Рухани жаңғыру: озығын алып, тозығын тастау

​Елбасы елімізді рухани жаңғыр­ту­дың бірегей бағдарламасын ұсын­ды. Бұл халқымызға рухани жол көр­се­те­тін нақты бағдар екеніне күмән жоқ.
Егемен Қазақстан
13.04.2017 10740
2

Елбасы атап көрсеткендей, XX ғасыр халқымыз үшін қасіретке толы дәуір болды. Бұл ақиқат. Мыса­лы, ашаршылық кезеңінде қазақ хал­­қының жартысынан астамын жоғал­тып алдық. Бұл, бүкіл адамзат тари­хын­­дағы ең ауқымды қасіреттің бірі және сол кездегі биліктің бүкіл адам­­затқа қарсы жантүршігерлік қыл­­мысы. 

Дегенмен, Президент айтқандай, тарих тек ақтаңдақтардан тұрмайды. XX ғасырда Қазақстан бірқатар жетіс­тіктерге де қол жеткізді, олардың ішінде индустрияландыру және әлеу­меттік инфрақұрылымның негізі қа­лып­тасты. Алайда, осы жерде біз бә­рі­міз, сол кезеңдегі жаң­ғы­рудың қазақ ұлтының жаңғыруы болма­ға­нын айқын түсінуіміз керек.

Нағыз ұлттық жаңғыру тек Қа­зақ­стан тәуелсіздікке қол жеткізгенде ғана, Елбасының ұзақ мерзімді стра­те­гиясының негізінде басталды деп дүдәмалсыз айтуға болады.

Әлемдегі әрбір ұлттың әлеуеті – бұл тарихтың сабақтарынан үлгі алуы мен тәжірибе жинақтаудағы қабі­летіне тікелей байланысты. Мысалы, Қы­тай XV ғасырда бүкіл әлем­дегі ішкі жалпы өнімнің жартысына ие болды. Бірақ, басқа әлемнен оқшау­ланып, «Күн астындағы» империя­мыз деп тоқмейілсіген қытайлар индустрия­лық жағынан әлемдегі да­мыған мемлекеттерден кенже қалып, Батыс елдері тарапынан басқын­шылыққа ұшырады. Ал XIX-XX ға­сырларда азамат соғысының тауқы­метін бастан кешірді. Тарихтың сабақ­тарын ескерген Қытай қазір эконо­микада, жаңа технологияларды ен­гізіп пайдалануда едәуір ілгері­леуге қол жеткізді.

Сондықтан, Елбасы халқымызға өз дүниетанымын түбегейлі өзгерту жөнінде нақты кеңес беріп отыр. «Өзім­дікі таңсық, өзгенікі қаңсық» деген пайым қазіргі ұғымға мүлдем сай кел­мейді. Бұл ретте, еліміздің бү­кіл дүние жүзіндегі жағымды үде­­­ріс­­­терге сәйкес келуі аса маңыз­ды.

Қоғамдық сананы жаңғыртуға бағытталып отырған бұл идеяның ұсы­­нылуы уақыт талабы мен ел дамуы­­ның тарихи кезеңіне сай, маңы­­зы зор шешім болып отыр. Бұл идея­ның үшінші жаңғырудың өзегі­не айналуы, елімізге мүлдем жаңаша сипат, тың серпін әкелері анық.

Біз саяси жаңғыру мен эко­но­ми­калық реформаларды жүзеге асыруды қолға алып, бүгінгі күнге нақ­ты нәтижелермен же­тіп отырмыз. Президент бұл мақ­сатты толық орындау үшін «Са­на­мыз ісімізден озып жүруі, яғни одан бұрын жаңғырып отыруы тиіс», – деп нақты міндет қойды.

Елбасы рухани жаңғырудағы ұлттық сананың рөліне баса назар аударып, бірнеше мін­дет­­терді айқындап берді. Оның ең негізгісі ұлттың терең тари­­хынан бастау алатын рухани ұстынды сақтап қалу. Тарих­тың белестерінен сүрінбей өткен құн­дылықтарымыз бен озық дәс­түрімізді табысты жаңғырудың алғышартына айналдыра білу. Бұл ретте, Елбасы «Жаңғыру жолында баба­лардан мирас болып, қанымызға сіңген, бүгінде тамырымызда бүлкіл­деп жатқан ізгі қасиеттерімізді қайта түле­туіміз керек», − екенін атап көр­сетті.

Президент рухани жаңғы­ру­дағы ұлттық сана-сезім көк­жиегін кеңей­туде екі нәрсенің басын нақты ашып беріп отыр. Оның бірі – ұлт­тық код, ұлттық мәдениет сақтал­маса, ешқандай жаңғырудың болмай­тын­дығы. Екіншісі – алға басу үшін ұлт­тың дамуына кедергі болатын өткеннің кертартпа тұстарынан бас тарту. Мұндағы басты идея – болашақ пен өткенді үйлесімді сабақтастыра білу. Озығын алып, тозығын тастау.

Елбасының идеясы тарихқа деген көзқарасты түзету мен ұлттық біре­гейлікті сақтап, ұлт­тық сана-сезімнің көкжиегін кеңей­ту жайлы болып отыр. Елба­сының «Бізге тарих туралы өз­дерінің субъективті пайым­дарын тық­палауға ешкімнің қа­қысы жоқ», − деуі шешімді пікір.

Адамзат тарихына үңілсек, әлем­дегі озық өркениеттер ұлт­тық сипат­тан бастау алғандығын білеміз. Үшінші жаңғыруда біз әлемге елі­міз­дің жаңаша бет-бейнесін танытуы­мыз қажет. Мұнда ең алдымен сапа керек. Біз өткен дәуірден қалған тап­таурын қағидаларды өзгертіп, орын­­далмайтын «елес идео­логия­лар­дан» бойды аулақ ұстап, жаңа праг­мати­калық сипаттағы деңгейге қол жеткізуіміз қажет.

Әлемдегі түрлі революциялар еш­қашан оңтайлы нәтижеге әкелген емес. Қазақстанның тәуелсіздік кезең­ін­дегі жаңғыруы байыпты қалып­та, уа­қыт талабын ескере отырып, ке­зең-кезеңімен жүзеге асуда. Эво­лю­циялық жолмен жаңғыру қазақстан­дық даму жолының негізгі кілті екен­дігін ұғынып, әрбір қазақстандық аза­мат­тың басты бағдарына айналуы тиіс.

Рухани жаңғыруда қойылып отырған маңызды мәселенің бірі − «са­наның ашықтығы». Жаһандану үрді­сіндегі бас­ты талап − әлемдік тіл­дерді мең­геруге ұмтылу. Бұл біздің ғалам­дық үрдіске толыққанды арала­­суы­мызға жол ашады. Әлемдік озық тәжі­рибе мен жетістіктерге қол жет­­кі­зуімізге мүмкіндік туғы­затыны анық.

Елбасы рухани жаңғыру жолында таяу жылдары атқарылуы тиіс негізгі міндеттерді де нақты анық­тап беріп отыр. Соның бірі – ла­тын әліпбиіне көшу. Бұл орай­да, қазақ әліпбиінің жаңа гра­фи­­ка­дағы бірыңғай стандарт­ты нұс­қасын қабылдайтын боламыз.

Білім беру жүйесінде дүние жүзінде баламасы жоқ бағдар­лама іске асырылатын болады. Әлемдегі ең жақсы әр түрлі тіл­дердегі 100 оқулық қазақ тіліне аударылады. Бұл халқымыз­дың білімін әлемдік кеңістікке, ғаламдық деңгейге алып шығуға тың серпін беретіні сөзсіз. 

Президент рухани жаңғыруды жүзеге асыруда, әлемде ешкімге ұқсамайтын дербес ұлт болуы­мыз үшін «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәде­ниет» жобасын іске асыру мін­детін қойып отыр. Мәдениеті­міздің озық үлгілері әлемдік дең­гейде кеңінен танылып, дүние жүзін­дегі бәсекеге қабілеттілігі халық­аралық деңгейге сай болуы қажет. Мә­де­ниетті жа­сай­­­тын халық болған­дық­тан, осы идеяның аясында заман­дас­­­тарымыздың жетіс­тіктерін көр­се­туге бағытталған «Қазақ­стан­дағы 100 жаңа есім» жобасы қолға алынатын болады. Бұл тәуел­­сіздік жылдарындағы же­­­тіс­­тік­­терге қол жеткізуге мол үлес қос­­қан тұлғаларымызды елге та­­ны­­туды көздейтін жоба болмақ.

Елбасы ұсынып отырған рухани жаңғырудың негізгі сипаты өткен мен болашақты үйлестіре жүзеге асыру болғандықтан, біз мұны екі арнада іске  асыруымыз қажет. Оның бірі − ғаламдық жетістіктерді өзімізге әкелу арқы­лы жаһандық дамуда өз үлесі­мізді алу. Екіншісі – өткен тарихы­мыз бен дәстүрлерімізден асыл құн­дылықтарымызды қайта жаң­ғыртып, ұлттық бірегейлі­гімізді сақтап қалу. Осы орайда, Елбасы ауқымы кеңейіп, «Ту­ған елге» ұласатын «Туған жер» бағ­дар­ламасын қолға алуды ұсынып отыр.

Елбасы ұсынған рухани жаң­ғы­ру бағдарламасы оны дәйекті түрде жүзеге асыру тұрғысынан жан-жақты талқылау мен зер­де­леуді қажет ететін маңызды құ­жат болып табылады. Бұл жерде, нем­құрайлылық пен дүмбілездік орын алмауы тиіс. Өйткені, бұл мәселе біздің ұлтымыздың бола­шағы мен рухани әлеуетіне тіке­лей қатысты. Түптеп келгенде − бұл күйзеліс пен дүрбелеңнің, сонымен қатар,  прогресс пен да­мудың алмағайып кезеңінде Қазақ­станның экономикалық және технологиялық жаңғы­руы­ның идео­логиялық негізі. Біз, қазақ ұлты рухани жаңғыру арқылы өрке­ниетті әлемнің ажырамас бөлігіне айналамыз. Бұл – біздің тарихи таңдауымыз.

Қасым-Жомарт ТОҚАЕВ,

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу