Қызылжар төріндегі аламан айтыс

Айтыс десе ішкен асын жерге қоятын жанкүйерлер Қызылжар өңірінде де көп. Алайда, жылына бір-ақ рет – Ұлыстың Ұлы күні қарсаңында өткізілетін мәдени шара сападан гөрі сан қуалап кетіп, сүйінішінен күйініші басым болып жататын. Оның басты себептерінің бірі «қалдық принципімен» бөлінетін қаражатқа және жас айтыскерлер мектебінің қалыптаспағанына келіп тірелетін.
Егемен Қазақстан
23.03.2017 3974
2

Әйтпесе, бір кездері өңірдің атағын шартарапқа танытқан Ерік Асқаровтай ақтангер айтыскердің ізбасарлары жоқ дегенге сену қиын. Тіпті 15 жыл бойы жөні дұрыс не аймақтық, не республикалық сөз сайысы ұйымдастырылмай «өз қазанында бүлкілдеп қайнап» келгеніне біреу сенер, біреу сенбес. Енді кештеу болса да осы олқылықтың орны толтырылып, тамыры солған кәрі ағаштай көзден де, көңілден де тасада қалған көнеден келе жатқан кенен өнердің тамырына биыл қан жүгірді. Облыстық әкімдік қолдау білдіріп еді, қаржы да, демеуші де табылып, мәдениет басқармасы ұйымдастыру жұмыстарына білек сыбана кірісті. Еліміздің әр қиырына «сауын» айтылып, республикалық аламан айтыс өткізілетін болып шешілді. Қара өлеңнің жілігін шағып, майын ішіп жүрген, атақтарынан ат үркетін кіл жүйріктердің келетінін естіген жұртшылық Жастар сарайы­на қарай ағылып, зәулім залға сыймай кетті. 

Аламан айтыс басталар алдында облыс әкімінің орынбасары Анархан Дүйсенова жиналғандарға құттықтау сөз арнады.

− Күн мен түннің теңеліп, Жер-Анамыз бусанар шақта асыға, тағатсыздана тосқан ақжа­рылқап күн өз нұрын, шапағатын ала келді. Елімізде Наурыз мейрамын тойлау дәстүрге айналған. Биылғы мереке ерек­ше­ліктерге толы. Ұлы сөз зергері Ғабит Мүсі­реповтің 115 жылдық мерейтойымен тұс­па-тұс келіп отыр. Республикалық жыр дода­сы­ның, бір жағынан, жерлесіміздің құрметіне ұйымдастырылуы сондықтан, дей келіп, айтыскерлерге шалқар шабыт тіледі.

Дәулеткерей Кәпұлы, Ринат Зайытов секілді белгілі айтыс ақындарының қазылық етуі айтыс ажарын аша түсті.

Сахна төріне бірінші болып қарағандылық Мақсат Ақанов пен тараздық ару Аруна Керім­бек көтерілді. Дүбірлі додаға алғаш шық­қанына қарамастан Аруна қарсыласынан тосыл­мады. Шымшыма әзілдермен жауап қайы­рып отырды. Көрермендер жезде мен бал­дыздың жарасты сөз қақтығысына куә болды. Десек те, тәжірибелі, әбден ысылған Мақ­сат оза шапты. Алғашқы жұпты 40 минут бойы қыбыр етпестен тыңдаған көрермен қауым екінші жұп астаналық Дәулет Ерлан мен қызылжарлық Жұмабек Рахимовтың бабы келіспегенін бірден байқап, бас шайқаумен болды.

Үшінші жұп жұртшылықтың делебесін қайта қоздырды. «Жүрсіннің жүйріктерінің» ішінде әйгілісі, 2015 жылғы «Алтын домбыра» жүлдесінің иегері, халықаралық додаларда олжа салып жүрген павлодарлық Аспанбек Шұғатаевтың есімі аталғанда зал ішін ду қол шапалақ кернеп кетті. Ескінің көзі Бұқар жырау бабамыздың кесек-кесек сөздерінен, бейнелі кестелерінен нәр алып, өзі де сондай бір образға кіріп, дүбірлетті-ау! Оның қарсыласы− семейлік Нұржан Өмірбаев та оңай шағылатын жаңғақ болмай шықты. Десек те, Аспанбек Нұржанның осал тұстарын дөп басты.

«Уылдырықтың дәмі тәтті ме еді,

Уыз ішкен жеріңді ұмыттырған?! – деген тапқыр шумақтар аз кездескен жоқ. Әдетте, кез келген айтыскердің алымдылығы мен шалым­дылығы ә дегеннен қапысыз аңға­ры­лады. Кейбіреулерінің амандасулары бір-бірі­не ұқсап, жаттандылықтан, қара­дүр­сінді­лік­тен аспай жатса, Аспанбек әрқилы мәнерде, мақамда келісті келтіре білді.

Ассалаумағалейкум, ақсақалдар,

Бәкісін мәсісіне қайрайтұғын.

Армысың, айқаракөз апаларым,

Жаулығы жайнамаздай жайнайтұғын.

Аман ба, менің дархан Қызылжарым,

Тоқсан күн той көрсе де тоймайтұғын, – деп сөз мәйегін суша сапырды. Солтүстік­қазақ­стандық Мұхаммед Қоңқаев бұл жолы еркін көсілді. Оңтүстік Қазақстан облы­сы­ның намысын арқалап келген Дәурен Ысқақ Қызылжар жұртшылығының қона­қжай­лы­лығын, меймандостығын шабыттана жырлады. Мұхаммедтің күнгейден Мағжан еліне алғаш рет ат басын тіреген Дәуреннің иығына шапан жауып, өз жолын, кәдесыйын жасауы өте жарасымды болды. Жүріс-тұрысынан да, киім киісінен де сырбаз серілік желдей есетін көкшетаулық Қуаныш Оспанов пен республикалық айтыстардың бірнеше мәрте бас жүлдегері атанған қызылордалық Мөлдір Айтбайдың тартысы доданың көрігін одан әрі қыздырды.

Мөлдірде:

Бірақ та мұның бәрі өңіңде емес,

Түсіңде бола ма деп қауіптенем, – деген ұтымды қайырымдар көп ұшырас­ты. Қостанайлық Тоба Өтепбаев пен қара­ғандылық Дидар Қамиевтің айтысында соңғысының айқын басымдығы айқын сезілді.

Аламан айтыстың бас жүлдесі мен 600 мың теңге Аспанбек Шұғатаевқа бұйырды. Мақсат Ақанов бірінші орынға (400 мың теңге), Мөлдір Айтбай мен Мұхаммед Қоңқаев екінші орынға (300 мың теңге) ие болды.М.Жұмабаев ауданының әкімдігі тіккен Ерік Асқаров атындағы жүлде Нұржан Өмірбаевқа тапсырылды.

Өзге ақындарға да сый-сияпат көрсетілді.


Өмір ЕСҚАЛИ

«Егемен Қазақстан»,

Нұргүл ОҚАШЕВА,

журналист

Солтүстік Қазақстан облысы



Суреттерді түсірген

Амангелді БЕКМҰРАТОВ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.02.2019

Астанада шахматтан Әлем чемпионаты өтеді

19.02.2019

Халық сауалы жауапсыз қалмайды

19.02.2019

Қызылордада алаяқтар азаймай тұр

19.02.2019

Астана әкімдігінде тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар санының өсу себептері түсіндірілді

19.02.2019

Жеке клиникалардың белсенділігі жоғары

19.02.2019

«Алтын жауынгер» анимациялық фильмі жарыққа шығады

19.02.2019

Оразалы Досбосынов атындағы аудитория ашылды

19.02.2019

Шетелмен әріптестік нығайып келеді

19.02.2019

«Смарт-Астана» қосымшасының жаңа сервистеріне қатысты мәселелер талқыланды

19.02.2019

Дәурен Сүйеукенов: дзюдодан Еуропа кубогінде ел чемпионатындағы есемді қайтардым

19.02.2019

Әлия Юсупова Гран-при кезеңі мен Будапешттегі халықаралық турнирді қорытындылады

19.02.2019

Ішкі істер министрі Е. Тұрғымбаев батыр баламен кездесті

19.02.2019

Жер жаһанды шарлаған Мағжан

19.02.2019

Қарағандыда 24 000 жер үйге газ құбыры тартылады

19.02.2019

Абылайхан Жүсіпов Софиядағы турнирдің күміс жүлдегері атанды

19.02.2019

Елбасы «Лукойл» мұнай компаниясының президентімен кездесті

19.02.2019

Қарағандыда биыл қандай жолдар жөнделеді

19.02.2019

Елорда оқушылары инновацияға ден қояды

19.02.2019

Сенат комитетінде халықаралық құжаттар қаралды

19.02.2019

Қазақстан Бала құқықтары туралы конвенцияның қабылданғанына - 25 жыл

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу