­ды қатаң сақтаудағы заңнаманың рө­лін күшейту шаралары туралы әң­гі­мелесе, Амангелді Айталы, Тоқтар Әубәкіров, Мэлс Елеусізов және тағы бас­қа көптеген елімізге белгілі тұлғалар өз­дерінің ой-ұсыныстарымен бөлісті.

Енді аталған конгресс жыл сайын өтіп тұрмақ. Алғашқы конгресс қа­ра­рында Қазақстанда 2018 жылды эко­ло­гияға арнау туралы ұсыныс жасалды. Биыл көрші Ресейде аталып өтіп жат­қан экология жылы келесі жылы елі­міз­де жалғасса, одан әрі көрші елдерде қол­дау тапса, аймақтың экологиялық аху­­алында жүйелі ілгерілеушілік болар еді, дейді қатысушылар. Сондай-ақ, Үкіметке балабақшадан жоғары оқу орын­дарына дейінгі білім беру жүйе­­сін­де экологиялық мәдениетті оқы­ту жөнінде де ұсыныс жолданатын болады.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.11.2018

Шымкенттен Дубайға ұшатын рейс ашылады

16.11.2018

Шымкентте Қазақстан – Өзбекстан бірінші аймақаралық форумы өтті

16.11.2018

Қостанайлық полицейлер жедел-профилактикалық шара кезінде мал ұрлығын ашты

16.11.2018

Соңғы 10 айдағы салықтық түсімдер бойынша жұмыс қорытындыланды

16.11.2018

Мемлекет басшысы Қазақстанның халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісовті қабылдады

16.11.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен ел біріншілігі өтті

16.11.2018

Атырауда жүргізушілер мен автобус жолсеріктерінің жалақысы екі есеге өсті

16.11.2018

Тұқым шаруашылығын дамытуға инвесторлар 25 млн $ қаржы салады

16.11.2018

Бокстан ел чемпионатының алғашқы жүлдегерлері анықталды

16.11.2018

Спортшы қыздарымыз әлемдік сында үздік үштікке енді

16.11.2018

Қазақстан - Өзбекстан: тауар айналымын 5 млрд АҚШ долларына жеткізу көзделуде

16.11.2018

Елорда жастары «Жастар жылынан» не күтеді?

16.11.2018

Павлодарда тоғызқұмалақтан «Сарыарқа самалы» газетінің жүлдесі үшін турнир өтті

16.11.2018

Айдос Тұрысбек: Самал Еслямова «Хабар» арнасының фильміне түсіп жатыр

16.11.2018

Батыс Қазақстанда тағы 50 кәсіпорын жалақы өсірді

16.11.2018

«Өрнек». Бір өлеңнің сыры. Ерлан Жүніс (видео)

16.11.2018

Кәсіп­кер­лерді заңсыз тексеру азайды - Бас прокурор

16.11.2018

Астана сессиясы. ҰҚШҰ-ның бейбітшіліксүйгіш беделін нығайтты

16.11.2018

Сарысудың музыкалық мұрасы

16.11.2018

Жалақаны өсіру үдерістері тездетілуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу