Рустам МИННИХАНОВ: Экономикалық байланысты кеңейтуге мүдделіміз

Қазақстан мен Татарстан арада сенімді қарым-қатынас орнаған бауырлас елдер екені белгілі. Осы орайда Татарстан президенті Рустам МИННИХАНОВПЕН сұхбат ба­рысында екі ел арасындағы ынтымақтастық пен ТМД-дағы Ислам экономикасының келешегі туралы әңгімеленді. Сонымен қатар Р.Минниханов «Астана» халықаралық қаржы орталығының жұмысы мен Қазақстандағы татар-башқұрт этномәдени бірлестіктерінің қызметіне көзқарасын білдірді.

Егемен Қазақстан
17.08.2018 11073
2

– Рустам Нұрғалиұлы, сізді Қазақстанға жиі сапар­лай­­тын қонақ деп білеміз және Қазақстан мен Татар­стан арасындағы достық пен ын­­ты­мақтастық сөзбен ғана емес, іс жүзінде де ны­ғайып ке­леді. Оның бір дә­лелі – Мем­лекет басшысы Нұр­сұлтан Назарбаевтың Қазан қаласына сапары. Мұн­дай жылы ниетті қарым-қатынастың сыры неде? 

– Бұл ынтымақтастық 1997 жылдың 25 тамызында бе­кітілген Татарстан мен­ Қазақстан Үкі­меттері ара­сындағы сауда-эко­номи­калық, ғылыми-техни­калық және мәдени ынты­мақ­тас­тық қағидаттары туралы келісімге негізделеді. Ұзақ жылдар бойы Ресей-Қазақстан қарым-қатынасы аясында Қазақстан Татарстанның тұ­рақты экономикалық серіктесі болды. Мұны екі ел арасында жиі болатын жоғары деңгейдегі са­парлар айғақтайды. 

Қазақстан Республикасы­ның Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 1996 жылдың сәуі­рін­де, 2004 жылдың мау­сым-шілде айларында, 2005 жыл­дың тамызында және 2018 жылдың маусым айында Та­тарстан Республикасына келді. Өз кезегінде Татарстан де­ле­гациялары да Қазақстан ай­мақтарына жиі барады. Мә­се­лен, 2017 жылдың 11-12 мау­­сымында Астанадағы ЭКСПО-2017 халықаралық ма­мандандырылған көрмесіне Та­тарстан делегациясын бас­тап бардым. 2018 жылдың 3-5 шілдесінде біздің өкілдік делегация Астанадағы Ислам экономикасы форумына және «Астана» Халықаралық қаржы орталығының ашылуына қатысты. Мұндай кездесулер қос республикадағы өнеркәсіптік кәсіпорындардың ынтымақтастығына серпін береді, соның нәтижесінде, тауар айналымы да арта түседі. Мәселен 2017 жылы Татарстан мен Қазақстан арасындағы сыртқы сауда айналымы өткен жылмен салыстырғанда 1,7 есеге артып, 702,9 млн АҚШ долларын құрады. Сонымен бірге біз өзара тауар айналымын арттыратын үлкен мүмкіндіктерді көріп отырмыз, демек, әлі де біз ұмтылатын биіктер бар. 

– Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазан қаласында сізбен кездесуінде сауда-экономикалық және ин­вестициялық ынтымақ­тас­тықты дамытудың маңыз­дылығын және өзара сауда көлемін 1 миллиард долларға жеткізу қажеттігін атап өтті. Осы мақсаттарды жүзеге асыру қалай жоспарланып жатыр? 

– Бүгінде Қазақстан Татар­стан үшін сауда-экономикалық және инвестициялық ынты­мақ­тастықты дамытудың маңызды бағыты болып отыр. Біздің рес­публикалар тілі, мәдениеті, діні бойынша үндесіп жатыр.  

Біз қазақстандық серіктес­тер­мен автокөлік, кеме жасау, тікұшақ жасау, мұнай-газ химиясы, жоғары техноло­гия­­лар және өзге де салалар­да­ғы экономикалық және ин­вестициялық байланыс­ты кеңейтуге мүдделіміз. Қа­зақстан мұнайды өндіру үшін алдыңғы қатарлы технологияларды пайдаланатын ірі мұ­найлы ел. Татарстан экономикасында да мұнай-газ және химия кешені маңызды рөл атқарады. Осылайша, ынтымақтастықты кеңейтуде бұл саланың келешегі мол. 

Қазақстанмен тығыз ынты­мақтастық орнатқан татар­стандық кәсіпорындар арасында «КамАЗ», «Татнефть», «ТАИФ», «Қазан тікұшақ зауыты», «А. Горький атындағы Зеленодольск зауыты», «KМПО» АҚ, «ЕлАЗ» АҚ, «КЭР-Холдинг» компаниялар тобы және «Татспиртпром» АҚ бар. 

2018 жылдың І тоқсанында тауар айналымының өсімі 60%-ті құрап, шамамен 200 млн АҚШ долларына жетті. Осындай тығыз ынтымақтастық арқылы ортақ тапсырманы жүзеге асырамыз – жақын арада екіжақты сауда көлемін 1 млрд долларға жеткізе аламыз. Татарстанның кәсіпорындары Еуразиялық экономикалық одақ аясында сауда-экономикалық және инвестициялық байланыс­тарды кеңейтуге және ортақ көлік-логистикалық әлеуетті дамытуға қызығушылық білдіріп отыр. Сонымен бірге білім беру саласындағы қарым-қатынаста үлкен әлеует бар. 

– «Астана» халықаралық қаржы орталығының әлем­дік нарықта жұмыс істеу дайындығына қандай баға берер едіңіз? АХҚО аясында Татарстан мен Қазақстан  ын­тымақтастығы қалай жү­зеге аспақ? 

– «ЭКСПО» аумағында АХҚО құрылуы – Қазақстан дамуындағы маңызды ше­шім Астананы әлемдік қаржы орталығы ретінде қалып­тас­тыру жолдарының бірі. Бұл Қазақстан үшін қаржылық ка­питалға қол жеткізудің ең үздік тәжірибесі, сондай-ақ қаржылық технологияларды апробациялау мен енгізуге арналған бірегей орта. 

Қаржы орталығы аясында қазақстандық әріптестерімізбен исламдық банкинг саласындағы өзара ынтымақтастықты да­мыт­қымыз келеді. «Астана» қаржылық форумы аясында Татарстан Республикасы Инвестициялық даму агенттігі АХҚО-мен өзара әрекеттестік туралы меморандумға қол қойды. Бұл бізге исламдық қаржыландыруды іс жүзінде меңгеруге мүмкіндік береді және Ислам экономикасы орталығын құру жұмысына үлкен көмегін тигізеді. 

– Сіз Қазақстанға келген әрбір сапарыңызда мұндағы татар-башқұрт этномәдени бірлестік өкілдерімен кездесуге тырысасыз. Олардың қызметі туралы не айтасыз? 

– Қазіргі уақытта татарлар­дың ең үлкен диаспораларының бірі – 200 мыңнан астам татар Қазақстанда тұрып жатыр. Әрине, татарлар өздерінің бірлігімен ерекшеленеді, олар ана тілін, әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлерін сақтап қалуға бағытталған көптеген этномәдени жобаларды жүзеге асырып жатыр. Орал қаласында Ғабдолла Тоқай орталығы мен музейі құрылды. 

Семейде «Ертіс моннары» атты татар әндерінің жыл­ сайынғы фестивалі өтеді, татар өнер-мектептері жұ­мыс істейді. Одан бөлек, Қа­зақстанда әуесқой татар­ ансамбльдері мен театр ұжым­дары жұмыс істейтінін, мерзімді басылымдар шыға­ры­латынын білемін. 

Петропавл, Алматы, Пав­ло­дар, Өскемен, Астана қала­ларында татар жексенбілік мектептерінің қызметі де назар аударуға тұрарлық. Татарстан аумағынан тыс елдерде тұратын татарлар республикада болып жатқан барлық оқиғаларға – біздің жетістіктерімізге, мәдени мұра нысандарына, ана тілімізді сақтауға қатысты мәселелерге қызығушылық танытуда.

Сұхбат «ҚазАқпарат» ақпарат 
агенттігінен ықшамдалып алынды

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу